{"id":96195,"date":"2026-01-12T08:00:00","date_gmt":"2026-01-12T07:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/?p=96195"},"modified":"2026-01-12T08:34:28","modified_gmt":"2026-01-12T07:34:28","slug":"waterstof-is-veelbelovend50-jaar-geleden","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/artikel\/20260112\/waterstof-is-veelbelovend50-jaar-geleden\/","title":{"rendered":"\u2018Waterstof is veelbelovend\u2019"},"content":{"rendered":"

De brandstofcel en waterstof hebben ook in de landbouw potentie, meent Wolfgang Breu van Agco. Maar dan moet het uiterlijk van de trekker wel veranderen. Voor een hoge capaciteit moet je immers voldoende waterstof mee kunnen nemen. <\/p><\/div>\n\n\n

Wie de afgelopen jaren meer wilde weten over de elektrische trekkers die het Duitse Fendt bouwde, kwam als vanzelf uit bij Wolfgang Breu. Hij was betrokken bij het X-concept, een Fendt-trekker met een generator die werktuigen van stroom voorzag, maar ook bij de ontwikkeling van de Vario E100P, de elektrische trekker die Fendt intussen verkoopt. Er staan op het vlak van de elektrische aandrijving dan ook flink wat patenten op zijn naam.<\/p>\n\n\n\n

Als zogenoemd Team Lead Zero Emission, is Breu daarnaast verantwoordelijk voor het onderzoek naar de mogelijkheden die waterstof biedt. Al in 2020 bouwden Fendt-ingenieurs drie 714 Vario-trekkers om: twee voor landwerk en \u00e9\u00e9n voor onderzoek in het laboratorium. De dieselmotor en tank maakten plaats voor een brandstofcel, een batterij en een elektromotor. De Vario-transmissie bleef zitten. Ze monteerden vijf hogedrukvaten op het cabinedak, goed voor de opslag van 21 kg waterstof onder een druk van 700 bar. Het maakte de trekker, met een vermogen van 105 kW, 800 kg zwaarder.<\/p>\n\n\n\n

\u201cEen brandstofcel is compleet anders dan een dieselmotor\u201d, zei Breu tijdens het Land-techniek Ag Eng-congres dat de Duitse organisatie van ingenieurs voorafgaand aan Agritechnica in Hannover organiseerde. Breu lichtte er de resultaten toe van het H2 Agrar-project, waarin de Helios-waterstoftrekker van Fendt een grote rol speelt. \u201cWe wilden meer weten over het brandstofverbruik, de effici\u00ebntie van de trekker en het energiemanagement. De effici\u00ebntie van de brandstofcel bleek bij lage belasting vrij laag, maar bij 45 tot 55 procent belasting juist behoorlijk goed. De effici\u00ebntie daalt opnieuw bij hogere belasting. Je moet de brandstofcel constant op 50, 60 of 70 procent belasting houden. Dat is een groot verschil met een dieselmotor.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201cToen we begonnen met de tests lag het verbruik op ongeveer 4,8 kg waterstof per uur. Dat konden we terugdringen tot 4,1 kg, wat de effici\u00ebntie inclusief de batterij verhoogde van 55 tot 62 procent. Vrij goed voor een prototype. Het idee was om de batterij alleen te gebruiken bij piekbelastingen, maar we kunnen hem ook als hoofdbron gebruiken waardoor de brandstofcel als een range extender fungeert. Uiteindelijk is de 21 kg waterstof voldoende voor vijf werkuren. Met een 3 meter brede rotorkopeg was dat 3,5 kg per uur. Daarmee kunnen we dus al zes uur werken. Maar boeren willen trekkers die 15 uur of meer kunnen draaien. Dat is dus de grote uitdaging. Daarvoor hebben we een compleet nieuw trekkerontwerp nodig. We moeten meer tanks installeren. Gelukkig zijn we in de toekomst met elektrische aandrijflijnen en transmissies flexibeler dan nu met dieselmotoren en hun rechte aandrijflijnen.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u2018De brandstofcel is effici\u00ebnter dan een verbrandingsmotor\u2019<\/span><\/section>\n\n\n\n

