{"id":93395,"date":"2025-04-30T07:30:00","date_gmt":"2025-04-30T05:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/?p=93395"},"modified":"2025-04-29T14:45:42","modified_gmt":"2025-04-29T12:45:42","slug":"capaciteit-aardappelpoten-nam-in-75-jaar-enorm-toe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/artikel\/20250430\/capaciteit-aardappelpoten-nam-in-75-jaar-enorm-toe\/","title":{"rendered":"Capaciteit aardappelpoten nam in 75 jaar enorm toe"},"content":{"rendered":"

De capaciteit bij het aardappelpoten is de laatste driekwart eeuw enorm vergroot. Ook is er veel aandacht voor het ontzien van kwetsbare kiemen. <\/p><\/div>\n\n\n

De teler die dit voorjaar zijn aardappelen heeft gepoot met een moderne vierrijige pootmachine, pootte in zijn eentje 6 tot 10 hectare per dag \u2013 oftewel elke hectare poten kost zo\u2019n 1,25 manuur. In 1958 publiceert  LandbouwMechanisatie een overzicht van de benodigde werktijd bij het poten van aardappelen volgens de toen gangbare methoden. De tijdrovendste methode kost 21 manuren per hectare: eerst met een paard en een negenrijig werktuig plantgaten maken, vervolgens met de hand en rechtoplopend vanuit poterkistjes of een pootschort de knollen poten en daarna aanaarden met een drierijige aanaardpaardenploeg. Het snelst gaat het poten in 1958 met een tweerijige volautomatische pootmachine achter een trekker. Toch kost het poten met twee man en bij pootgoed met weinig of niet-voorgekiemde pootaardappelen nog altijd 6,3 manuren per hectare. Duidelijk is dat de capaciteit bij het poten in 75 jaar enorm is toegenomen. En dan laten we buiten beschouwing dat veel telers tegenwoordig in dezelfde werkgang de grond ook nog klaarleggen, kunstmest toedienen en soms zelfs meteen de ruggen aanfrezen.<\/p>\n\n\n\n

Missers<\/h2>\n\n\n\n

Een probleem van de eerste volautomatische pootmachines is dat er nogal eens een pootgoedknol van de beker valt. De oplossing voor deze missers is de corrector. Zodra een taster een lege pootbeker constateert, wordt automatisch de corrector een standje doorgedraaid en valt er alsnog een poter in de pootbuis , waardoor een misser \u2013 en dus een potentieel gat in de pootrij \u2013 wordt voorkomen. Het enige wat de man achterop de pootmachine nog moet doen, is de correctoren gevuld houden. <\/p>\n\n\n\n

Voor telers van pootgoed zijn vol-automatische poot-machines ongeschikt<\/span><\/section>\n\n\n\n

In de jaren zeventig worden de correctoren overbodig. In plaats daarvan monteren fabrikanten een dubbele (en soms zelfs een vierdubbele) bekerrij op de pootband. Daardoor hoeft de pootband minder snel te draaien en daalt het percentage missers. Voor het poten van kleinere potermaten en het voorkomen van dubbelen ontwikkelen fabrikanten inzetbekers en trillers die de pootband dusdanig in beweging brengen dat de dubbelen van de beker vallen. Een andere ontwikkeling die het aantal missers en dubbelen beoogt te beperken, is de volautomatische pootmachine van Cramer met heel lange lepels. Deze machine zou daarnaast beter overweg kunnen met rassen met een afwijkende knolvorm. In Nederland groeit de machine niet uit tot een verkoopsucces.<\/p>\n\n\n\n

