{"id":90547,"date":"2024-06-11T12:14:34","date_gmt":"2024-06-11T10:14:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/?p=90547"},"modified":"2024-06-11T12:14:35","modified_gmt":"2024-06-11T10:14:35","slug":"actief-sturen-verschillende-soorten-gedwongen-besturing","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/artikel\/20240611\/actief-sturen-verschillende-soorten-gedwongen-besturing\/","title":{"rendered":"Actief sturen – Verschillende soorten gedwongen besturing"},"content":{"rendered":"

Op veel akkerbouwbedrijven is gedwongen besturing van de kiepers inmiddels gemeengoed. Maar welk type kies je? LandbouwMechanisatie zet de opties op een rij. <\/p><\/div>\n\n\n

Veel landbouwkiepers maar ook mesttanken en silagewagens worden tegenwoordig geleverd met gestuurde assen. Dat is lang niet altijd zo geweest. Toen de meeste landbouwkiepers nog enkelassers waren, was er natuurlijk geen gestuurde as nodig. En met tandem-assers met relatief kleine lasten is er nog niet direct de noodzaak om het geheel zonder wringen door de bocht te sturen. Maar met zwaardere aslasten, meer assen en bredere banden is het tegenwoordig wel aan te raden enige vorm van besturing toe te passen op de kieper of getrokken werktuigen met meerdere assen. Dat de banden tegenwoordig hoger zijn en de asafstanden dus ook flink gegroeid zijn draagt daar verder aan bij.<\/p>\n\n\n\n

Er zijn nogal wat argumenten om de nieuwe kieper uit te laten rusten met een gestuurde as. De bandenslijtage op de weg is aanzienlijk minder doordat het minder wringt. Besturing maakt het ook mogelijk om bredere, lagedrukbanden te monteren. Ook in het veld zijn er voordelen. Zo is het makkelijker om op de kopakker een scherpe bocht te maken met minder schade aan de zode of versmering van de grond. Het kost bovendien minder vermogen om de kieper de bocht door te krijgen. En op hogere snelheden zal de kieper minder \u2018doorduwen\u2019 in de bocht doordat de kieper de bocht om kan in plaats van \u2018alleen maar rechtdoor\u2019.<\/p>\n\n\n\n

Nadelen zijn er natuurlijk ook. Hoewel \u00e9\u00e9n en ander tegenwoordig redelijk gestandaardiseerd is, past niet elke willekeurige trekker meer voor de kieper. Verder hebben gestuurde onderstellen meer draaiende delen wat het risico op speling vergroot. Als deze speling niet op tijd wordt verholpen en de uitlijning niet klopt dan leidt besturing juist tot extra bandenslijtage bij rechtuit rijden. Laat daarom elke paar jaar de dealer of de bandenspecialist de kieper uitlijnen. En controleer zelf regelmatig de uitlijning.<\/p>\n\n\n\n

Meelopend<\/h2>\n\n\n\n

De eenvoudigste vorm van besturing is meelopende besturing \u2013 ook wel passieve besturing genoemd. De achterste as kan in losse stand vrij bewegen en volgt in een bocht de stuurlijn die de minste rolweerstand oplevert. Wielen die vrij bewegen, betekenen bij het achteruitrijden een extra nadeel. In dat geval hebben de wielen namelijk de neiging er haaks onder te gaan staan. Daarom is er voor het achteruitrijden een vastzetcilinder die de achteras star maakt. De kieper wordt daardoor minder wendbaar en wringt met name in bochten als je bijvoorbeeld met een volle kieper achteruit naar de stortbak rijdt. Brede banden op lage druk zorgen ervoor dat assen zwaarder worden belast in zo\u2019n bocht omdat ze een grotere contactoppervlak hebben met de grond.<\/p>\n\n\n\n

