{"id":85248,"date":"2021-09-24T12:00:00","date_gmt":"2021-09-24T10:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/?p=85248"},"modified":"2023-04-17T10:18:16","modified_gmt":"2023-04-17T08:18:16","slug":"waterstof-krijgt-vaste-voet-aan-de-grond-waterstofwereld-in-wording","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/artikel\/20210924\/waterstof-krijgt-vaste-voet-aan-de-grond-waterstofwereld-in-wording\/","title":{"rendered":"Waterstof krijgt vaste voet aan de grond – Waterstofwereld in wording"},"content":{"rendered":"

Het gebruik van waterstof in de akkerbouw wordt steeds realistischer. Het aantal tankstations neemt toe, net als het aantal waterstofvoertuigen. De Arnhemse fabrikant H2Trac heeft inmiddels een eerste waterstoftrekker verkocht. <\/p><\/div>\n\n\n

\n
\n
<\/div>
Eerste koper<\/div>

Tom Saat heeft een biodynamisch akkerbouw- en veehouderijbedrijf in Almere. Saat heeft de eerste waterstoftrekker van H2Trac gekocht en verwacht deze in april 2022 in gebruik te nemen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
Claas-waterstoftrekker<\/div>

Saat is fervent Claas-rijder en vroeg de Duitse fabrikant om mee te denken over een waterstoftrekker. De fabrikant ging het gesprek aan, maar een waterstoftrekker kwam er niet.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Een paar jaar geleden begon H2Trac uit Arnhem met de Eox-175: een kleinere en lichtere opvolger van de Multitooltrac. Net als zijn voorganger heeft de Eox-175 een verstelbare spoorbreedte en een diesel-elektrische aandrijving: een dieselmotor drijft een generator aan die op zijn beurt weer stroom opwekt voor de aandrijving van de wielmotoren en de elektromotoren voor de hydrauliekpomp en de aftakas. Maar nog voordat H2Trac-directeur Paul van Ham begon met de bouw van het diesel-elektrische prototype, voorzag hij de vraag naar een waterstoftrekker. Vandaar dat het frame en de assen modulair werden gebouwd. Zo is de trekker redelijk eenvoudig om te bouwen tot waterstoftrekker. De Iveco-dieselmotor en de generator onder de cabine, maken in dat geval plaats voor een brandstofcel. Op het platform achter de cabine is ruimte voor de waterstoftanks.<\/p>\n\n\n\n

En hoewel het eerste prototype met diesel-elektrische aandrijving nog niet eens af is, verkocht het bedrijf de waterstofvariant van de Eox-175 al aan Stadsboerderij Almere. Van Ham: \u201cTerwijl we wachten op de materialen en onderdelen voor de waterstoftrekker, bouwen we het prototype af. Er ontbreken nog onderdelen zoals beschermkappen, spiegels en spatborden. Ook besteden we veel tijd aan het afstellen van de machine en de ontwikkeling van de software.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Aanbestedingen winnen<\/strong><\/td><\/tr>
Naast akkerbouwers ontvangt trekkerbouwer H2Trac vanuit de bouw- en infrasector veel aanvragen voor de trekkers. Bij grote bouwprojecten gaat de voorkeur van een opdrachtgever veelal uit naar een aannemer die de werkzaamheden milieuvriendelijk en met zo min mogelijk lawaai kan uitvoeren. Grote aanbestedingen kun je dus winnen als je machines volledig elektrisch zijn of op waterstof draaien. Met het binnenhalen van een grote klus is een stevig geprijsde trekker relatief snel terugverdiend.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

De productie van de waterstoftrekker wordt volgens Van Ham niet veel ingewikkelder dan die van de diesel-elektrische variant. \u201cBij het huidige prototype had de uitlaatgasnabehandelingstechniek nogal wat voeten in de aarde, aangezien we niet zomaar alle motorgegevens uit de Iveco-motor konden halen. Dit had de fabrikant behoorlijk versleuteld. Bij de waterstofversie vervalt dit probleem.\u201d<\/p>\n\n\n\n

De brandstofcel maakt de trekker circa 100.000 euro duurder, oftewel zo\u2019n 380.000 euro. Stadsboer Tom Saat vindt dat veel geld, maar hij vindt de hoge prijs wel verklaarbaar. \u201cAls ik alle onderdelen van een Claas-trekker los bestel en ik zet hem in elkaar, dan ben ik ook zoveel geld kwijt.\u201d Bovendien wil hij met de aanschaf van de waterstoftrekker de Nederlandse landbouw een stap verder helpen. \u201cIedereen heeft het erover, maar niemand doet wat.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Systeemfout<\/h2>\n\n\n\n

