{"id":78652,"date":"2022-02-18T09:19:03","date_gmt":"2022-02-18T08:19:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/?p=78652"},"modified":"2022-02-18T09:19:03","modified_gmt":"2022-02-18T08:19:03","slug":"succes-blijft-uit-voor-breedspoortrekker-op-de-brede-baan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/artikel\/20220218\/succes-blijft-uit-voor-breedspoortrekker-op-de-brede-baan\/","title":{"rendered":"Succes blijft uit voor breedspoortrekker – Op de brede baan"},"content":{"rendered":"

Al meer dan 165 jaar lang proberen akkerbouwers de bodembesparende breedspoortrekker te introduceren. Zonder groot commercieel succes. Zal de gerobotiseerde Nexat daarin verandering brengen? <\/p><\/div>\n\n\n

Zou de 2022 editie van Agritechnica, in februari, doorgang hebben gevonden, dan zou de Nexat in het middelpunt van de belangstelling hebben gestaan. Deze werktuigendrager is voorzien van twee 404 kW (550 pk) sterke dieselmotoren die beide hun eigen generator aandrijven. Op hun beurt zorgen ze voor de stroom van de elektrische wielmotoren. De machine ontving van de noviteitencommissie van Agritechnica als enige vinding een gouden medaille. En dat staat garant voor aandacht. Niet alleen tijdens de landbouwmachinetentoonstelling zelf, maar ook elders in de wereld.<\/p>\n\n\n\n

Aangepaste machines<\/h2>\n\n\n\n

De machine, waarover LandbouwMechanisatie in het januarinummer al schreef, rijdt autonoom op vier rupsen over een 6 tot 24 meter breed spoor over het veld om daartussen alle werkzaamheden uit te voeren. Om dat voor elkaar te krijgen werkt de fabrikant onder meer samen met V\u00e4derstad die een Tempo-precisiezaaimachine en een Crosscutter-schijveneg geschikt maakte voor de portaaltrekker. Spuitmachinefabrikant Dammann bouwde een 70 meter brede spuit voor de machine en Geringhoff kwam met een aangepaste maisbek. De Nexat-fabrikant bouwde zelf de Nexco-oogstmodule met graantanks zodat je er onder meer tarwe mee kunt dorsen. Dat laatste kun je een revolutie noemen. Het was immers nog niet eerder mogelijk om graan te oogsten vanaf brede rijpaden.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
1989: Dowler Gantry P5<\/div>

Akkerbouwer David Dowler bouwt een portaaltrekker op 12 meter breed spoor. Van de vijfde versie draait er ook \u00e9\u00e9n in Nederland.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Op stoom<\/h2>\n\n\n\n

Toch is zo\u2019n brede rijpadentrekker niet nieuw. Al in 1858 \u2013 164 jaar geleden dus \u2013 presenteert de Brit Peter Alexander Halkett zijn vinding aan de Society of Arts. In Londen, om precies te zijn in Canning Place in Kensington, heeft hij een boerderij waar hij groenten teelt voor de bewoners van de stad. Hij bouwt een stoomcultivator die over twee rails rijdt die negen meter uit elkaar liggen. Daartussen bewerkt hij de grond. \u201cJe kunt het spoor met gemak verbreden tot 15 meter of meer\u201d, houdt Halkett zijn gehoor voor. De machine kan meerdere taken uitvoeren. Cultivatortanden die in de machine hangen bewerken de grond, personeel op een ligbed oogst de gewassen, vloeibare mest wordt door een holle tand net onder het oppervlak van de grond ge\u00efnjecteerd en water uit een bak op de machine sproeit over de gewassen.<\/p>\n\n\n\n

Halkett liet ook een ploeg voor de machine bouwen. Daarover is hij zeer tevreden. \u201cHoewel ik weet dat het niet ideaal is, kon ik onder natte omstandigheden ploegen\u201d, vertelt hij. Een van de twee versies die Halkett tekende en bouwde wordt aangedreven door twee stoommotoren, een Garratt\u2019s 6 pk versie en een Barratt and Exall 4 pk. En ja, ze zijn gemonteerd aan beide kanten van de machine.<\/p>\n\n\n\n