Bij het rijden van bochten (vooruit) is het aan te raden de vastzetcilinder in de drukloze (zweef)stand van het hydraulisch ventiel te zetten zodat het wiel vrij kan sturen. Bij hogere snelheden op de weg of bij langere stukken rechtuit is het zinvol om de besturing vast te zetten omdat die kieper anders de neiging heeft om een beetje te gaan slingeren. Door de eenvoud van de constructie is een star tandem meestal vrij eenvoudig om te bouwen. En door het ontbreken van stuurstangen zijn er minder draaiende delen en risico op slijtage aan het onderstel. Doordat een stuurstang ontbreekt, blijft de dissel lekker slank, zodat een maximale draaihoek gemaakt kan worden. Maar met name de bandenslijtage in bochten bij het achteruitrijden en het minder precies kunnen manoeuvreren worden gezien als de grootste nadelen van een meelopend gestuurde as.<\/p>\n\n\n\n

Gedwongen besturing<\/h2>\n\n\n\n

De tweede vorm van besturing is gedwongen besturing \u2013 ook wel actieve besturing \u2013 waarbij de gestuurde as (of assen) actief door de bocht worden gestuurd. Veel fabrikanten hebben daarvoor een eigen systeem ontwikkeld, maar ze zijn op te delen in drie soorten: hydromechanische besturing, elektrohydraulische besturing en gedwongen besturing zonder stuurstang. De drie typen worden in onderstaande kaders kort toegelicht.<\/p>\n\n\n\n

Hydromechanische besturing wordt het meeste toegepast en heeft een gesloten hydraulisch systeem waarmee de commandostangen direct \u2013 met behulp van olie \u2013 de wielen sturen. Elektrohydraulische besturing heeft ook een commandostang met daaraan een potmeter om de stuurhoek ten opzichte van de trekker te bepalen. De elektronica berekent de stuuruitslag die nodig is en stuurt de stuurassen aan. De laatste variant heeft helemaal geen commandostang nodig en \u2018weet\u2019 met behulp van sensoren in de kogelkop of op de wielen hoeveel de wielen moeten uitslaan.<\/p>\n\n\n\n

Al met al is gedwongen besturing een stuk complexer en duurder dan meelopende besturing. Wie eenmaal gedwongen besturing gewend is, zal niet snel meer kiezen voor een meelopend gestuurde kieper. Dit komt doordat de wendbaarheid van de kieper fors wordt vergroot, vooral bij het achteruitrijden. De kieper is namelijk veel preciezer achteruit naar de stortbak toe te rijden zonder dat de banden van de kieper wringen. Doordat stuurassen al in de juiste richting staan \u2013 waar de kieper naartoe moet \u2013 is deze veel gewilliger de bocht door te duwen. Daarnaast is gedwongen besturing tijdens transport koersvaster dan bijvoorbeeld meelopende besturing die niet is vastgezet. Elektronische besturingen kunnen bovendien op hogere snelheden de stuuruitslag beperken of automatisch vastzetten. En niet onbelangrijk: als bestuurder hoef je bij het maken van een bocht niet na te denken of de besturing al dan niet vrij staat. En je hoeft de stuuras niet vast te zetten bij het achteruitrijden. Wel is het handig een beugel op de dissel te hebben die de stuurstang beschermt tegen de trekkerbanden in een scherpe bocht. Een kromme stuurcilinder resulteert namelijk in stilstand.<\/p>\n\n\n\n

Standaardisering<\/h2>\n\n\n\n

De stuurstang bestond voorheen meestal uit een stang met aan het uiteinde een kogelgewricht \u2013 zoals bijvoorbeeld bij een topstang \u2013 die aan de trekhaak van de trekker wordt bevestigd. De laatste jaren is er echter veel gestandaardiseerd dankzij de bredere toepassing van vooral kogeltrekhaken, in de volksmond ook wel K80 genoemd. Hadden voorheen veel merken hun eigen systeem van de commandostang en afstand tot de trekhaak (hart op hart) en moest bij aanschaf van een ander kiepermerk ook de trekhaak worden aangepast.<\/p>\n\n\n\n

