{"id":93159,"date":"2025-04-11T10:05:03","date_gmt":"2025-04-11T08:05:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/?p=93159"},"modified":"2025-04-11T10:05:03","modified_gmt":"2025-04-11T08:05:03","slug":"uien-weerbaarder-bij-teelt-in-ruggen-of-verhoogde-bedden","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/artikel\/20250411\/uien-weerbaarder-bij-teelt-in-ruggen-of-verhoogde-bedden\/","title":{"rendered":"Uien weerbaarder bij teelt in ruggen of verhoogde bedden"},"content":{"rendered":"

Niet vlakvelds, maar op verhoogde bedden of in ruggen. Er is keuze als het gaat om zaaimethodes voor zaaiuien. Elke manier heeft voor- en nadelen, maar zeker is dat de uien in een verhoging weerbaarder en beter bestand zijn tegen extreme buien. <\/p><\/div>\n\n\n

Uien zaaien in ruggen of verhoogde bedden maken het gewas weerbaarder dan uien die vlakvelds worden geteeld. Dat is althans de ervaring van telers die sinds een aantal jaren de uien in ruggen of in een verhoogd bed zaaien. E\u00e9n van de voordelen van de teeltmethode is dat de uien \u2018droge voeten\u2019 houden, zeggen de telers. Bij extreme regenval wordt het water via de geul tussen de ruggen en bedden gemakkelijker afgevoerd. Bovendien is de grond losser en ontstaat er minder snel een korst die de opkomst van de kiemende plantjes bemoeilijkt. Daar waar er op het vlakke veld na een flinke bui soms plassen blijven staan, is dat bij de teelt in ruggen en in verhoogde bedden veel minder snel het geval, ervaren telers.<\/p>\n\n\n\n

Minder fusarium<\/h3>

Bart van Damme (19) runt samen met zijn vader Peter een akkerbouwbedrijf in Biddinghuizen (Fl.). Sinds drie jaar zaaien ze de helft van het uienareaal in ruggen. \u201cWe zien dat in de uien in ruggen minder fusarium voorkomt, waardoor de kwaliteit beter is. De kwaliteit maakt de wat lagere opbrengst weer goed. Maar voor ons is het grootste voordeel dat zware regenval gemakkelijk wegstroomt tussen de ruggen.\u201d<\/p><\/div>

<\/div><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Dat beaamt Christoffel den Herder, adviseur bij Ceres Horti Advice. Volgens hem zijn uien bovendien zwakke wortelaars en hebben uien baat bij een goede en losse bodemstructuur. \u201cDoor de bodem dieper en intensiever te bewerken, wortelen de uien breder, dieper en intensiever.\u201d Wel wijst hij erop dat de zwaarte van de grond bepaalt in hoeverre het mogelijk is om de grond in het voorjaar diep genoeg los te maken. Belangrijk is verder dat telers de grond na de bewerking met de rotorkopeg of frees weer aandrukken met een aangedreven rol om de losse grond weer te laten aansluiten op het bodemvocht. De teelt in ruggen of in verhoogde bedden betekent ook dat bij droog weer na het zaaien het perceel beregend moet worden, zegt Den Herder. \u201cDit doe je voor een gelijkmatige en vlotte opkomst en om de beworteling te ondersteunen. Er moet dus zoet water beschikbaar zijn.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Fusarium<\/h2>\n\n\n\n

Uireka is een project waarin de Nederlandse uiensector samenwerkt om de kwaliteit van de Nederlandse ui te verbeteren en zo de exportpositie te versterken. In opdracht van dit project heeft het Uien Innovatie en Kenniscentrum (UIKC) proeven uitgevoerd op proefboerderij Rusthoeve in Colijnsplaat (Z.). Uit die proeven kwam onder meer naar voren dat de teeltmethode het risico op de schimmelziekte fusarium verkleint ten opzichte van een vlakvelds teeltsysteem. Volgens het UIKC is de grond in ruggen en verhoogde bedden ook losser, waardoor die minder snel dichtslaat na een zware regenbui. Daardoor worden de opkomst en de groei niet belemmerd. In het vlakvelds teeltsysteem was een stevige korst ontstaan. <\/p>\n\n\n\n

Zaaien in ruggen
kost iets meer tijd<\/span><\/section>\n\n\n\n

Akkerbouwer Bart van Damme uit Bidding-huizen (Fl.) zaait de helft van zijn uien in ruggen, de andere helft van het uienareaal zaaien hij en vader Peter vlakvelds. \u201cHet is niet wetenschappelijk onderbouwd, maar wij zien veel voordelen van de ruggenteelt. We hebben het idee dat de uien minder stress hebben, omdat ze makkelijker kunnen wortelen.\u201d Ook bij de oogst bieden de ruggen een voordeel, vindt Van Damme. \u201cJe kunt eenvoudiger onder de uien komen en de grotere hoeveelheid losse grond vergemakkelijkt de oogst. Het enige nadeel van deze teeltmethode is dat frezen van de ruggen en het zaaien meer tijd in beslag neemt.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Bij de oogst is het volgens teeltadviseur Den Herder belangrijk om rekening te houden met de losse grond onder de uien. \u201cHet is lastiger om de uien op een vast bed te leggen na het rooien. Dit betekent dat je moet oppassen met een lange veldperiode. Krijg je na het rooien een regenperiode, dan zakken de uien diep in het bed en wordt het lastiger om ze op te laden. Dat kost niet alleen capaciteit doordat de rijsnelheid omlaag moet, het komt ook de kwaliteit van de ui niet ten goede.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Gevoeliger voor droogte<\/h2>\n\n\n\n