Tom Saat heeft samen met zijn vrouw Tineke een gemengd bedrijf met koeien, akkerbouw en groentegewassen van ongeveer 250 hectare in en rond Almere. Het echtpaar teelt onder meer uien, rode bieten, broccoli, graan en bloemkool. Saat is al jaren op zoek naar een waterstoftrekker. Trekkers die op diesel rijden, ziet hij als een systeemfout op zijn biodynamische bedrijf \u2013 hij wil volledig zelfvoorzienend zijn. Nu verstoken zijn machines ongeveer 70.000 liter diesel op jaarbasis. \u201cHet bedrijf wordt pas duurzaam als de brandstoffen die je gebruikt niet op kunnen raken. Al twintig jaar wil ik waterstof inzetten op mijn bedrijf. Rond de eeuwwisseling leek dat te lukken, totdat Elon Musk van Tesla met elektrische voertuigen kwam. De wereld richtte zich toen op elektrische aandrijvingen. Maar de accutechniek van vandaag de dag schiet voor landbouwtoepassingen nog steeds tekort.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u2018Brandstofcel komt op de plaats van de dieselmotor\u2019<\/span><\/section>\n\n\n\n

Saat klopte aan bij Claas in Duitsland. Of de machinefabrikant eens wilde meedenken over een waterstoftrekker. Meerdere ingenieurs van Claas kwamen bij Saats bedrijf kijken en reageerden enthousiast. Toch bouwde de fabrikant geen waterstoftrekker. Saat heeft een vermoeden waarom zij die niet bouwen. \u201cTientallen jaren heeft de trekkerfabrikant veel geld ge\u00efnvesteerd in schone motoren en transmissies. Dat geld en die inspanningen wil de fabrikant niet zomaar overboord gooien.\u201d New Holland heeft inmiddels al wel een trekker die op een mengsel van diesel en waterstof rijdt. \u201cMaar die techniek is echt flauwekul\u201d, vindt Saat. \u201cDie trekker is alleen interessant voor aannemers die grote aanbestedingen in de wacht willen slepen.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Eox-175 in detail<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
<\/div>
Om zijn as<\/div>

De trekker heeft twee- en vierwielbesturing. Ook heeft de trekker zogeheten pirouette-sturing waarbij de trekker om zijn as draait.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
Uitschuifbare assen<\/div>

De assen zijn uitschuifbaar van 2,25 tot 3,20 meter breedte. Zo is de trekker ook inzetbaar op vaste rijpaden.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
Wielmotoren<\/div>

Elk wiel heeft zijn eigen elektromotor. Via een eindaandrijving drijft deze motor het wiel aan.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n
<\/div>
Uitlaatgasnabehandeling<\/div>

Bij de diesel-elektrische variant zit achter de cabine de katalysator van het SCR-uitlaatgasnabehandelingssysteem.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
Kantelbare cabine<\/div>

Met actuatoren kun je de cabine iets achterover kantelen. Zo kun je makkelijker bij de dieselmotor of brandstofcel komen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
Claas-cabine<\/div>

De Eox heeft een Claas-cabine. De tablet dient als terminal waarop je alle machinegegevens kunt aflezen en instellen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Fabriek in container<\/h2>\n\n\n\n

Ondanks de focus op elektrische aandrijvingen en accutechniek, hebben de waterstofontwikkelingen de laatste twee jaar een flinke groei doorgemaakt, aldus Saat. \u201cKlimaatrapporten tonen aan dat het anders moet. Er zijn veel potjes beschikbaar gekomen voor bijvoorbeeld de ontwikkeling van waterstoftechnologie.\u201d Dat heeft er onder meer toe geleid dat Saat subsidie ontvangt van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling voor het project \u2018Van zon naar schone tractie\u2019. Binnen dit project wil Saat zelf groene waterstof gaan produceren voor zijn Eox-175. Op een voormalige vuilstortplaats, op ongeveer 1 km van Saats bedrijf, wordt de komende maanden een 10 hectare groot zonnepark aangelegd. Een deel van de opgewekte energie gaat Saat gebruiken voor de productie van waterstof. De resterende hoeveelheid stroom wordt teruggeleverd aan het net. \u201cIk heb inmiddels bij een Italiaanse producent een elektrolyser aangeschaft. Dit is een waterstoffabriek in een container van 20 foot. De elektrolyser zal overigens eerst worden omgebouwd door een waterstofspecialist in Nederland. Standaard gebruikt de elektrolyser namelijk chemicali\u00ebn die de geleidbaarheid van het water vergroten. Maar die chemicali\u00ebn passen niet bij ons biodynamische bedrijf. Wij gaan gebruikmaken van soda\u201d, zegt Saat. Voor de productie van de waterstof gebruikt de elektrolyser drinkwater. \u201cMet 3 liter water kun je ongeveer 1 kg waterstof produceren. Met die hoeveelheid kan een trekker net zo lang draaien als met 6 liter diesel.\u201d<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
Nederlands fabrikaat<\/div>