Inmiddels is dit vaak hetzelfde. Heb je de juiste trekhaak en de juiste aansluiting voor de stuurtangen \u2013 tegenwoordig veelal een kogel met 50 mm diameter, de K50 \u2013 aan \u00e9\u00e9n of beide kanten van de trekhaak, dan kun je met vrijwel elke aanhanger die voorzien is van zo\u2019n kogelkoppeling op pad. Handig als je een keer een extra kieper nodig hebt en die van de buurman voorzien is van dezelfde aansluitingen.<\/p>\n\n\n\n

Hydromechanische besturing\u2009\u2022\u2009Het origineel<\/h2>\n\n\n\n

De bekendste en meest toegepaste variant van gedwongen besturing is de hydromechanische. Naast de trekhaak zijn er \u00e9\u00e9n of meerdere commandostangen gemonteerd die door een zuiger of hefboom de achterwielen gedwongen de bocht door sturen. Zeker op nieuwe kiepers en andere getrokken machines zijn de aanbouwmaten tegenwoordig gestandaardiseerd, zeker nu de K80-koppeling veelvuldig wordt toegepast. De afstand van de kogelkoppeling tot de koppeling van de stuurstang is vaak 250 mm.<\/p>\n\n\n\n

Bij het maken van een bocht verdraait de dissel ten opzichte van de trekhaak. Door deze hoekverdraaiing wordt de stuurstang naar voren getrokken dan wel naar achteren geduwd. De stangen sturen de assen niet rechtstreeks. De stuurstang is direct (of indirect via een zogenaamde evenaar) verbonden met een zuiger in een cilinder die de olie richting de stuurcilinder van de stuuras dwingt waarna de as de benodigde stuuruitslag maakt.<\/p>\n\n\n\n

Dit is puur een mechanisch-hydraulisch systeem: doorgaans komt er geen elektronica aan te pas. In sommige gevallen wordt het systeem wel elektronisch uitgelijnd.<\/p>\n\n\n\n

Commandostang<\/h2>\n\n\n\n

Kiepers met een tandemas waarvan de achterste as stuurt, hebben doorgaans \u00e9\u00e9n commandostang aan de trekker. Zitten er twee, dan heeft elk wiel een eigen stuurstang. Drieassers waarvan zowel de voorste als de achterste as kan sturen, hebben eigenlijk altijd twee stuurstangen. Elk stuurt \u00e9\u00e9n van de assen dwingend de bocht door. Doordat de voorste as in een bocht ook vaak de binnenbocht maakt is sneller een grotere wieluitslag nodig. De stuurstang die de binnenbocht bedient, zal met dezelfde slag dus ook meer olie naar de stuuras moeten pompen. Accumulatoren vangen de piekdrukken op wanneer een as zijn maximale stuuruitslag heeft bereikt.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
K80 en K50\u200b<\/div>

K80 in combinatie met K50 voor de besturing wordt vaak toegepast.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Elektrohydraulische besturing\u2009\u2022\u2009Extra functies<\/h2>\n\n\n\n

Elektrohydraulische besturing is wat complexer dan het mechanische systeem. Net als bij de mechanische variant wordt er een stuurstang gemonteerd maar deze is een stuk korter en lichter, wat het aankoppelen vergemakkelijkt. Het systeem is wel duurder en complexer. Aan de commandostang zit een hoeksensor (potmeter) gemonteerd die de verdraaiing ten opzichte van de trekker registreert. De ECU berekent vervolgens wat de stuuruitslag moet zijn. Doorgaans wordt hiervoor het loadsensesysteem van de trekker gebruikt die op tijd de juiste hoeveelheid olie levert voor de besturing. Die hydraulische olie is meestal toch al aanwezig voor andere functies van de machine. Een ander voordeel ten opzichte van hydromechanische besturing is dat de stuuruitslag van de wielen kan vari\u00ebren naarmate de rijsnelheid toeneemt. Dat wil zeggen: bij hogere rijsnelheden sturen de assen minder dan bij langzamer manoeuvreerwerk. Dat leidt toe een stabieler weggedrag en beter manoeuvreren bij lage snelheden. Verder wordt er nog weleens gekozen voor elektronische besturing boven mechanische wanneer de bestuurder zelf actief de stuuruitslag wil regelen \u2013 bijvoorbeeld bij het wegsturen bij een muur \u2013 of wanneer er meerdere gestuurde assen zijn gemonteerd en er bijvoorbeeld in hondengang achter de trekker aan wordt gereden. Dit is in sommige gevallen eenvoudig via isobus of kopakkermanagement te regelen. Het voordeel van elektronisch is verder dat uitlijnen snel gedaan is uit de cabine.<\/p>\n\n\n\n

