{"id":92552,"date":"2025-02-18T07:55:00","date_gmt":"2025-02-18T06:55:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/?p=92552"},"modified":"2025-02-06T12:32:59","modified_gmt":"2025-02-06T11:32:59","slug":"de-weg-naar-traploos-75-jaar-versnellingsbakken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/artikel\/20250218\/de-weg-naar-traploos-75-jaar-versnellingsbakken\/","title":{"rendered":"De weg naar traploos – 75 jaar versnellingsbakken"},"content":{"rendered":"

Als er iets de laatste 75 jaar flink verbeterd is dan zijn het wel deversnellingsbakken van trekkers. Van de ongesynchroniseerde vierbak tot aan een volledig traploze hydromechanische cvt. <\/p><\/div>\n\n\n

De versnellingsbakken van trekkers kregen het 75 jaar geleden flink voor de kiezen. \u2018Double clutchen\u2019 en tussengas waren trucs om enigszins soepel tussen versnellingen te wisselen. Voor soepel schakelen is een gelijke snelheid van de ingaande as en de tandwielen essentieel. Opschakelen? Dat was een kwestie van koppeling intrappen, versnelling in neutraal zetten, koppeling loslaten, even wachten tot het toerental daalt, koppeling weer intrappen en de volgende versnelling inschakelen. Voor terugschakelen gold een aangepaste procedure: koppeling intrappen, versnelling in neutraal zetten, koppeling loslaten, tussengas geven om het toerental van de aandrijfas te verhogen, koppeling weer intrappen en de lagere versnelling inschakelen. De procedure van schakelen werd een stuk eenvoudiger door de uitvinding van gesynchroniseerde versnellingsbakken. Synchronisatieringen op de assen van de tandwielen maakten dubbel koppelen en het geven van tussengas overbodig.<\/p>\n\n\n\n

Behalve de verbetering van de schakelsouplesse was er altijd een zoektocht naar meer bruikbare versnellingen. In 1954 bedacht International Harvester de Torque Amplifier: een planetair tandwielstelsel dat hydraulisch wordt geschakeld en daardoor het koppel vergroot en de snelheid verlaagt zonder de koppeling te gebruiken. Andere merken kwamen met een soortgelijk systeem: Ford noemde het Dual Power, John Deere Hi-Lo en Massey Ferguson Multipower.<\/p>\n\n\n\n

Ford introduceerde in 1959 de voorloper van de fullpowershifttransmissie, de Select-O-Speed. Met deze 10+2-versnellingsbak kon je zonder te koppelen en zonder onderbreking van de aandrijflijn alle versnellingen schakelen met behulp van mechanisch-hydraulisch bediende lamellenpakketten. Dit gaf grote voordelen bij het werken onder last. Helaas was de transmissie haar tijd wat te ver vooruit. Veel Select-O-Speed-bakken gingen stuk en daarom kregen veel Fords een mechanische 8×2-versnellingsbak. Ford stopte met de productie van de Select-O-Speed in 1970.<\/p>\n\n\n\n

Traploos<\/h2>\n\n\n\n

De toekomst zou traploos zijn \u2013 daar was men halverwege de jaren vijftig al achter. In welke vorm dan ook. Door gebruik te maken van hydrauliek kan de snelheid onafhankelijk worden geregeld ten opzichte van het motortoerental. De hydrostaat was geboren. Onder andere Eicher, Fordson en International Harvester hadden typen met hydrostatische transmissies. In 1967 kwam deze versnellingsbak beschikbaar als optie op de International Harvester 656, onder de naam Hydro. Maar door de verminderde trekkracht was de hydrostaat toch niet ideaal.<\/p>\n\n\n\n

In 1972 introduceerde David Brown de Hydrashift, een semi-powershiftbak waarbij je binnen elke versnelling vier trappen kunt schakelen zonder te koppelen. Eind jaren tachtig kwamen ook andere fabrikanten met semi-powershifttransmissies. Deze versnellingsbakken betekenen een grote sprong voorwaarts wat betreft aantal versnellingen en bedieningsgemak. De transmissies bieden veel overlap tussen de versnellingen en in tegenstelling tot een fullpowershiftbak kon je snel schakelen tussen hoge en lage snelheden. Pas eind jaren tachtig was de concurrentie zover. Case IH had de Maxxum met een viertraps powershift. John Deere ontwikkelde de Powerquad, Massey Ferguson de Dynashift, Fendt de Turboshift en Ford de Electrocommand.<\/p>\n\n\n\n