Snarenbedpootmachines<\/h2>\n\n\n\n

Voor pootgoedtelers en telers van vroege consumptieaardappelen zijn volautomatische pootmachines \u2013 en vooral die met de lange lepels \u2013 niet geschikt. In een poging het korte groeiseizoen van hun gewas te verlengen, proberen zij voor het pootseizoen stevige kiemen op de poters te kweken in platte, houten kiembakjes. Al die moeite is vergeefs als de knollen vervolgens worden gepoot met een \u2018kiemvernietigende pootmachine\u2019, zoals de redactie van LandbouwMechanisatie in 1974 schrijft. En dus poten deze telers hun product nog lange tijd met arbeidsintensieve halfautomatische pootmachines. Eind jaren zestig, begin jaren zeventig ontwikkelt Abe Gerlsma zijn revolutionaire snarenbedpootmachine, waarbij het pootgoed op knolvriendelijke snaren naar het kouter wordt gevoerd. Met incourante potermaten of langwerpige knollen heeft de snarenbedpootmachine bovendien weinig moeite. Ook Vicon ontwikkelt in de jaren tachtig een pootmachine die mild omspringt met de kiemen: de Koningsplanter. Het voorkiemen in kiembakjes blijft evenwel een arbeidsintensieve klus. Vlak voor de eeuwwisseling komt akkerbouwer Cor Poppe uit Melissant (ZH.) met voorkiemzakken op de markt. De luchtige, platte zakken die in een rek hangen en met een heftruck snel naar binnen en buiten kunnen worden gereden, vereenvoudigen het voorkiemen enorm.<\/p>\n\n\n\n

Sinds de eerste machines begin jaren zestig verschenen, is de capaciteit van volautomatische pootmachines flink toegenomen. Naarmate de trekkervermogens op de akkerbouwbedrijven toenemen, kan dezelfde trekker ook tegelijk het pootbed klaarmaken. Sommige telers hangen een kopeg of frees in de fronthef en de pootmachine in de achterhef. Opnieuw is zo een mannetje en een bewerking uitgespaard. Vervolgens neemt ook de populariteit van grote en zware all-in-one-pootmachines toe. Behalve de grond pootklaarmaken, frezen ze de ruggen ook meteen aan en opnieuw kunnen de telers een bewerking schrappen. Het poten combineren met de toediening van (vloeibare) kunstmest is dan een peulenschil. Andere fabrikanten combineren de grondbewerking en het aanfrezen van de ruggen niet met het poten, maar realiseren een hogere capaciteit door de machine te verbreden van een vier- naar een achtrijer.<\/p>\n\n\n\n

Aandrijving<\/h2>\n\n\n\n

De modernste aardappelpootmachines worden de laatste jaren hydraulisch dan wel elektrisch aangedreven. Behalve een grotere precisie maakt deze aandrijftechniek \u2013 als de elementen ten minste elk een eigen aandrijfmotor hebben \u2013 het mogelijk om plaatsspecifiek te poten. Zo kun je de pootafstand naast spuitsporen wat verkleinen om zo te voorkomen dat de knollen in deze ruggen te grof groeien. Ook kun je op basis van taakkaarten de aardappelen op zwaardere stukken van het perceel wat nauwer te poten dan op de lichtere delen.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
<\/div>
1958<\/div>

Met het paard en een plantgatenwerktuig worden in 1958 gaten in de grond gemaakt op de plek waarin later met de hand knollen worden gepoot. Ook het aanaarden na het poten gebeurt nog met een paard en een aanaardploeg. E\u00e9n hectare poten kost zo 21 manuren.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
1967<\/div>

Om missers te corrigeren, ontwikkelen fabrikanten correctoren op de volautomatische pootmachines.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
1971<\/div>

Een werkgroep van Friese pootgoedtelers ontwikkelt samen met voorlichter Abe Gerlsma begin jaren zeventig de snarenbedpootmachine. De machine is mild voor de met zorg gekweekte kiemen op het pootgoed.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>
1972<\/div>

Eind jaren zestig komt de Duitse fabrikant Cramer met een pootmachine met lange lepels. De machine kon goed overweg met afwijkende potermaten. Ook het aantal missers en dubbelen zou lager zijn.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

\n
\n
<\/div>
1989<\/div>

Joppe komt net voor de eeuwwisseling met het voorkiemzakkensysteem dat het voorkiemen van pootgoed sterk vereenvoudigt.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
2008<\/div>

Sterkere trekkers maken na de eeuwwisselingen pootcombinaties mogelijk die de grond klaarmaken, poten en tegelijk de ruggen aanfrezen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
2016<\/div>

Capaciteitsverhoging is ook mogelijk door de werkbreedte van de pootmachine te vergroten.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De capaciteit bij het aardappelpoten is de laatste driekwart eeuw enorm vergroot. Ook is er veel aandacht voor het ontzien van kwetsbare kiemen.<\/p>\n","protected":false},"author":3241,"featured_media":93397,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":85,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-93395","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poten-en-zaaien","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93395","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3241"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=93395"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93395\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":93403,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93395\/revisions\/93403"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media\/93397"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=93395"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=93395"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=93395"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=93395"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=93395"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}