{"id":92140,"date":"2024-12-20T07:30:00","date_gmt":"2024-12-20T06:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/?p=92140"},"modified":"2024-12-18T12:03:45","modified_gmt":"2024-12-18T11:03:45","slug":"erlangs-of-erdoor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/artikel\/20241220\/erlangs-of-erdoor\/","title":{"rendered":"Erlangs of erdoor?"},"content":{"rendered":"

Moet een landbouwproduct dat je in kisten bewaart voor de droogwand of is het beter om dat juist niet te doen? En als je het niet doet, wat zijn dan de gevolgen voor de indroging of de kwaliteit? Een lesje kistenbewaring. <\/p><\/div>\n\n\n

Een land- of tuinbouwproduct verliest gewicht doordat het koolstof verbrandt. Dat wordt omgezet in warmte, CO2 en water. Vervolgens verliest het product ook vocht omdat het product wordt gekoeld en omdat de omgeving vocht aan het product onttrekt. Door op de juiste manier te bewaren en te koelen kun je het vochtverlies beperken. <\/p>\n\n\n\n

Bij bewaring in kisten zijn er grofweg twee methoden: doorstroom- en langsstroombewaring. Bij de eerste methode is meestal sprake van een ventilatiewand en productventilatoren. Alle lucht wordt door het product gezogen (of geblazen) en daarbij komt alle product in aanraking met lucht. Koelen, drogen en verwarmen gaat \u2018direct\u2019 vanuit de lucht over naar het product. Bij langsstroombewaring of ruimteventilatie gebeurt dat niet. Hierbij stuur je de luchtcondities in de cel: kouder, warmer, natter of droger. De lucht wordt verplaatst door ventilatoren op de verdampers en pas na verloop van tijd heeft dit effect op de lucht tussen het product.<\/p>\n\n\n\n

In veel gevallen is een doorstroombewaring veel effectiever omdat er een rechtstreekse overdracht van vocht uit drogende lucht is, waardoor het product snel droogt. Als een gewas een droogperiode nodig heeft \u2013 al is het maar een paar dagen \u2013 dan is een doorstroombewaring vaak noodzakelijk. Ook bij de overdracht van koude of warmte werkt een doorstroombewaring sneller. Tot slot is de luchtverdeling in dit systeem veel egaler: overal komt koudere of warmere lucht. Bij een doorstroomsysteem kun je de temperatuurverschillen meestal onder de 0,5 graad Celsius houden. <\/p>\n\n\n\n

Temperatuurverschillen<\/h2>\n\n\n\n

Bij een langsstroombewaring ontstaan veel grotere temperatuurverschillen. Zo is het lastiger om met een verdamper de omgevingslucht overal even koud te maken. Daarnaast moet de lucht ook nog in de kist trekken met als gevolg dat de kisten in het midden warmer zijn dan aan de buitenkant. Ook zal de kist onder de verdamper het warmst zijn, omdat de lucht daar het laatst langs komt. Bij een zeer goede luchtverdeling blijven de temperatuurverschillen in een langsstroombewaring beperkt tot 1 graad Celsius. Maar bij een actiever product en een minder goede luchtverdeling loopt dat al snel op naar 1,5 graad Celsius of meer. Bij pootaardappelen betekent dat op sommige plaatsen meer kieming. <\/p>\n\n\n\n

Toch heeft doorstroombewaring ook nadelen. Allereerst zijn er extra productventilatoren nodig die energie en warmte produceren. Dat probleem is te beperken door de ventilatoren op een lager toerental te laten draaien. Een toerental van 40 procent is vaak voldoende voor de luchtverdeling en dat reduceert de warmteproductie al met 96 procent.<\/p>\n\n\n\n

Enkele producten m\u00f3et je geforceerd drogen<\/span><\/section>\n\n\n\n

Daarnaast is het voordeel dat de lucht geforceerd door de kist gaat ook een nadeel. De vochtonttrekking is namelijk afhankelijk van het product zelf en de hoeveelheid lucht die erlangs stroomt. De schil speelt daarbij een grote rol. Zo is een ui door zijn dichte schil niet gevoelig voor langsstromende lucht. Bij een aardappel neemt de vochtonttrekking iets toe als er lucht langs stroomt. Maar dit nadeel wordt ruimschoots gecompenseerd door een betere temperatuurverdeling. Daarbij maakt het bij aardappelen overigens niet uit of de ventilator op 25 procent draait of op 100 procent. De maximale afgifte wordt al met een klein beetje luchtstroming bereikt.<\/p>\n\n\n\n

