{"id":86201,"date":"2023-05-19T09:33:54","date_gmt":"2023-05-19T07:33:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/?p=86201"},"modified":"2023-05-19T09:33:56","modified_gmt":"2023-05-19T07:33:56","slug":"barriere-opheffen-werktuigen-om-korst-te-breken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/artikel\/20230519\/barriere-opheffen-werktuigen-om-korst-te-breken\/","title":{"rendered":"Barri\u00e8re opheffen – Werktuigen om korst te breken"},"content":{"rendered":"

Na hevige regenval kan er in het voorjaar korstvorming optreden, waarvan een kiemplantje hinder ondervindt. Er zijn verschillende werktuigen die de korst kunnen breken. Welke technieken zijn er, hoe werken ze en wanneer moet je actie ondernemen? <\/p><\/div>\n\n\n

Bij veel regen na het zaaien kunnen lichte klei- zavel- en l\u00f6ssgronden eenvoudig verslempen. In combinatie met zonlicht, een schrale wind en een lage luchtvochtigheid droogt de bovenlaag snel uit en ontstaat een korst. Die laag is zo hard dat een kiemend bieten- of uienplantje er niet of alleen met de grootste moeite en dus met vertraging doorheen kan komen. \u201cDe gevolgen worden vaak onderschat\u201d, zegt Christoffel den Herder, teeltadviseur van Ceres Horti Advice. \u201cEen kiemend plantje heeft al last van een dunne korst. Daarnaast leidt een harde laag ertoe dat bodemgassen niet kunnen ontsnappen en ophopen onder de korst. Ook dit remt de gewasgroei.\u201d Telers op slempgevoelige gronden krijgen daarom het advies om het zaaibed wat grover neer te leggen. Dit verkleint de kans op korstvorming, maar een garantie is dat niet.<\/p>\n\n\n\n

Treedt er korstvorming op, dan moet een teler in actie komen. Hierbij geldt: hoe eerder, hoe beter. Nog voordat de korst een barri\u00e8re voor het plantje vormt, moet je de laag al breken, zegt Andr\u00e9 van Valen, specialist van bietenonderzoeksinstituut IRS. \u201cAnders buigt het plantje af. Breek daarom de korst zodra het plantje ongeveer 1 cm onder korst zit, vooral als in de daaropvolgende dagen geen regen wordt verwacht.\u201d Volgens Den Herder kan het geen kwaad om nog wat eerder het veld op te gaan \u2013 als de omstandigheden dat toelaten. \u201cZodra er ook maar iets van een korst ontstaat, moet je actie ondernemen.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Een veel toegepaste methode om korst zacht te maken is beregenen. Door de bovenlaag nat te maken, weekt de korst en kan het plantje eenvoudiger de weg naar boven vinden. Volgens Andr\u00e9 van Valen is bij kiemende bietenplantjes een gift van 10 tot 15 mm voldoende. \u201cBeregen bij geen tot weinig wind en met een fijne druppel. Hierdoor raakt de grond heel geleidelijk verzadigd. Blijft de korst daarna alsnog hard, dan ben je genoodzaakt om het perceel later nog een keer te beregenen. Verhoog de gift niet, want dan bestaat het gevaar dat de grond juist extra verslempt.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Beregenen kan verslemping juist bevorderen<\/span><\/section>\n\n\n\n

Het risico op extra verslemping is voor Den Herder een argument om beregenen af te raden. \u201cBehalve het risico op extra verslemping, breng je met beregenen ook veel kou bij het plantje. En dat komt de groei niet ten goede. Bovendien: als het ook maar iets waait, krijgt het ene deel van het perceel veel meer water dan de andere. En dat kan leiden tot een ongelijke gewasopkomst.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Mechanisch breken<\/h2>\n\n\n\n

Een andere optie is de grond te breken met een (cambridge)rol, wiedeg, rotorwieder, zaaimachine of een speciaal daarvoor gebouwde korstenbreker. Doel van al die behandelingen is om de korst is in zoveel mogelijk delen te breken, waardoor scheurtjes in de grondlaag ontstaan. De plantjes vinden door de scheuren dan zelf een weg naar boven. Bij het breken van de korst is het van belang dat de korstdelen niet gaan schuiven, anders bestaat het risico dat fragiele plantjes afbreken.<\/p>\n\n\n\n

Je kunt een verslempt perceel volvelds te lijf gaan met een cambridgerol. Maar doordat een zaaivoor vaak iets dieper ligt, raakt de cambridgerol dan niet overal de korst en valt het resultaat vaak wat tegen, meldden onderzoekers van Landbouwuniversiteit Wageningen. Zij deden in 1987 en 1988 al onderzoek naar korstenbrekers. Het probleem is nog steeds actueel en eenvoudige techniek die het probleem kan verhelpen, is nauwelijks ge\u00ebvolueerd.<\/p>\n\n\n\n