Storingen<\/h2>\n\n\n\n

In het begin waarschuwden sommige fabrikanten in het begin \u2013 toen elektronische besturing net op kwam \u2013 voor gebruik in de buurt van hoogspanningsmasten. Die zouden de besturing kunnen be\u00efnvloeden. Maar in de praktijk lijken daar weinig problemen mee te zijn.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
Onder dissel<\/div>

Onder of boven de dissel zit een sensor voor het meten van de draaihoek.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Elektrisch gedwongen\u2009\u2022\u2009Zonder stuurstang<\/h2>\n\n\n\n

De laatste variant is de versie zonder een stuurstang. Geen gedoe meer met een commandostang die net niet past, dus. Doordat er geen stuurstang meer is, kun je scherper draaien voordat de trekkerbanden de dissel raken. Het ietwat fragiele koppelstangetje en de potmeter die andere elektronische systemen gebruiken kunnen eveneens achterwege blijven. Scharm\u00fcller \u2013 bekend van de K80 en K50 koppelingen \u2013 kwam in 2020 met een eerste versie van het EAMS-besturingssysteem. Dat staat voor Embedded Angle Measurement System. De fabrikant meet met behulp van magnetisme de hoekverdraaiing die de kogel maakt ten opzichte van de koppeling. De gemeten stuurhoek wordt doorgegeven en kan de kieperfabrikant vervolgens gebruiken om de assen actief de hoek om te sturen. Dat doet elke fabrikant op zijn eigen manier. Verder zijn de voordelen hetzelfde als bij elektrohydraulische besturing.<\/p>\n\n\n\n

Om gebruik te kunnen maken van het EAMS-systeem moet wel de K80-bol op de trekker worden vervangen als deze nog niet EAMS-compatibel is. Het uitwisselen van kiepers wordt dan wel wat lastiger.<\/p>\n\n\n\n

Fliegl Steer X<\/h2>\n\n\n\n

Fliegl heeft een eigen variant bedacht op de gedwongen besturing zonder stuurstang. Fliegl levert het op kiepers, afschuifwagens en mesttanks met meerdere assen. Op de wagen wordt een gyroscoop geplaatst die de rijrichting bepaalt. Het systeem werkt namelijk zowel voor- als achteruit. Op de vaste assen worden sensoren gemonteerd die het snelheidsverschil in bochten meten en aan de hand daarvan wordt de wieluitslag berekend die nodig is. Voor het sturen gebruikt het systeem de loadsensinghydrauliek van de trekker, die het toch al nodig had voor andere machinefuncties. Via isobus is het systeem te contoleren en eventueel aan te passen. Voor extra wegstabiliteit wordt de wieluitslag boven de 25 km\/h beperkt en vanaf 40 km\/h geheel geblokkeerd. Voor het systeem van Fliegl is dus geen aparte kogelkoppeling met hoekmeters nodig. Die kieper past achter elke trekker met loadsensing aan boord.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
Grotere draaihoek<\/div>

Door het ontbreken van stuurstangen is een grotere draaihoek mogelijk.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Op veel akkerbouwbedrijven is gedwongen besturing van de kiepers inmiddels gemeengoed. Maar welk type kies je? LandbouwMechanisatie zet de opties op een rij.<\/p>\n","protected":false},"author":3859,"featured_media":90554,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":698,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[698,106],"tags":[],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-90547","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-achtergrond","category-akkerbouw","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90547","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3859"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=90547"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90547\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":90555,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90547\/revisions\/90555"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media\/90554"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=90547"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=90547"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=90547"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=90547"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=90547"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}