{"id":93096,"date":"2025-01-02T12:00:00","date_gmt":"2025-01-02T11:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/?p=93096"},"modified":"2025-04-08T18:19:41","modified_gmt":"2025-04-08T16:19:41","slug":"rotorkopeggentest-vlak-en-fijn-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/artikel\/20250102\/rotorkopeggentest-vlak-en-fijn-2\/","title":{"rendered":"Rotorkopeggentest – Vlak en fijn"},"content":{"rendered":"

Een hoog toerental van de rotorkopeg of veel rotoren zorgen niet automatisch voor een fijn zaaibed. Een kleine afstand tussen de tanden en de egalisatieplaat lijkt zeker zoveel effect te hebben. <\/p><\/div>\n\n\n

Lange tijd was de rotorkopeg op kleigrond onomstreden voor het klaarleggen van zaai- en pootbedden. Maar de sneleg (in suikerbieten en uien) en de volveldsfrees (in aardappelen) hebben de kopeg steeds meer werk uit handen genomen. Op veel bedrijven bleef het werk van de kopeg de laatste jaren beperkt tot het klaarmaken van de grond voor de inzaai van groenbemesters en granen. Toch kiezen akkerbouwers in \u2018lastige\u2019 voorjaren weer vaker voor de rotorkopeg, constateert Christoffel den Herder van biologisch teeltadviesbureau Ceres Horti Advice in Bussum (NH.). \u201cEen kopeg krijgt een kluit makkelijker kapot dan een sneleg.\u201d En volveldsfrezen leveren in jaren met een matige bodemstructuur niet altijd het gewenste resultaat, zegt Den Herder. \u201cDe freeshaak freest een kluitje los en die vind je later overal in het pootbed terug. Een kopeg drukt grotere kluiten naar de ondergrond en legt de fijne grond boven in het pootbed. Zo krijg je een mooiere aansluiting.\u201d<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
Oude Celli-kopeg<\/div>

Naast de drie nieuwe kopeggen, bekeken we ook de verrichtingen van een 9 jaar oude Celli-kopeg met een werkbreedte van 4,5 meter.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
Zeven<\/div>

De grofte van het bietenland werd beoordeeld door een grondmonster door een frontje van een oude Fendt-trekker te zeven.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Dit voorjaar nodigden LandbouwMechanisatie en Ceres Horti Advice een aantal leveranciers van rotorkopeggen uit om op kleigrond in Biddinghuizen (Fl.) een 3 meter brede machine te demonstreren voor een vergelijkende test. In het late en daardoor heel drukke voorjaar van 2024 lukte het niet alle leveranciers die we benaderden om een trekker, een machine en een man vrij te spelen voor de test. De importeurs van Amazone, Kuhn en P\u00f6ttinger waren wel van de partij. Daarnaast bekeken we de verrichtingen van een 9 jaar oude Celli-kopeg van de teler. De deelnemers kregen de opdracht om een strook bietenland (3 tot 4 cm diep) en aardappelland (10 tot 11 cm diep) zo fijn en vlak mogelijk klaar te leggen. Vlak is logisch, maar een zo fijn mogelijk zaaibed is landbouwkundig niet altijd gewenst. Een kluitje in het zaaibed is vaak geen punt, zegt Den Herder. \u201cMaar een kopeg die de grond fijn kan maken, kan de grond met een andere afstelling ook grover wegleggen. Een machine die de grond zo fijn mogelijk kan maken, lijkt mij dan de veiligste keuze.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Doordat het ploegwerk niet al te vlak was en er over de vorst geen voorbewerking was uitgevoerd, is het bietenland door alle machines in twee bewerkingen klaargelegd. Ook moesten de machines voor een vlak resultaat de grond wat dieper klaarmaken dan de gewenste 3 tot 4 cm. De oude Celli-kopeg maakte het bieten-uienland het ondiepst klaar (gemiddeld 4,7 cm), maar op de slechtst geploegde stukken liet de vlaklegging wat te wensen over. Dit bevestigt de boerenwijsheid dat een goed zaaibed begint bij goed ploegwerk. Het klaarleggen van een vlak pootbed op 10 tot 11 cm diepte lukte alle machines wel in \u00e9\u00e9n werkgang. De rijsnelheid van alle machines bij alle bewerkingen bedroeg 2 tot 3 km\/h.<\/p>\n\n\n\n