Ook het IRS ontraadt het gebruik van een cambridge- of gladde rol. De drukverschillen over de volledige werkbreedte zijn volgens het instituut groot. Op sommige plekken drukt de rol zo hard op de oppervlakte dat kiemplantjes beschadigd raken. \u201cDe rol gaat in rijsporen vaak iets schuin lopen, waardoor de drukverschillen toenemen”, aldus Van Valen. Den Herder vindt dat telers alleen een cambridgerol zouden moeten gebruiken als de grond heel erg droog is. \u201cIs de grond iets vochtig dan versmeert de rol de grond al gauw. Bovendien zit er beetje overlap tussen de ringen, waardoor sommige plekken extra worden aangedrukt. Dat kan er juist toe leiden dat plantjes niet meer opkomen.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Wil je volvelds te werk gaan, dan kun je volgens Van Valen kiezen voor een wiedeg. \u201cHet is een lichte machine met een grote werkbreedte. Je moet er wel voor waken dat de egtanden de korst niet verschuiven.\u201d Ook Den Herder is gecharmeerd van de wiedeg. \u201cZelfs in situaties waarbij het kiemplantje al in de korst is gegroeid, levert een wiedeg goede resultaten. Het is een volveldsbewerking. De egtanden volgen de bodem en slaan niks over.\u201d Wel wijst hij erop dat het eggen met beleid moet gebeuren en daarom adviseert hij een heel lage tanddruk. \u201cUien zijn redelijk taai, maar bietenplantjes breken snel af. Voer de druk daarom niet te hoog op en stel de tanden licht stekend af. De tanden wrikken dan de korst iets beter los. Voer je de druk te hoog op, dan gaan de tanden te diep door de grond en bestaat het risico dat de tanden het uienplantje loskrabben. Verder moet je niet sneller rijden dan 1 tot 1,5 km\/h.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Een bijwerking van het gebruik van een wiedeg is wel dat de onkruiddruk wat kan toenemen doordat je met het eggen de grond iets loswoelt \u201cHerhaal daarom de bewerking, zodat de toplaag uitgekiemd raakt. Ik adviseer om ongeveer vier of vijf keer met de wiedeg over het land te gaan om het kiemend effect weg te halen. Houd er ook rekening mee dat de bewerking de opkomst van de uien of bieten flink kan versnellen, maar niet overal helemaal gelijk is. Sommige plantjes zullen namelijk half bedekt zijn onder een kluit grond.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Korstenbrekers<\/h2>\n\n\n\n

Verschillende fabrikanten en constructiebedrijven, zoals Agrideals (Macon), Agronomic, Carr\u00e9, en Hak produceren en verkopen specifieke korstenbrekers. Bij deze werktuigen oefenen wielen of rollen lichte druk uit op de grond in de plantrijen. De rollen of wielen zijn veelal met parallellogrammen aan een frame gemonteerd en kunnen onafhankelijk van elkaar de bodem volgen. Na het losdraaien van wat bouten kun je de elementen over het frame verschuiven en aanpassen aan de rijafstand. De belasting kun je aanpassen met veren en gewichten op de elementen. De druk mag echter niet te hoog zijn om korstverschuivingen te voorkomen.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
Kruiwagenvelg<\/div>

De Agrideals-korstenbreker heeft kruiwagenvelgen waarop je puntkooien of kooien met ronde spijlen kunt plaatsen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Uit het onderzoek van Landbouwuniversiteit Wageningen blijkt dat dergelijke korstenbrekers de neiging hebben om de korst in de rijrichting te verplaatsen. Verhoog je de druk, dan neemt het bulldozereffect toe. Adviseurs durven echter geen uitspraken te doen over d\u00e9 perfecte druk en rijsnelheid. Het advies is om de machine af te stellen, een stukje te proberen en daarna de werking te controleren. E\u00e9n ding is wel zeker: je kunt met een korstenbreker iets sneller rijden dan met een wiedeg. Ook is het zinvol om \u2019s ochtends vroeg de korst te lijf te gaan. De luchtvochtigheid is dan hoger, waardoor de korst zachter is en dus eenvoudiger te breken is.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
Gaatjes prikken<\/div>

Bij de korstenbreker van Agronomic prikken 4,5 cm lange pennen gaatjes in de grond. De belasting van elk element op de grond kun je afzonderlijk aanpassen met een veer.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Sterwielen, kooiwielen, prikwielen, stekelrollen, kale velgen en rubberbanden. Elke fabrikant heeft zijn eigen filosofie wat betreft het ontwerp van de wielen en rollen op de korstenbrekers. Christoffel den Herder adviseert om je voor aanschaf goed te verdiepen in de werking van een machine. \u201cDe wielen en rollen op sommige korstenbrekers hebben de neiging om de grond een beetje om te scheppen, met het risico dat het kiemplantje beschadigd raakt.\u201d Onderzoekers gaven in de jaren tachtig van de vorige eeuw de voorkeur aan farmflexwielen \u2013 smalle luchtloze rubber wieltjes \u2013 aan een werktuigframe. Deze wieltjes beschadigden de kiemplantjes het minst.<\/p>\n\n\n\n

