{"id":84372,"date":"2021-02-10T12:00:00","date_gmt":"2021-02-10T11:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/?p=84372"},"modified":"2023-03-14T10:39:09","modified_gmt":"2023-03-14T09:39:09","slug":"isobus-besturing-op-oude-machines-isobus-opbouwklus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/artikel\/20210210\/isobus-besturing-op-oude-machines-isobus-opbouwklus\/","title":{"rendered":"Isobus-besturing op oude machines – Isobus opbouwklus"},"content":{"rendered":"

Het besturingsprotocol isobus heeft eindelijk voet aan de grond gekregen. Maar wat doe je met oudere machines? Ombouwen is geen hogere wiskunde en levert veel gemak op. Het aantal aanbieders is beperkt. <\/p><\/div>\n\n\n

Ondanks dat isobus dit jaar zijn twintigste verjaardag viert, is de universele machineaanstuurtechniek nog lang niet overal ingeburgerd. Op de meest luxe, nieuwe trekkers en machines zit het meestal wel snor. Maar voordat je met een oude machine automatisch secties kunt schakelen, moet je ervoor zorgen dat de machine met de trekker kan \u2018praten\u2019. Dat kan door er achteraf isobus op te bouwen. Het \u2018ver-isobussen\u2019 van machines is niet heel moeilijk. Het aantal telers dat deze stap zet, is vooralsnog beperkt.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
<\/div>
Snel wisselen<\/div>

Op de pootmachine is de Raven RCM gemonteerd. De stekkers kun je snel losmaken om de unit uit te wisselen tussen machines.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
Hydrauliekmotor<\/div>

Een standaard hydromotor vervangt de kettingaandrijving. Een loadsensing smoorventiel regelt de snelheid.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

M\u00fcller Elektronik en Raven bieden kant en klare isobus-hard- en software waarmee je veldspuiten, mesttanks, maar ook zaai- en pootmachines kunt aansturen. Topcon (Apollo) en AgLeader (DirectCommand) leveren isobus-oplossingen voor de variabele toediening van \u00e9\u00e9n product (zaaizaad, meststof, drijfmest). Daarnaast zijn er enkele bedrijven, zoals dat van Paul van Haperen, die zich hebben gespecialiseerd in het leveren van maatwerk voor gecompliceerde of unieke machines.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
M\u00fcller biedt een kant-en-klare oplossing om machines via een isobus-terminal te bedienen<\/span><\/section>\n\n\n\n

M\u00fcller Elektronik werd in 2017 overgenomen door Trimble en wordt in Nederland aan de man gebracht door Vantage Agrometius. Na de ombouw kun je machines met de isobus-terminal van de trekker aansturen en kun je plaatsspecifiek werken op basis van taakkaarten. \u201cWe bouwen vooral elektrisch aangestuurde mesttanks en veldspuiten om, maar ook kalk- en breedstrooiers en zaaimachines\u201d, vertelt productmanager Maarten van Kampen van Vantage Agrometius. Daarbij wordt de bestaande bedieningskast vervangen door een nieuwe Electronic Control Unit (ECU). Daarop worden de bestaande sensoren, regelkleppen en actuatoren aangesloten. \u201cVervolgens vink je met een configurator de functionaliteiten van de machine aan en verschijnen automatisch de juiste knoppen op de isobusterminal.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Uitwisselingen<\/h2>\n\n\n\n

Het Amerikaanse bedrijf Raven heeft een soortgelijke oplossing: Raven Rate Control Module (RCM). RCM is bedoeld om de afgifte van zaaizaad, vloeistoffen, granulaten of meststoffen te regelen. Ook Raven werkt met vaste configuraties. Het systeem kan vijf werktuigconfiguraties opslaan en inladen. Zo kun je de module uitwisselen tussen verschillende machines. Met RCM kun je tegelijkertijd vier producten variabel doseren over 32 secties, of vijf producten over 16 secties. In theorie kun je dus met \u00e9\u00e9n RCM in \u00e9\u00e9n werkgang de aardappelen op een variabele afstand poten, plaatsspecifiek stikstof toedienen, fosfaatgranulaat strooien en nematicide toedienen. Daarvoor moet je een taakkaart met vier lagen maken en hem in de terminal laden. Maar let op: niet elk isobus-scherm heeft daarvoor voldoende rekenkracht, waarschuwt productspecialist Robert Sleutel van Raven. \u201cNiet elk display kan meerdere functies tegelijk aansturen of werken met meerdere taakkaartlagen.\u201d In de database van de Agricultural Industry Electronics Foundation (AEF) kun je de trekkers en machines terugvinden die gecertificeerd zijn en dus ook gegarandeerd met elkaar kunnen praten.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
<\/div>
Toerentalmeting<\/div>