De grofte van het bietenzaaibed stelden we vast met behulp van een oud frontje van een Fendt-trekker met een maaswijdte van 10 mm. Door een afgestreken emmer grond in drie herhalingen over het frontje uit te strooien en te wegen, konden we vaststellen hoeveel procent van de kluitjes groter was dan 10 mm. Voor de beoordeling van de grofte van het aardappelpootbed gebruikten we een zeef uit een sorteermachine en keken we naar het percentage kluiten dat groter was dan 28 mm.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Aantal rotoren<\/h2>\n\n\n\n

De testmachines van Amazone en P\u00f6ttinger hebben twaalf rotoren op een breedte van 3 meter, de Kuhn-kopeg heeft er tien en de oude Celli-kopeg heeft er achttien op een werkbreedte van 4,5 meter (omgerekend twaalf stuks op 3 meter). Je zou verwachten dat machines met meer rotoren de grond fijner kunnen maken. Keerzijde is dat ze wat sneller vollopen. In de test konden we echter geen duidelijke verschillen zien tussen machines met tien of twaalf rotoren.<\/p>\n\n\n\n

Ook een hoog rotortoerental bleek maar een beperkt effect te hebben op de fijnheid van de grond. Met 1.000 toeren aan de stomp maakte de machine van Amazone de meeste rotortoeren (508), gevolgd door Kuhn (417), P\u00f6ttinger (342) en tot slot de oude Celli (323). Zowel op het bieten- als op aardappelland slaagde de Kuhn-kopeg erin om de grond het fijnst te maken. De Amazone, de machine met het hoogste rotortoerental, kwam op bietenland als tweede en op aardappelland als vierde uit de bus. Van de vier machines, legde de P\u00f6ttinger-machine met het laagste rotortoerental het bietenland het grofst weg. Op aardappelland kwam de machine met hetzelfde lage rotortoerental als tweede uit de bus. De Celli tot slot legde zowel op bieten- als op aardappelland beslag op de derde plaats. Den Herder vermoedt dat een hoog rotortoerental meer effect heeft, als de grond droger is. Maar op het testperceel, waar het onderin nog niet al te droog was, was het effect gering. Overigens kun je het rotortoerental van alle machines aanpassen door dezelfde tandwielen in de tandwielbak om te draaien.<\/p>\n\n\n\n

Een derde factor die van belang is bij het fijn krijgen van kluiten, is de afstand tussen de tanden en de egalisatiebalk en de vorm en stand van die egalisatiebalk. Die afstand is bij de machine van Kuhn het kleinst: 10 cm. Dan volgt de P\u00f6ttinger met een afstand van 12,5 cm. De Amazone en Celli hebben de grootste ruimte (18 cm) tussen de tanden en de egalisatiebalk. Op basis van de testresultaten vindt Den Herder het belangrijk dat je de egalisatiebalk dicht op de tanden kunt afstellen. Op die manier dwing je kluiten terug de rotoren in waar ze nog eens een klap van een tand krijgen. Wel is het belangrijk dat je die afstand kunt verruimen of de stand van de egalisatiebalk kunt aanpassen (rechtop of meer slepend). \u201cDit om het vollopen van de kopeg in vochtige grond te voorkomen.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Hydraulisch bedienen<\/h2>\n\n\n\n

Om schade aan de machine door stenen te voorkomen, monteerden fabrikanten voorheen vaak een veerbelaste egalisatiebalk. Ook de oude Celli-kopeg was ermee uitgerust. Maar daardoor wijkt de egalisatiebalk te snel opzij, vindt Den Herder.<\/p>\n\n\n\n