Pennetjes<\/h2>\n\n\n\n

De Franse fabrikant Agronomic werkt met wielen waarbij 4,5 cm lange pennen gaatjes in de grond prikken. Volgens importeur Agrotechniek Flevoland uit Zeewolde (Fl.) moeten de pennen ongeveer 1 tot 1,5 cm diep in de grond prikken en vervolgens de grond iets opwerpen. De druk op elk element kun je aanpassen door de veerspanning te verhogen. Met twee in hoogte verstelbare dieptewielen kun je de machine verder afstellen. Het werktuig is verkrijgbaar in verschillende werkbreedtes; van 3,0 tot 9,2 meter.<\/p>\n\n\n\n

Ook met zaaimachine kun
je korsten breken<\/span><\/section>\n\n\n\n

Agrideals voorziet zijn korstenbreker \u2013 oneerbiedig gezegd \u2013 van kruiwagenvelgen zonder banden. Dit soort korstenbrekers zijn al sinds jaar en dag verkrijgbaar. De onderzoekers van de universiteit waren ruim dertig jaar geleden minder te spreken over dit type. De randen van de velgen veroorzaken enige insporing. Daardoor wordt de grond in de zaaivoor iets opgestuwd en zijdelings iets verplaatst. In het onderzoek leidde dat er destijds toe dat veel plantjes werden ontworteld. En naarmate de korst harder was, namen het stuwende effect en de beschadigingen verder toe. Roel van Campen van Agrideals erkent het probleem en adviseert daarom kooitjes met ronde spijlen op de wielen te monteren. \u201cDeze kooitjes schermen de randen van de velgen af, waardoor de werking heel ondiep is. Komt meer dan 30 procent van de plantjes al boven, dan kun je de kooitjes demonteren. De belasting kun je verhogen met gewichten. Wij kiezen niet voor veerverstelling, omdat het werktuig dan de neiging heeft zichzelf op te tillen. Om dat te voorkomen, moeten we het frame verzwaren en dat willen we juist niet.\u201d Op de wielen van de Agrideals-korstenbrekers kun je ook puntkooien monteren. Volgens de fabrikant is deze vooral geschikt voor een harde korst die ontstaan is door slagregens. De wielen van producent Hak lijken ook veel op spijlenwielen. Deze wielen bestaan uit 40 cm grote schijven waar haaks rechthoekige plaatjes op zijn gelast. Een veer op de ophanging drukt het wiel stevig op de grond. De werkdruk kun je daarnaast ook instellen met een gewichtblok aan de achterkant.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
Niet lepelen, maar prikken<\/div>

Rotorwieders prikken met lepelvormige tanden gaatjes in de grond. Voorkom dat de tanden de kiemplantjes uit de grond lepelen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Een harde korst kun je ook te lijf gaan met een rotorwieder, zoals fabrikanten Carr\u00e9, Ecoweeding, Einb\u00f6ck en Fliegl bouwen. Deze rotorwieders tellen tientallen schijven waaraan lepelvormige tanden zijn bevestigd. De wielen die recht op de gewasrij zijn geplaatst, rollen vrij over het oppervlak en prikken gaatjes in de bovenlaag.<\/p>\n\n\n\n

Zaaimachine<\/h2>\n\n\n\n

Wil je liever geen extra werktuig aanschaffen, dan kun je ook de zaaimachine gebruiken om de korst te breken. Zet de zaaikouters heel ondiep zodat ze net de grond raken en hou de rijsnelheid laag. \u201cJe kunt eventueel ook net iets naast de rij gaan rijden. Dan kun je de druk iets opvoeren om een iets dikkere korst te breken\u201d, aldus Van Valen. Bij heel ondiep gezaaide gewassen kun je overwegen om het kouter te demonteren, zodat alleen de rollen over de korst bewegen.<\/p>\n\n\n\n

Tips voor korstenbreken<\/strong><\/td><\/tr>
– Beperk de rijsnelheid<\/td><\/tr>
– Beperk de bodembelasting<\/td><\/tr>
– Kies de juiste rollen of wielen<\/td><\/tr>
– Ga \u2019s ochtends vroeg aan de slag<\/td><\/tr>
– Voorkom dat wielen of rollen scheppen<\/td><\/tr>
– Voorkom insporing van de wielen<\/td><\/tr>
– Voorkom korstverschuiving<\/td><\/tr>
– Controleer het werk voortdurend<\/td><\/tr>
– Bij wiedeg: herhaal de bewerking<\/td><\/tr>
– Beregen met mate bij windstil weer<\/td><\/tr>
– Cambridgerol: alleen op droge grond<\/td><\/tr>
– Zaaimachine: werk zo ondiep mogelijk<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na hevige regenval kan er in het voorjaar korstvorming optreden, waarvan een kiemplantje hinder ondervindt. Er zijn verschillende werktuigen die de korst kunnen breken. Welke technieken zijn er, hoe werken ze en wanneer moet je actie ondernemen?<\/p>\n","protected":false},"author":3567,"featured_media":86205,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":0,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[80],"tags":[],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-86201","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-grondbewerking","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86201","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3567"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=86201"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86201\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":86207,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86201\/revisions\/86207"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media\/86205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=86201"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=86201"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=86201"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=86201"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=86201"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}