{"id":92789,"date":"2025-03-13T07:30:00","date_gmt":"2025-03-13T06:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/?p=92789"},"modified":"2025-03-11T16:42:09","modified_gmt":"2025-03-11T15:42:09","slug":"75-jaar-zaaitechniek-steeds-preciezer","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/artikel\/20250313\/75-jaar-zaaitechniek-steeds-preciezer\/","title":{"rendered":"75 jaar zaaitechniek – Steeds preciezer"},"content":{"rendered":"

Zaaimachines zijn de afgelopen 75 jaar steeds preciezer geworden. En door verbeterde zaaitechniek kon de hoeveelheid zaaizaad steeds verder omlaag. <\/p><\/div>\n\n\n

Lange tijd is zaaien niet meer dan het zaaigoed met de hand verspreiden en vervolgens licht eggen zodat de zaden met grond worden toegedekt. De Britse landbouwkundige Jethro Tull (1674-1741) wordt beschouwd als de uitvinder van een machine waarmee gewassen in rijtjes kunnen worden gezaaid. Dat heeft als voordeel dat telers hun gewas daarna ook machinaal kunnen schoffelen. En dat heeft niet alleen tot doel om het onkruid te bestrijden, het is volgens Tull ook een methode om de grond vruchtbaarder te maken. In zijn latere modellen maakt Tull in zijn zaaimachine gebruik van holtes in een massieve, ronddraaiende zaai-as. Hiermee legt hij de basis voor de nokkenradzaaimachine die bijna 150 jaar later voorop de eerste editie van LandbouwMechanisatie staat.<\/p>\n\n\n\n

In de driehonderd jaar na Tulls uitvinding zal de zaaimachine steeds preciezer worden. Voor de teelt van suikerbieten raakt de nokkenradmachine begin jaren zestig steeds meer uit beeld. De reden ligt voor de hand. Bij een zaaihoeveelheid van 8 kg monogerm (mechanisch eenkiemig gemaakt) bietenzaad per hectare op een rijafstand van 50 cm worden er per nok 25 zaden afgeworpen die volkomen willekeurig over een lengte van 70 cm worden verdeeld, legt LandbouwMechanisatie uit in het februarinummer van 1958. Daarnaast vergt \u2018het opeenzetten\u2019 van bieten veel arbeid: 30 tot 150 uur per hectare \u2013 soms moeten de medewerkers hiervoor zelfs dagen achter elkaar op de knie\u00ebn. Precisiezaaimachines zijn in staat het zaad veel beter te verdelen \u00e9n het aantal alleenstaande bietenplanten te vergroten. Als vanaf de jaren zeventig steeds meer suikerbietenrassen als natuurlijk eenkiemig zaad met een veel hogere kiemkracht worden geleverd, kiezen steeds meer suikerbietentelers ervoor om hun gewas op eindafstand te zaaien. Dat aandeel neemt nog verder toe nadat veredelaars het bietenzaad beginnen te pilleren.<\/p>\n\n\n\n

Pneumaten<\/h2>\n\n\n\n

Behalve van de precisiezaaimachine krijgt de nokkenradmachine voor het zaaien van granen en groenbemesters begin jaren zeventig ook steeds meer concurrentie van de pneumatische zaaimachine. De Duitse fabrikant Accord kan gerust als een pionier worden gezien. Een mechanisch en later een elektrisch aangestuurde doseereenheid bepaalt de zaadhoeveelheid. Een luchtstroom, die wordt opgewekt door een ventilator, begeleidt het zaaizaad via buizen naar de kouters. Door het gebruik van lucht kan de voorraadbak voor het zaad eventueel voorop de trekker worden geplaatst. De zaaimachine achter de trekker kan dan zonder problemen een stuk breder worden.<\/p>\n\n\n\n

Luchttechniek wordt vervolgens ook toegepast op de precisiezaaimachines. In plaats van dat het zaad met behulp van de zwaartekracht in de cellen van de zaaischijf valt en er later weer wordt uitgedrukt, worden de zaden bij een pneumatische precisiezaaimachine met behulp van een vacu\u00fcm tegen de zaaischijf aangezogen. Vervolgens valt het vacu\u00fcm weg, waardoor het zaadje in de zaaivoor valt. De modernste pneumatische precisiezaaimachines zuigen het zaad eerst tegen de zaaischijf aan en schieten het dan met behulp van luchtdruk in de zaaivoor om het daarna meteen aan te drukken met een aandrukwieltje. Met deze machines zijn volgens de fabrikanten zaaisnelheden mogelijk tot maximaal 20 km\/h, zonder dat de zaaiprecisie eronder lijdt.<\/p>\n\n\n\n