Ook werd de egalisatiebalk voorheen vaak aan de tandwielbak gemonteerd. Maar steeds vaker monteren fabrikanten hem aan de diepterol. Dat is handig, want dan hoef je de werkdiepte van de egalisatiebalk niet aan te passen als je de machine instelt op een andere werkdiepte. Maar juist omdat de egalisatiebalk zo\u2019n cruciale rol speelt bij het fijn krijgen van de grond, denkt Den Herder dat het vooral belangrijk is dat je de egalisatiebalk (hydraulisch) vanuit de cabine kunt verstellen. <\/p>\n\n\n\n

Amazone KE 3002: hoogste toerental<\/h1>\n\n\n\n
<\/div>
<\/div>

<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
V-ringwals<\/div>

De rubber V-ringwals drukt de grond strooksgewijs aan (12,5 cm).<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
Diepteverstelling egalisatiebalk<\/div>

De diepte van de egalisatiebalk is aan \u00e9\u00e9n kant van de machine aan te passen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Een kleine drie jaar geleden introduceerde de Duitse machinebouwer Amazone naast zijn 3 meter brede machine met tien rotoren (KE 3001) ook een 3 meter brede kopeg met twaalf rotoren: de KE 3002. Met deze machine verscheen Amazone-importeur Kamps de Wild op het testperceel. Theoretisch kan een machine met meer rotoren per meter werkbreedte de grond wat fijner maken, doordat er eenvoudigweg minder doorlaatruimte onder de machine is. Keerzijde is dat de machine ook wat sneller volloopt als de grond wat vochtiger is. Toch zijn die verschillen in de praktijk nauwelijks waarneembaar, ook niet in de test van LandbouwMechanisatie.<\/p>\n\n\n\n

Een ander voordeel van twaalf in plaats van tien rotoren op 3 meter werkbreedte, noemt Amazone de kleinere diameter van de rotoren.  Een kleine diameter maakt de machine korter, waardoor die dichter op de trekker te monteren is. Hoewel het een kwestie van centimeters is, is dat een voordeel, vooral bij een opbouwmachine met voorraadtank boven de kopeg. Dichter op de trekker betekent dat de trekker de combinatie makkelijker kan heffen.<\/p>\n\n\n\n

Hoogste rotortoerental<\/h2>\n\n\n\n

De Amazone was in de test de machine met het hoogste rotortoerental (508 omwentelingen per minuut bij 1.000 aftakastoeren). Keer je de tandwielen in de tandwielbak om dan daalt het rotortoerental tot 302 omwentelingen per minuut. Ondanks het hoogste rotortoerental legde de machine van Amazone de grond in de test niet bijzonder fijn weg. In de bieten-uienlandtest eindigde Amazone op de tweede plaats en in het aardappelland als vierde. Een belangrijke reden daarvoor lijkt de relatief grote afstand tussen de rotortanden en de egalisatiebalk van maar liefst 18 cm. Er zijn geen mogelijkheden om de egalisatiebalk dichter op de tanden te plaatsen.<\/p>\n\n\n\n

Wel heeft Amazone de egalisatiebalk aan de diepterol gemonteerd, waardoor je die niet voortdurend hoeft aan te passen als je de werkdiepte van de machine aanpast. Veel werk is dat overigens niet bij de Amazone. Vanaf de linkerkant van de machine kun je met behulp van een meegeleverde slinger en een veerbelaste pin heel handig de diepte van de egalisatiebalk aanpassen. Wat vlaklegging betreft is het beeld van de Amazone KE 3002 in orde.<\/p>\n\n\n\n

De slinger waarmee je de werkdiepte van de egalisatiebalk wijzigt, gebruik je ook om de zijplaten op het perceel naar buiten te stellen. Dankzij een vernuftige constructie is de werkbreedte daardoor hetzelfde als de transportbreedte en hoef je voor het transport over de weg geen ontheffing aan te vragen. <\/p>\n\n\n\n

Achter de Amazone was een V-ringwals gemonteerd met een diameter van 580 mm en een gewicht van 520 kg. Deze rol met ringen op 12,5 cm is vooral interessant in combinatie met een zaaimachine erachter. Amazone kan dertien verschillende nalooprollen leveren.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kuhn HR 3020: het fijnste resultaat<\/h1>\n\n\n\n
<\/div>
<\/div>