Achter de schermen waren ze bij Fendt intussen al jaren bezig met de ontwikkeling van een hydromechanische transmissie, een combinatie tussen een hydrostaat en mechanische bak. Maar omdat de markt er niet klaar voor was, verdween het project in de jaren zeventig in de ijskast. Eind jaren tachtig besloot Fendt er weer mee aan de slag te gaan. Belangrijkste eis was dat de effici\u00ebntie over het gehele bereik minimaal 90 procent moest zijn. Door slim gebruik te maken van een planetair om de kracht van de motor tussen de mechanische en hydraulische componenten te verdelen, was de fabrikant in staat om de wielen van de trekker volledig traploos aan te drijven, met een aanzienlijk aandeel mechanisch vermogen. Fendt introduceerde de baanbrekende Vario op Agritechnica 1995 in de 926 Vario. De chauffeur moest echter nog steeds handmatig de snelheid en motortoeren regelen. Parallel aan deze ontwikkeling werkte Steyr in Oostenrijk aan een traploze variant met meer koppelingen en mechanische versnellingen. De S-matic CVT onderscheidde zich door een automatische regeling tussen motor- en versnellingsbak. De bestuurder hoeft  tijdens het rijden alleen maar het rijpedaal te gebruiken. De versnellingsbakken werden in 1999 voor het eerst ge\u00efntroduceerd in de Steyr CVT en Case IH CVX-series.<\/p>\n\n\n\n

Dubbele koppeling<\/h2>\n\n\n\n

Toch betekent de cvt niet dat fabrikanten stopten met de doorontwikkeling van mechanische transmissies. John Deere introduceerde in 2011 de Direct Drive-versnellingsbak met dubbele koppelingtechniek: een volledig mechanische versnellingsbak die razendsnel door de versnellingen gaat doordat de oneven- en even-versnellingen elk hun eigen koppeling hebben. De techniek bood een effici\u00ebnt alternatief voor de cvt. De bak debuteerde in de 6R, maar heeft tot dusver geen hoge aantallen kunnen noteren. CNH, die een paar jaar later volgt met een soortgelijke bak weet wel een aanzienlijk deel van de klanten te bedienen met de Dynamic Command en Activedrive 8-transmissies. Massey Ferguson paste de dubbele koppelingstechniek toe in de Dyna-E-Power, maar gebruikte deze vooral om de schakeltijd bij groepenschakelingen drastisch te verkorten. Binnen de groepen schakelde het merk echter nog met een standaard powershiftbak.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
<\/div>
<\/div>

In 1954 introduceerde International Harvester de Farmall Super M-TA met Torque Amplifier, een tweetraps powershift die hydraulisch onder last kunt schakelen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
<\/div>

Ford kwam in 1959 met de Select-O-Speed-transmissie. Bij deze voorloper van de full-powershiftbak zijn alle versnellingen zonder koppeling en onder last te schakelen. In 1970 stopte Ford met de productie omdat er te veel kapot gingen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
<\/div>

In 1962 toonde International Harvester een concepttrekker met hydrostatische transmissie: de HT-340. Later zou IH de bak toe passen in de Hydro-modellen. Daarmee kan de snelheid traploos worden geregeld.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

In 1972 introduceert David Brown de Hydrashift-transmissie: onder last vier trappen schakelen. Eind jaren tachtig begonnen ook andere merken met de viertrapsbakken.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

\n
\n
<\/div>
<\/div>

Zonder twijfel \u00e9\u00e9n van de belangrijkste uitvindingen binnen de landbouwmechanisatie: de Vario-transmissie van Fendt. Van 0 tot 50 km\/h volledig traploos.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
<\/div>

De Steyr S-Matic-bak was de eerste traploze bak die zelf de volledige controle nam over motortoeren en snelheid dankzij slim motormanagement.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
<\/div>

Razendsnel schakelen dankzij dubbele koppelingstechniek. John Deere kondigt de versnellingsbak in 2011 aan voor de 6R-serie.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Als er iets de laatste 75 jaar flink verbeterd is dan zijn het wel deversnellingsbakken van trekkers. Van de ongesynchroniseerde vierbak tot aan een volledig traploze hydromechanische cvt.<\/p>\n","protected":false},"author":3859,"featured_media":92564,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":94,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[94],"tags":[],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-92552","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-trekkers","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92552","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3859"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=92552"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92552\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":92569,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92552\/revisions\/92569"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media\/92564"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=92552"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=92552"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=92552"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=92552"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=92552"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}