Trekkerfabrikant H2Trac is gevestigd op Industriepark Kleefse Waard in Arnhem. De broers Paul en Peter-Jan van Ham zijn de eigenaren van het bedrijf. Samen met vijf collega\u2019s ontwikkelen en bouwen zij de Eox-trekkers. LandbouwMechanisatie volgde de productie van het diesel-elektrische prototype en legde het bouwproces vast in de podcastserie \u2018In productie’. De serie is te beluisteren via Spotify en via de website van landbouwmechanisatie.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Speciaal pasje <\/h2>\n\n\n\n

In de zomer van 2022 moet de waterstofinstallatie gaan draaien. Behalve zijn eigen trekker \u2013 die naar verwachting in april 2022 wordt geleverd \u2013 zullen ook chauffeurs van andere waterstofvoertuigen er met een speciaal pasje waterstof kunnen tanken. Op den duur moet het tankstation uitgroeien tot een openbaar waterstofstation. Er komt geen waterstoftankstation op het erf van de Almeerder. \u201cOnze boerderij wordt dagelijks bezocht door scholieren en ander publiek. Daardoor is het qua veiligheid te complex om de elektrolyser op ons erf te plaatsen.\u201d <\/p>\n\n\n\n

\u2018Communicatie tussen de wielen moet goed zijn\u2019<\/span><\/section>\n\n\n\n

Saat volgt de ontwikkelingen van H2Trac al lange tijd. De voorganger, de Multitooltrac, vond hij te groot en te zwaar. Ook de diesel-elektrische aandrijving vindt hij ouderwets. Daarentegen is hij blij dat H2Trac ook een waterstoftrekker wil bouwen. Op het platform achter de cabine komen zes tanks waarin hij in totaal 30 kg waterstof kan tanken. \u201c30 kg waterstof levert net zoveel energie als 180 liter diesel. Daar moet de machine een hele dag op kunnen draaien, zonder tussentijds te tanken.\u201d<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
Paul van Ham<\/div>

Paul van Ham, mede-eigenaar van H2Trac, gaat het diesel-elektrische prototype gebruiken voor demonstraties en beurzen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Software<\/h2>\n\n\n\n

De waterstoftrekker weegt ongeveer 6,5 ton. Dat is ongeveer net zo zwaar als de diesel-elektrische versie. Volgens de Almeerse akkerbouwer is dat niet veel zwaarder dan trekkers waarmee hij nu nog werkt. Bovendien heb je door het hoge koppel van de elektromotoren ook wel wat gewicht nodig. Saat: \u201cAnders gaan de wielen snel slippen.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Hoewel Saat de eerste gebruiker wordt van de Eox-waterstoftrekker \u2013 waarmee tot dusver geen praktijkervaring is opgedaan \u2013 is hij niet al te bevreesd voor brokken. \u201cEr zullen kinderziektes opduiken, maar laten we er het beste van hopen. De software moet goed zijn, dat is het belangrijkste. En dan doel ik vooral op de communicatie tussen de wielen. Zodra een wiel iets slipt, moet de trekker weten hoe hij daarop moet inspelen.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Behalve een trekker zou de Almeerder in de toekomst graag meer machines op zijn landbouwbedrijf op waterstof laten draaien. Hij denkt onder meer na over een maaidorser op waterstof. Concrete plannen zijn er echter nog niet.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het gebruik van waterstof in de akkerbouw wordt steeds realistischer. Het aantal tankstations neemt toe, net als het aantal waterstofvoertuigen. De Arnhemse fabrikant H2Trac heeft inmiddels een eerste waterstoftrekker verkocht.<\/p>\n","protected":false},"author":3567,"featured_media":85253,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":0,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[698],"tags":[],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-85248","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-achtergrond","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85248","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3567"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=85248"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85248\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":85604,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85248\/revisions\/85604"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media\/85253"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=85248"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=85248"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=85248"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=85248"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=85248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}