<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
Steelliner<\/div>

Achter de Kuhn was een 550 mm grote stalen Steelliner-rol gemonteerd.\u00a0<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
Hydraulische diepteverstelling<\/div>

De egalisatiebalk van de Kuhn-kopeg is hydraulisch te verstellen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Importeur Reesink Agri kwam als enige van de deelnemende bedrijven naar de test met een kopeg met tien rotoren op een werkbreedte van 3 meter. In theorie raakt de Kuhn HR 3020-kopeg de grond daardoor net wat sneller kwijt. Op basis daarvan zou je verwachten dat de machine de grond wat minder intensief bewerkt en dus wat grover weglegt. Het tegendeel is het geval. Zowel op het aardappel- als op het bieten-uienland legt de machine de grond het fijnst weg van alle vier machines in de vergelijking. In aardappelland vonden we 3,12 procent kluiten groter dan 28 mm. In het bieten-uienland was de score 4,83 procent kluitjes groter dan 10 mm. Het rotortoerental was met 417 het op \u00e9\u00e9n na hoogste van de machines in de test \u2013 alleen de Amazone maakt nog meer rotortoeren. Draai je de tandwielen in de bak om dan daalt bij 1.000 aftakastoeren het rotortoerental tot 234 omwentelingen per minuut.<\/p>\n\n\n\n

Toch lijkt de sleutel van het fijne resultaat op de testlocatie de kleine afstand tussen de tanden en de egalisatiebalk. Die is bij de Kuhn slechts 10 cm en daarmee is die afstand het kleinst van alle machines in de test. Daarnaast is de Kuhn HR 3020 de enige machine waarvan je de egalisatiebalk met een boutje in drie standen kunt afstellen: rechtop voor intensief verkruimelen. In dit geval drukt de egalisatiebalk de kluiten voor zich uit, terug de rotoren in. In de andere uiterste stand is de balk meer slepend afgesteld en drukt die de grovere kluiten in de ondergrond. En dan is er nog een licht slepende tussenstand mogelijk. <\/p>\n\n\n\n

Hydraulisch<\/h2>\n\n\n\n

De diepte van de egalisatiebalk was bij de gedemonstreerde Kuhn-kopeg hydraulisch instelbaar en dus vanaf de trekker aan te passen. Dat je dat vanuit de cabine kunt doen, nodigt uit om voortdurend met de egalisatiebalk te spelen \u2013 handig, zeker op bonte percelen. Overigens kan ook P\u00f6ttinger optioneel een hydraulisch bediende egalisatiebalk op de Lion 3040 leveren.<\/p>\n\n\n\n

De Kuhn-kopeg was de enige machine met een optionele egalisatiebalk v\u00f3\u00f3r de rotoren (ook een optie bij P\u00f6ttinger). De egalisatiebalk voorop werkt als een koppensneller die de hoogste koppen afvlakt voordat de tanden van de rotor de grond aanpakken. De egalisatiebalk voorop leidde er mede toe dat Kuhn er als enige machine in slaagde om het bietenland in \u00e9\u00e9n bewerking klaar te leggen. Toch heeft de machine voor de vergelijking de grond wel twee keer bewerkt. De vlakligging van de grond was goed.<\/p>\n\n\n\n

De Kuhn-kopeg was uitgerust met een 550 mm grote Steelliner-rol (in totaal zijn er zeven verschillende leverbaar). Deze nalooprol die de grond aandrukt op stroken waar later een zaadrij komt, werkt vooral goed in combinatie met een opbouwzaaimachine. De Kuhn is de enige 3-metermachine in de test met een transportbreedte van meer dan 3 meter.<\/p>\n\n\n\n

P\u00f6ttinger Lion 3040: allround-rol<\/h1>\n\n\n\n
<\/div>
<\/div>

<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
Tandpakkerrol<\/div>

De tandpakkerrol achter de P\u00f6ttinger-kopeg is een allrounder.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
Afstand tand-egalisatiebalk<\/div>