Halkett was zijn tijd in meerdere opzichten ver vooruit. Want hoewel hij de notabelen in zijn voordracht vooral voorhoudt dat de machine de capaciteit maar ook het opbrengstpotentieel van de gewassen verhoogt en de bewerkingskosten verlaagt, somt hij ook nog een paar andere voordelen op: de grondbewerking kan dag en nacht doorgaan, de grond wordt niet belopen door paarden of hun begeleiders, niet verdicht en blijft daardoor dus beter bewerkbaar en de diepte van de bewerkingen blijft altijd exact gelijk. Kortom: Halkett somde 164 jaar geleden de kenmerken van precisielandbouw op. Toch wordt zijn Kensington-stoomcultivator geen succes. De landbouwtechniek slaat een andere weg in na de introductie van spoorlijnen die landbouwproducten naar de stad vervoeren en de ontwikkeling van de verbrandingsmotor.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
2014: Asa-lift WS9000<\/div>

Deense onderzoekers bouwen met een groenteteler en fabrikant Asa-lift een 9 meter brede trekker. Het blijft bij een prototype.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

David Dowler<\/h2>\n\n\n\n

De portaalstoomtrekker sterft een stille dood. Totdat David Dowler, wederom een Engelse boer, Halketts idee meer dan een eeuw later nieuw leven inblaast. In 1976 zoekt de akkerbouwer uit de Cotswolds een machine waarmee hij de bladluizen in koolzaad kan bestrijden, zonder het volwassen gewas te beschadigen. En, zo weet Dowler al snel, minder sporen in het perceel spaart ook nog eens de bodem. Niet in de laatste plaats omdat je maar 5 tot 6 procent van de bodem berijdt. Op basis van een Hesston-zwadmaaier bouwt hij een 12 meter brede breedspoortrekker met even brede spuitmachine. In 1978 is de machine klaar. De machine heeft vier wielen, de motor en de bestuurderszitplaats aan de linkerkant, de tank van de spuit is rechts gemonteerd en de spuitboom hangt tussen de wielen aan het frame. De Gantry P1 is geboren. In 1983 bouwt de akkerbouwer de P2. Met deze tweede versie kan hij ook de grond bewerken, zaaien, kunstmest strooien en spuiten. En dat allemaal nog steeds op 12 meter breed spoor.<\/p>\n\n\n\n

Halkett is zijn tijd in meerdere opzichten ver vooruit<\/span><\/section>\n\n\n\n

Ook andere fabrikanten raken onder de indruk van Dowlers vinding. Zo bouwt het voor de gelegenheid opgerichte Countridge, zonder samenwerking met Dowler in 1983 een breed-spoortrekker met draaiende cabine met twee zitplaatsen. De trekker lijkt sterk op de machine van Dowler maar is te zwaar voor zijn aandrijving, zodat hij tijdens het werk regelmatig niet van zijn plaats komt, aldus voorvechter van het rijpadensysteem en onderzoeker op het Engelse Silsoe Institute, Tim Chamen, die Dowlers levensverhaal optekende.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>

Wat levert het op?<\/h3>

De breedspoortrekker is geen doel op zich. Hij staat ten dienste van de gewassen. Een trekker op breedspoor en vaste rijpaden zorgt ervoor dat er minder gereden wordt over het veld. Al bij een drie meter rijpad kan het deel waarover wordt gereden met 25 tot 40 procent worden teruggedrongen. Bij een rijpad van 12 meter wordt nog maar 5 procent van het totale perceel bereden. Dat bespaart tot 75 procent aan brandstof en tijd, terwijl de gewasopbrengst, afhankelijk van de uitgangssituatie, tot 30 procent zou kunnen stijgen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Ondertussen werkt Dowler zelf aan nieuwe versies van zijn trekker. In 1988 richt hij daarvoor Dowler Gantry Systems op. Datzelfde jaar ziet de P5 het levenslicht. Een machine met cabine, een 66 kW (90 pk) Perkins-motor en drie driepunts hefinrichtingen aan het frame gemonteerd. Tijdens het transport draaien de wielen net als de cabine 90 graden, zodat er op de weg een lange machine ontstaat. De machine wint in 1989 een innovatieprijs tijdens de Engelse Royal Show. Dowler verkoopt de machine aan verschillende onderzoeksinstituten over de hele wereld.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
2017: Dot<\/div>

Het Canadese Dot bouwt een 5,40 meter brede autonome portaaltrekker. Het bedrijf wordt in 2020 overgenomen door Raven.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Haaks<\/h2>\n\n\n\n

Vanaf 1990 rijdt er ook eentje op proefboerderij De Oostwaardhoeve in het Noord-Hollandse Slootdorp. Onderzoekers Udo Perdok en Albert Hagting van het toenmalige Imag, het instituut voor Mechanisatie, Arbeid en Gebouwen, hadden het allereerste prototype van de machine gezien tijdens een reis naar het akkerbouwbedrijf van David Dowler. Ze waren onder de indruk en plaatsten meteen een bestelling. Op de proefboerderij zaaien de onderzoekers er suikerbieten mee en houden ze het gewas er onkruidvrij mee. Gemakkelijk werken was het niet met de machine. Het is niet eenvoudig om de machine na het draaien op de grote kopakker zonder gps-besturing weer precies haaks op de rijrichting te krijgen. Om de trekker recht te laten rijden, gebruiken de Nederlandse onderzoekers lasertechniek.<\/p>\n\n\n\n