Aan het andere eind van de aandrijfas bevindt zich een sensor die het toerental van de as meet.\u00a0
<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
Raven-beeld op AmaPad<\/div>

Op de Amapad-terminal van Sturm is het beeld van de universele Raven-terminal te zien.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Pootmachine uit 1997<\/h2>\n\n\n\n

In de werkplaats van akkerbouwbedrijf Sturm in Ens (Fl.) staat een zelfbouw frees-pootcombinatie, die bestaat uit een hakenfrees met aanaardkap van Rumptstad met daartussen een Hassia-bekerpootmachine. \u201cDie pootmachine kocht ik nieuw in 1997\u201d, vertelt Koos Sturm. Nadat hij samen met zoons Max en Gijs in 2018 deelnam aan het project Nationale Proeftuin Precisielandbouw (NPPL), werd een Raven RCM-module op de machine gebouwd. \u201cWe hebben hier veel te maken met tochtwallen. Op de tochtwallen is de grond lichter en wordt het vocht beter vastgehouden\u201d, zegt Max Sturm. \u201cDaardoor is de knolzetting er hoger en dat leidt tot fijnere frietaardappelen. Dat willen we niet en daarom willen we de aardappelen op de tochtwallen wat wijder poten. De RCM zorgt ervoor dat de pootafstand op de tochtwallen automatisch wordt aangepast.\u201d<\/p>\n\n\n\n

De financi\u00eble voordelen van een variabele pootafstand heeft het akkerbouwbedrijf niet berekend. Maar de winst op de kopakkers is in elk geval groter, aldus Max Sturm. \u201cOm de aanaardkap vol te trekken pootten we in het verleden altijd 1,5 meter te ver door. Die poters schuif je later weer weg. Dat scheelt op ons areaal een halve hectare pootgoed. Daardoor kan de investering al uit.\u201d<\/p>\n\n\n\n

M\u00fcller Elektronik Isobus<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Aantal te vari\u00ebren producten<\/td>\u00a06<\/td><\/tr>
Maximum aantal secties<\/td>256<\/td><\/tr>
Geschikt voor<\/td>\u00a0Zaai- en pootmachine, mesttanks,
meststrooiers, veldspuiten<\/td><\/tr>
Prijs excl. btw<\/td>4.000 tot 7.000 euro<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

Samen met een medewerker van Raven en mechanisatiebedrijf Naaktgeboren is de Raven-techniek op de pootfreescombinatie gebouwd. \u201cDe IntelliView-isobus-terminal van onze New Holland is onvoldoende gebruiksvriendelijk en mist licenties. Maar de AmaPad-terminal van onze Amazone-veldspuit heeft wel VRA en de Task Controller\u201d, vertelt Max Sturm. Daarom is de RCM-module aangesloten op de AmaPad-terminal. Sturm verving de kettingaandrijving van de pootband door een hydromotor. In de nieuwe situatie stuurt de RCM (een kunststof box met stekkers) een loadsensing-smoorventiel van de trekker aan. De RCM bepaalt dus voortaan hoe snel de pootbanden draaien en zo bepaal je de pootafstand. \u201cIn de terminal voer ik de hoeveelheid kg pootgoed per hectare in\u201d, vertelt Max Sturm. \u201cHet is even zoeken, maar het lukt uiteindelijk in stapjes van 1 cm.\u201d<\/p>\n\n\n\n

De RCM is zo gebouwd dat je hem eenvoudig kunt uitwisselen tussen verschillende machines. Voor dat doel hangt de unit met een magnetische plaat aan de machine. Voor de veiligheid is de unit echter vastgeschroefd. \u201cHet laatste wat je wil, is dat de module eraf valt en door de frees gaat.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Raven Rate Control Module<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Aantal te vari\u00ebren producten<\/td>4 of 5<\/td><\/tr>
Maximum aantal secties<\/td>16 of 32<\/td><\/tr>
Geschikt voor<\/td>Zaai- en pootmachine<\/td><\/tr>
Prijs excl. btw<\/td>ca. 5.000 euro<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>
Uitwisselbaar<\/div>