\u201cVergeleken met dieseltrekkers is ook het thermisch management een groot verschil. Dieseltrekkers kunnen tot 110 graden Celsius warm worden, maar brandstofcellen moet je terugkoelen tot 80 graden. Dat is een groot verschil. Daarvoor heb je een vrij grote radiator nodig die gevuld is met glycol. Dat kost veel ruimte. We wisten in het begin ook niet echt hoeveel stoom er zou ontstaan. Maar het was te veel. Het kwam tegen de vooruit aan waardoor het niet fijn was om mee te rijden. We hebben opgelost door de uitlaat te verplaatsen. Nog lastiger is de kwaliteit van de inlaatlucht. Stoffen als ammoniak, methaan en waterstofsulfide kunnen de brandstofcel beschadigen. Voor ammoniak bedraagt de grenswaarde 0,1 ppm. Maar in een stal meet je al snel 2,5 ppm. Dat is 25 keer zoveel. Bij methaan is het gelukkig beter: de limiet is 100 en we hebben 60 gemeten. Dat is ok\u00e9, maar voor ammoniak moeten we echt oplossingen vinden. Momenteel kan het luchtfilter de concentraties nog aan, maar we weten nog niet wanneer we het luchtfilter moeten vervangen. Bij stoffilters monteer je een onderdruksensor, en dan weet je wanneer vervanging noodzakelijk is. Maar voor methaan en ammoniak bestaat zo\u2019n oplossing nog niet.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201cEn ja, de brandstofcel is duur, maar dat is geen verrassing. Ook de elektrische componenten, hogedrukvaten en de waterstofdichte leidingen en ventielen zijn erg duur. Die kosten moeten omlaag. Maar ik ben optimistisch. Vooral in China dalen de kosten snel, zeker als de productie van brandstofcellen wordt opgeschaald. Uiteindelijk is de brandstofcel veel effici\u00ebnter dan een verbrandingsmotor.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201cWaterstof is nog wel beduidend duurder dan diesel. In Duitsland zie je bij tankstations vaak twee verschillende prijzen: eentje voor het 350-barsysteem en een hogere prijs voor het 700-barsysteem, doordat het samenpersen van waterstof meer energie kost. Een 714 Vario met dieselmotor verbruikt 20 liter diesel per uur. Met een literprijs van 1,50 euro per liter, kom je uit op 30 euro per draaiuur. Als de dieselprijs stijgt tot 2 euro per liter in 2030 \u2013 wat mijn inschatting is \u2013 dan kost een draaiuur met een dieseltrekker 40 euro. Onze waterstoftrekker verbruikt 4 kg waterstof per uur. In Duitsland kost een kg groene waterstof tot 25 euro, al zijn er ook tankstations die 15 euro rekenen. Bij een kg-prijs van 17,50 euro bedragen de brandstofkosten 70 euro per uur. Wil je op hetzelfde kostenniveau uitkomen dan moet de prijs van waterstof omlaag naar 10 euro per kg. Dat prijsniveau is nog ver weg… Hoewel, in Duitsland bestaat de broeikasgasquotumregeling, een subsidie als je CO2 bespaart. In 2025 kun je de kosten voor 1 kg waterstof zo met 3 euro verlagen. In 2035 zou die subsidie kunnen stijgen tot 7 euro. Dan is diesel bijna net zo duur als waterstof. Dat maakt waterstof tot een veelbelovende brandstof. Misschien nog niet vandaag, maar het pad is goed en we gaan dan ook door met onze tests.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Curriculum Vitae<\/h3>

Wolfgang Breu start zijn carri\u00e8re in 2003 als testingenieur bij Liebherr in het Oostenrijkse Telfs. Hij werkt er mee aan de ontwikkeling van de verreikers die het bedrijf bouwt. Na 4,5 jaar gaat Breu in 2008 aan de slag bij Agco in het Zuid-Duitse Marktoberdorf, de plaats waar het bedrijf Fendt-trekkers bouwt. Hij werkt er vijftien jaar lang als elektrificatie-chef. Sinds 2023 is hij verantwoordelijk voor de zogenoemde zero-emissie-onderzoeksafdeling van Agco.<\/p><\/div>

<\/div><\/div><\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De brandstofcel en waterstof hebben ook in de landbouw potentie, meent Wolfgang Breu van Agco. Maar dan moet het uiterlijk van de trekker wel veranderen. Voor een hoge capaciteit moet je immers voldoende waterstof mee kunnen nemen.<\/p>\n","protected":false},"author":4033,"featured_media":96197,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":106,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[698,106],"tags":[116],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-96195","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-achtergrond","category-akkerbouw","tag-agco","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96195","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4033"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=96195"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96195\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96242,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96195\/revisions\/96242"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media\/96197"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=96195"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=96195"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=96195"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=96195"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=96195"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}