Alle onderzoeksinstituten waren al tot de ontdekking gekomen dat de onbereden grond leidt tot hogere opbrengsten en lagere bewerkingskosten. Dowler tekent nog een zesde prototype en wil de naam van zijn vinding in 1999 veranderen in Biotrac. Maar verder dan de tekentafel komt die niet. Met de dood van Dowler in 2003 stopt ook de ontwikkeling van de trekker.<\/p>\n\n\n\n

Dat neemt niet weg dat verschillende fabrikanten wereldwijd portaaltrekkers op breed spoor bouwen. Zo weet Tim Chamen dat Japanners een breedspoortrekker bouwden om die in 1987 volledig geautomatiseerd over betonpaden te laten rijden. Ook in Brazili\u00eb laten onderzoekers in het kader van het rijpadenonderzoek een breedspoortrekker bouwen die in 2014 het levenslicht ziet. In hetzelfde jaar komt het Deense Asa-lift, een constructeur van onder meer oogstmachines voor wortelen en uien en onderdeel van Grimme, met de Wide Span 9000. Het bedrijf bouwt de machine op verzoek van de, eveneens Deense, groenteteler Jens K. Kjeldahl. De 9 meter brede machine wordt vooral ingezet voor het verzamelen van de gerooide uien, die zij op de kopakker in de gereedstaande kieper lost. In tegenstelling tot de Gantry heeft de WS9000 vier gestuurde en even grote, hydraulisch aangedreven wielen.<\/p>\n\n\n\n

Boeren kiezen voor beperkte spoorbreedte<\/span><\/section>\n\n\n\n

Inmiddels is de machine niet meer in gebruik. Vooral het lossen zorgde voor problemen en mankementen. Het bleef dan ook bij een paar demonstraties. De basis van de WS9000, de twee motoren aan de linker en rechterkant van het 9 meter brede frame, zijn nog wel gebruikt voor een nieuw project: een 30 meter brede sleepslangbemester die de naam Escalates mee heeft gekregen. Maar ook die machine is nog niet te koop.<\/p>\n\n\n\n

Smaller<\/h2>\n\n\n\n

En groenteteler Kjeldahl? Hij stapte over op 3 meter brede rijpaden en verbreedde de assen van zijn trekkers, zoals hij tijdens een studiereisje in Nederland had gezien bij verschillende akkerbouwers. Want hoewel de breedspoortrekker niet populair wordt, kiezen veel akkerbouwers die op rijpaden werken er wel voor om de assen van hun trekkers te verbreden naar 2,25 of 3,15 meter spoorbreedte.<\/p>\n\n\n\n

Veel ontwikkelaars van landbouwrobots slaan diezelfde weg in. Zo kiezen onder meer het Franse Na\u00efo met hun Dino, Agrointelli met de Robotti en Raven met hun Omnipower-platform, voor een autonome werktuigendrager met een beperkte werkbreedte. De Nexat is de overtreffende trap van Omnipower. Of die machine de markt van de echte breedspoortrekkers openbreekt, blijft de vraag.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
2022: Nexat<\/div>

De Duitse machinebouwers Felix en Klemens Kalverkamp startten Nexat in 2017. Het is gevestigd in Rieste, 30 km van Osnabr\u00fcck. Klemens was ontwikkelchef bij de fabrikanten Geringhoff en Grimme. De autonome breedspoorwerktuigendrager Nexat wint eind 2021 een gouden Agritechnica innovatiemedaille hoewel de beurs niet doorgaat. De werktuigen die aan het frame van de machine hangen worden ge\u00efntegreerd, zo is het idee. Een eigen chassis hebben die modules dus niet nodig.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Al meer dan 165 jaar lang proberen akkerbouwers de bodembesparende breedspoortrekker te introduceren. Zonder groot commercieel succes. Zal de gerobotiseerde Nexat daarin verandering brengen?<\/p>\n","protected":false},"author":4033,"featured_media":78653,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":0,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[94],"tags":[716],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-78652","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-trekkers","tag-nexat","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78652","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4033"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=78652"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78652\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media\/78653"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=78652"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=78652"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=78652"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=78652"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=78652"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}