Vader Koos (l) en zoons Gijs en Max Sturm (r) wilden de Raven RCM isobus-bediening van de pootmachine dit jaar ook gebruiken op de rijenspuit. Maar die vlieger ging niet op. Max Sturm: \u201cWe willen met spotspraying werken en moeten daarom met pulserende doppen werken die de drukverschillen ondervangen. Maar daarvoor is een ander type RCM nodig dan die waarmee we de pootmachine aansturen.\u201d Het opbouwen kostte 3.500 euro aan materiaal en 1.500 euro aan arbeid. \u201cHet was gelukkig wel plug & play.\u201d<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Meerdere boxen<\/h2>\n\n\n\n

De techniek van M\u00fcller werkt volgens een soortgelijk principe. Je plaatst de ECU \u2013 bij M\u00fcller heet die Midi 3 \u2013 en daarnaast \u00e9\u00e9n of meerdere \u2018junctionboxes\u2019. Hier gaan de draden in van een flowmeter, elektrisch bediende kranen en andere elementen. \u201cOp een machine kunnen meerdere boxen zitten\u201d, vertelt Van Kampen. \u201cOp een veldspuit bijvoorbeeld \u00e9\u00e9n bij de pompen, \u00e9\u00e9n onder de machine en \u00e9\u00e9n op de boom. Hoe korter de kabels zijn hoe kleiner het risico op een kabelbreuk. Voor het opbouwen stel je de configuratie samen. Hoeveel secties zijn er, hoeveel uitgangen, hoe breed is de boom en in hoeveel delen is die opgedeeld? Vergeet niet dat je ook de werklampen via isobus kunt bedienen. Uit de configuratie komt een pinbezetting rollen. Op basis daarvan weet de installateur welk draadje waarin moet. Bij veel opties is een tweede ECU, een tussenkabel en een junctionbox vereist. M\u00fcller kan tot acht ECU\u2019s koppelen. Maximaal zijn 18 secties per ECU te bedienen. Afhankelijk van je isobus-terminal loopt het aantal bedienbare secties in theorie op tot 256.\u201d<\/p>\n\n\n\n

De installatie klinkt niet heel ingewikkeld, toch voert Vantage Agrometius die klus altijd zelf uit. \u201cHet configureren doe je met een speciaal softwareprogramma en monteurs hebben daarvoor bij M\u00fcller een cursus gevolgd. En vergeet niet: \u00e9\u00e9n aansluitfout en je machine kan kapot gaan.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Wie handig is met elektronica, kan zelf aan de slag<\/span><\/section>\n\n\n\n

Elektronicaspecialist Paul van Haperen uit Prinsenbeek (NB.) bouwde in 2015 zijn eerste eigen systeem. \u201cDe configuratietools van Raven en M\u00fcller zijn mooi voor standaardmachines. Maar zoek je een variabele afgifte in combinatie met rijsnelheid of geavanceerde werktuigbesturing, dan praat je over een oplossing op maat die al snel 5.000 tot 10.000 euro kost.\u201d Vijf jaar na het eerste systeem loopt het nog geen storm, erkent Van Haperen. \u201cGebruikers ruilen liever hun machine in.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Toch ziet Van Haperen dat het aantal aanbieders van hard- en software toeneemt en dat drukt de prijs van componenten. Ook de licentiekosten bedragen meestal niet meer dan 75 euro. \u201cVoor 600 euro koop je een PLC met isobus-stekker die vijf keer krachtiger is dan die bekende fabrikanten aanbieden. De mogelijkheden zijn oneindig. Een slimme boerenzoon, met een achtergrond in engineering, kan daar zelf mee aan de slag. De techniek wordt steeds laagdrempeliger.\u201d Wel waarschuwt hij dat telers die zelf aan de slag gaan de opbouwkosten niet moeten vergeten. \u201cDe kosten voor behuizing, kabels en afzekering zijn al snel 500 euro.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Inmiddels focust Van Haperen zich op de volgende isobus-stap: Tractor Implement Mangement (Tim), waarbij het werktuig de machine stuurt. \u201cDit is veel complexer maar biedt ook nieuwe kansen.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het besturingsprotocol isobus heeft eindelijk voet aan de grond gekregen. Maar wat doe je met oudere machines? Ombouwen is geen hogere wiskunde en levert veel gemak op. Het aantal aanbieders is beperkt.<\/p>\n","protected":false},"author":3076,"featured_media":84376,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":0,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[698],"tags":[],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-84372","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-achtergrond","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84372","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3076"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=84372"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84372\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":84514,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84372\/revisions\/84514"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media\/84376"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=84372"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=84372"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=84372"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=84372"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=84372"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}