De zaaimachines in West-Europa hebben aanvankelijk traditionele starre stalen zaaikouters die zaaivoortjes in de grond trekken. Dat werkt prima als de grond vrij van onkruid en gewasresten is en voor het zaaien is bewerkt. Maar naarmate de omstandigheden minder fraai zijn of \u2013 extremer nog \u2013 als zonder enige voorbewerking in de harde stoppel wordt gezaaid (mulch of directzaai) \u2013 lukt dat niet meer. Wil je in die omstandigheden een mooi zaaivoortje maken, dan heb je een enkelschijfs- of (liever nog) dubbelschijfszaaikouter nodig in combinatie met een hoog gewicht op het element. Deze zaaitechniek wordt al veel langer toegepast in de VS.<\/p>\n\n\n\n

Precisiezaaimachines worden de laatste jaren steeds vaker elektrisch in plaats van mechanisch aangedreven. Behalve minder slip levert dit een hogere zaainauwkeurigheid op. Daarnaast kun je eenvoudig per element een andere zaaiafstand aanhouden (langs spuitpaden). Zo kun je optimaal gebruikmaken van de andere groeiomstandigheden ter plekke. Ook kun je op basis van taakkaarten pleksgewijs een hogere of lagere zaaizaadhoeveelheid zaaien en zo de opbrengst verhogen danwel de kosten verlagen. Een laatste voordeel van elektrische aandrijving is dat je het gewas in een ruit kunt zaaien en waardoor elke plant precies evenveel groeiruimte krijgt. E\u00e9n en ander bevordert de uniformiteit van het product.<\/p>\n\n\n\n

Kunstmest bij het zaad<\/h2>\n\n\n\n

Nagenoeg alle zaaimachines waarmee in Nederland mais wordt gezaaid, kunnen schuin onder de zaairij al een startgift korrelkunstmest toevoegen. Kverneland heeft deze techniek verfijnd met Pudama, een optie op de Optimus-precisiezaaimachines. Daarbij krijgt elk zaadje een eigen kunstmesthoeveelheid toegediend, die daardoor nog wat sneller beschikbaar is voor de maisplant. Proeven hebben volgens de fabrikant aangetoond dat daardoor de startgift met een kwart omlaag kan, zonder dat de opbrengst eronder lijdt. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>
1701<\/div>

Bouwtekening van \u00e9\u00e9n van de eerste zaaimachines van de Britse landbouwkundige Jethro Tull.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
1950<\/div>

De nokkenradzaaimachine prijkt op de omslag van het eerste nummer van LandbouwMechanisatie.\u00a0<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
1960<\/div>

Het opeenzetten van suikerbieten is arbeidsintensief: 30 tot 150 uur per hectare. In de periode voor het mechanisch eenkiemig gemaakt zaad moet je daarvoor zelfs op de knie\u00ebn.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
1970<\/div>

Al in 1970 introduceert Accord zijn pneumatische zaaimachine. Tot de dag van vandaag heeft Kverneland (dat Accord overnam) de machine in het pakket.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
2012<\/div>

Zonder voorbewerking zaaien in de stoppel lukt alleen met een dubbelschijfszaaikouter, zoals die van de Tempo-zaaimachine van V\u00e4derstad.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
2020<\/div>

Precisiezaaimachine worden de laatste jaren steeds vaker elektrisch per element aangedreven, zoals deze Precea van Amazone.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
2022<\/div>

Pudama is een precisietoedieningstechniek van kunstmest bij het zaaien van mais. Elk zaadje krijgt een\u00a0 eigen kunstmesthoeveelheid.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zaaimachines zijn de afgelopen 75 jaar steeds preciezer geworden. En door verbeterde zaaitechniek kon de hoeveelheid zaaizaad steeds verder omlaag.<\/p>\n","protected":false},"author":3241,"featured_media":92792,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":100,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[85,100],"tags":[],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-92789","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poten-en-zaaien","category-zaaitechniek","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92789","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3241"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=92789"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92789\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":92797,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92789\/revisions\/92797"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media\/92792"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=92789"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=92789"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=92789"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=92789"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=92789"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}