Akkerbouwer Rudi Luimes uit Marknesse (Fl.) is na een nat jaar in 2017 begonnen met de teelt op verhoogde bedden. In eerste instantie op 1 hectare om het eens te proberen. Inmiddels past hij de methode toe op het volledige uien-areaal van het akkerbouwbedrijf.<\/p>\n\n\n\n

Hij zaait de uien in bedden van 112,5 cm breed. Daarvan worden er per werkgang vier klaargelegd met een 4,5 meter brede frees. Dat is een frees die ook gebruikt wordt voor het aanfrezen van aardappelruggen. Het verschil zit hem in de bredere aanaardkappen en extra freeshaken. \u201cIedereen die niet op zandgrond zit, raad ik aan het zo te doen\u201d, aldus Luimes. \u201cAlleen bij de opkomst is het gewas iets gevoeliger voor droogte. Maar daarna zie ik alleen maar voordelen.\u201d<\/p>\n\n\n\n

<\/div>

Vervolgonderzoek<\/h3>

Het onderzoek vanuit het project Uireka wordt voortgezet. Zo kijken onderzoekers onder meer naar verschillende hoeveelheden water en stikstofbemesting. Zo hopen de onderzoekers in 2026 antwoord te kunnen geven op de vraag of vochtsensoren, gewasverdamping en weersvoorspelling moeten worden meegenomen in beslismomenten. Ook kijken de onderzoekers wat beter is: ruggen van 50 of 75 cm of doen de uien het juist het beste in verhoogde bedden? Ook de effecten van ruggenteelt op fusarium worden opnieuw bekeken.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Volgens de akkerbouwer kost het zaaien op een verhoogd bed een paar tientjes per hectare extra door de brandstofkosten die het gevolg zijn van het frezen van de grond. \u201cMaar de hogere hectareopbrengst maakt die brandstofkosten weer goed.\u201d Bij een test die Luimes zelf heeft uitgevoerd in rode uien bleek dat de opbrengst in een verhoogd bed 14 procent hoger lag dan bij de traditionele zaaimethode.<\/p>\n\n\n\n

De ene teler is op basis van zijn ervaringen overtuigd van de teelt in ruggen of in verhoogde bedden, de ander vaart op zijn gevoel. Een wetenschappelijk onderbouwd antwoord op de vraag of zaaien in ruggen en verhoogde bedden beter is dan vlakvelds, is er (nog) niet. Ook de eerste proeven geven geen duidelijkheid. De proef van Uiereka bij de Rusthoeve toont weliswaar een lagere ziektedruk aan wat betreft fusarium. Wat betreft opbrengst zijn de uitkomsten minder duidelijk. In 2023 leverde de teelt op ruggen van 75 cm een 8 ton hogere uienopbrengst op. Maar een jaar later bleek de opbrengst in de ruggenteelt iets lager uit te vallen. In beide gevallen was de watergift gelijk.<\/p>\n\n\n\n

Dripslangen<\/h2>\n\n\n\n

Uit ervaring weet Christoffel den Herder dat verhoogde bedden en ruggen bijdragen aan een hogere gewasopbrengst. \u201cZeker in combinatie met een goede vochtvoorziening door dripslangen tussen de rijen of bij traditioneel beregenen.\u201d Jan Klompe, eigenaar van het gelijknamige loonbedrijf in Emmeloord (Fl.) meldt desgevraagd dat het leggen van driptape eenvoudiger is in verhoogde bedden dan in de vlakveldse teelt. \u201cEn door de uien in verhoogde bedden te zaaien, wortelen ze beter en neemt het gewas gemakkelijker voedingsstoffen op. Ook de oogst gaat eenvoudiger, omdat de grond los blijft.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
<\/div>
Zaaidiepte<\/div>

Met een Monosem-zaaimachine zaait Bart van Damme breedwerpig op een strookje van 7 cm breedte. De zaaidiepte is 3 cm.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
Controle<\/div>

Van Damme zaait de uien voor het eerst met deze machine. Daarom wordt er achterop gecontroleerd of het allemaal goed gaat.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
Aandrukken<\/div>

De rug wordt met een rol licht aangedrukt . Dat is belangrijk om de losse grond weer aansluiting te geven met bodemvocht.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n
<\/div>
Struik<\/div>

Verhoogde bedden maken met een Struik Varix 4500. Per werkgang legt de machine drie bedden zaaiklaar.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
Breedte<\/div>

De verhoogde bedden hebben een breedte van 1,50 meter. Per bed kunnen er vijf rijen gezaaid worden.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
Structuur<\/div>

De bedden die Klompe klaarlegt zijn zo’n 12 cm hoog. Door het zachte bed gaat het oogsten makkelijker, zo is de ervaring.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

<\/p><\/div><\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niet vlakvelds, maar op verhoogde bedden of in ruggen. Er is keuze als het gaat om zaaimethodes voor zaaiuien. Elke manier heeft voor- en nadelen, maar zeker is dat de uien in een verhoging weerbaarder en beter bestand zijn tegen extreme buien.<\/p>\n","protected":false},"author":4488,"featured_media":93166,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":100,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[85,100],"tags":[],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-93159","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poten-en-zaaien","category-zaaitechniek","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93159","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4488"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=93159"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93159\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":93168,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93159\/revisions\/93168"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media\/93166"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=93159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=93159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=93159"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=93159"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=93159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}