De afstand tussen de tanden en de egalisatiebalk bedraagt 12,5 cm.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Eind augustus van dit jaar werd bekend dat het Oostenrijkse merk P\u00f6ttinger in Nederland een eigen verkoopkantoor opricht. Ten tijde van de test, 14 mei van dit jaar, werd het merk nog vertegenwoordigd door Duport uit Dedemsvaart (Ov.). Die nam een P\u00f6ttinger Lion 3040-kopeg mee naar de testlocatie, een model dat de Lion 303.12 opvolgt. Naast de Lion 3040 met twaalf rotoren heeft P\u00f6ttinger ook nog een wat lichter uitgevoerde machine in het pakket met tien rotoren, de Lion 3030.<\/p>\n\n\n\n

In de test werkten de Celli- en de P\u00f6ttinger Lion 3040-kopeg met de laagste rotortoerentallen. Op 1.000 aftakastoeren, maakt de P\u00f6ttinger-machine 342 toeren. Als je tandwielen in de aandrijving om zou draaien, realiseert de machine overigens het hoogste rotortoerental van de machines in de vergelijking: 527 omwentelingen per minuut. Met dat lage rotortoerental (342 rpm) in de test kreeg de P\u00f6ttinger het bieten-uienland het minst fijn van de geteste machines: 12,6 procent van de kluitjes in het zaaibed bleken groter dan 10 mm. Op aardappelland slaagde de P\u00f6ttinger erin het resultaat behoorlijk te verbeteren: 6,8 procent van de kluiten was groter dan 28 mm, goed voor de tweede plaats achter de kopeg van Kuhn.<\/p>\n\n\n\n

Van achter naar voor<\/h2>\n\n\n\n

De egalisatiebalk van de Lion 3040 staat op 12,5 cm afstand van de tanden. Er is geen mogelijkheid om de stand van de egalisatiebalk aan te passen. Wel geeft de fabrikant aan dat dezelfde egalisatiebalk relatief eenvoudig ook v\u00f3\u00f3r de rotoren is te monteren. En net als bij Kuhn kun je er bij P\u00f6ttinger voor kiezen om zowel een egalisatiebalk voor als achter de rotoren te monteren. De egalisatiebalk achter de rotoren is gemonteerd op de nalooprol. Een verandering van werkdiepte betekent dus niet dat je ook meteen de werkdiepte van de egalisatiebalk hoeft aan te passen. Moet dat wel, dan is dat overigens relatief eenvoudig te doen: met een meegeleverde ringsleutel haal je het gewicht van een pen. Nadat je die eruit hebt getrokken draai je de egalisatiebalk met de ringsleutel omhoog of omlaag en steek je de pen weer in het gat. Wel moet je dat aan beide kanten van de machine doen. Zonder gereedschap kun je de zijpanelen van de machine voor transport omhoog klappen. Daardoor blijft de machine op de weg onder de 3 meter. Ook op een ander vlak heeft P\u00f6ttinger aan de veiligheid gedacht. Een stalen profiel voorkomt dat je je voeten tussen de rotoren kunt steken.<\/p>\n\n\n\n

Waar achter de andere machines een aandrukrol was gemonteerd die specifiek was ontwikkeld voor opbouwzaaimachines, was achter de P\u00f6ttinger een tandpakkerrol gemonteerd met een diameter van 500 mm en een gewicht van 560 kg. Dit is een allroundrol die in de ogen van Christoffel den Herder ideaal is voor het klaarleggen van bieten-uienland en aardappelland op uiteenlopende gronden.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

<\/p><\/div><\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Een hoog toerental van de rotorkopeg of veel rotoren zorgen niet automatisch voor een fijn zaaibed. Een kleine afstand tussen de tanden en de egalisatieplaat lijkt zeker zoveel effect te hebben.<\/p>\n","protected":false},"author":3076,"featured_media":93099,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":80,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[80],"tags":[148,205,405,833],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-93096","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-grondbewerking","tag-amazone","tag-celli","tag-kuhn","tag-pottinger-2","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93096","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3076"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=93096"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93096\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":93129,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93096\/revisions\/93129"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media\/93099"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=93096"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=93096"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=93096"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=93096"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=93096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}