Bij andere gewassen neemt de vochtonttrekking sterk toe als er meer lucht langs stroomt, zo blijkt uit een onderzoek uit 1976, waarbij van veel gewassen is bepaald hoe groot de vochtonttrekking is zonder luchtstroom en bij  een luchtstroom van 75 tot 100 kuub lucht per kuub product (zie tabel). Bij rode bieten is de specifieke vochtafgifte bij die luchtstroom ruim 2,5 keer zo groot als bij stilstaande lucht. Bij witlofpennen gaat het om een toename met een factor 18. Wat ook opvalt, is dat de vochtafgifte bij al deze gewassen bij stilstaande lucht ongeveer gelijk is. Pas als de lucht in beweging komt, stijgt de afgifte (fors).<\/p>\n\n\n\n

Sommige producten m\u00f3et je drogen in een doorstroombewaring. Bij de keuze om daarna de productventilatoren nog een rol te geven, moet je de toename van de vochtonttrekking zeker meenemen. Bij winterpeen en witlof is dat \u00e9\u00e9n van de belangrijkste redenen waarom je de kisten nooit voor een droogwand zet. Liever een groter temperatuurverschil dan 10 tot 18 keer meer vochtonttrekking. Bovendien is drogen van deze producten tijdens het bewaarseizoen ook niet nodig.<\/p>\n\n\n\n

Bij een gewas als knolselderij moet je afwegen of de productventilatoren na het drogen nog aan moeten. Is extra vochtonttrekking wenselijk of kun je dat beter voorkomen? Als je de productventilatoren uitzet, moet de lucht nog goed worden verdeeld door de verdampers. Bij aardappelen is het vaak beter om iets meer vocht te onttrekken omdat je zo de temperatuur egaler kunt houden. Een hogere temperatuur heeft direct invloed op de kiemgroei.<\/p>\n\n\n\n

Intern ventileren<\/h2>\n\n\n\n

Bedenk dat het product na een koelactie nog steeds vocht afgeeft totdat de luchtvochtigheid in een aardappelcel ongeveer 93 procent is of 95 tot 96 procent in een winterpeencel. Zodra je dan weer (intern) gaat ventileren, wordt die vochtige lucht weggehaald en vervangen door drogere lucht. Het product geeft vervolgens weer vocht af. Overigens gebeurt dit ook bij langsstroomventilatie \u2013 niet midden in de kist, maar wel aan de buitenzijde. Beperkt daarom het intern ventileren zoveel mogelijk.<\/p>\n\n\n\n

Specifieke vochtafgifte van verschillende producten<\/strong>*<\/td>Stilstaande lucht<\/td>Luchtstroom (75-100 m3 lucht\/m3 product)<\/td><\/tr>
Uien <\/td>20% <\/td>20%<\/td><\/tr>
Aardappel <\/td>30% <\/td>40%<\/td><\/tr>
Winterpeen <\/td>100% <\/td>950%<\/td><\/tr>
Knolselderij <\/td>100% <\/td>750%<\/td><\/tr>
Witlof wortel <\/td>120% <\/td>1.800%<\/td><\/tr>
Sluitkool <\/td>120% <\/td>300%<\/td><\/tr>
Rode biet <\/td>300% <\/td>800%<\/td><\/tr>
*Bron: Sprengerinstituut<\/em><\/td><\/td><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>
Meer vochtverlies<\/div>

Witlofwortelen en knolselderij verliezen veel meer vocht bij geforceerde bewaring.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

<\/p><\/div><\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Moet een landbouwproduct dat je in kisten bewaart voor de droogwand of is het beter om dat juist niet te doen? En als je het niet doet, wat zijn dan de gevolgen voor de indroging of de kwaliteit? Een lesje kistenbewaring.<\/p>\n","protected":false},"author":3076,"featured_media":92143,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":74,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[74],"tags":[],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-92140","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bewaring","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92140","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3076"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=92140"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92140\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":92144,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92140\/revisions\/92144"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media\/92143"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=92140"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=92140"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=92140"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=92140"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=92140"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}