{"id":96312,"date":"2026-01-21T07:30:00","date_gmt":"2026-01-21T06:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/?p=96312"},"modified":"2026-01-21T10:02:11","modified_gmt":"2026-01-21T09:02:11","slug":"grip-op-kooldioxide","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/artikel\/20260121\/grip-op-kooldioxide\/","title":{"rendered":"Grip op kooldioxide"},"content":{"rendered":"

Een te hoog CO2-gehalte in de bewaring wordt bij veel producten als schadelijk beschouwd. Daarom investeren telers in actieve luchtverversing of in apparatuur om het CO2-gehalte te meten. Toch is dat vaak onnodig omdat het CO2-gehalte vaak geen schadelijk niveau bereikt. <\/p><\/div>\n\n\n

Uien, aardappelen en winterpeen zijn levende producten. In de bewaarplaats blijven ze ademhalen, waarbij ze zuurstof gebruiken en CO2, warmte en water produceren. De ademhaling is onder andere afhankelijk van de activiteit van het product. Bij een onrijp product of een product dat uitloopt, neemt de ademhaling toe. Ook het product zelf en de temperatuur zijn van invloed op de ademhaling. Zo is de ademhaling van vers geoogste winterpeen twee keer zo hoog als die van uien en aardappelen. Maar eenmaal op bewaartemperatuur is de ademhaling van winterpeen vier keer zo laag.<\/p>\n\n\n\n

Ademhaling leidt tot een stijging van de producttemperatuur en tot gewichtsverliezen. Daarnaast ontstaat er CO2 (koolstofdioxide). Uit onderzoek blijkt dat een ton product op bewaartemperatuur (in rust) ongeveer een halve liter CO2 per uur produceert. Kort na het inschuren, als de temperatuur hoger is, kan dat oplopen tot 4 liter per uur. Ook aan het einde van de bewaarperiode zal de CO2-productie iets oplopen.<\/p>\n\n\n\n

E\u00e9n en ander betekent dat het CO2-gehalte in een hermetisch afgesloten bewaarplaats winterpeen stijgt. Dat gehalte drukken we vaak uit in parts per million (ppm). In normale buitenlucht is het CO2-gehalte 400 ppm of 0,04 procent. In een bewaring met 750 kisten winterpeen in rust stijgt het gehalte door de ademhaling in theorie in 24 uur naar 0,5 procent oftewel 5.000 ppm. Bij een net ingeschuurde partij kan het in een dag stijgen naar 2 procent of 20.000 ppm. Na drie dagen zou het gehalte zelfs tot 6 procent kunnen stijgen. Toch worden die hoge gehalten bijna nooit gevonden. Metingen geven meestal een gehalte van 3.000 tot maximaal 8.000 ppm. De reden daarvoor is dat een bewaarplaats nooit helemaal dicht is. Door kieren en naden vindt er altijd uitwisseling van lucht plaats en lekt er CO2 naar buiten. De echt hoge waarden ontstaan alleen in \u2018echte\u2019 koelcellen met een afgekit koelcelpaneel en een kleine deur.<\/p>\n\n\n\n

Ventilatieactie<\/h2>\n\n\n\n

Na een ventilatieactie waarbij verse buitenlucht naar binnen wordt gehaald, daalt het CO2-gehalte tot een evenwicht. De snelheid waarmee dat gebeurt, hangt af van de mate van ademhaling. Uit onderzoek door onder andere DLV Advies bleek dat het CO2-gehalte in een dichte bewaring vrij snel kan stijgen naar 5.000 ppm (0,5 procent). Maar in het begin van het bewaarseizoen is dit vaak geen probleem. Er wordt voldoende geventileerd om te koelen en om vocht af te voeren. De problemen beginnen pas als het buiten koud wordt en telers hun product minder ventileren en de deuren beter gesloten houden. Ook in het voorjaar wordt de lucht in een warme periode veel minder vaak ververst. Daarbij komt dat de ademhaling van de knollen op dat moment toeneemt \u2013 ze gaan meer \u2018leven\u2019. In die perioden kan het CO2-gehalte in 4 tot 6 uur stijgen naar 0,5 procent. <\/p>\n\n\n\n

Reducerende suikers<\/h2>\n\n\n\n

Een heel hoog gehalte aan CO2 is gevaarlijk voor mensen. Bij 15.000 ppm (1,5 procent) word je al kortademig. Gehalten van 3 tot 4 procent zijn gevaarlijk en boven de 5 procent is koolstofdioxide zelfs dodelijk. Ook voor akkerbouwproducten is een hoog CO2-gehalte niet wenselijk. Het product raakt hiervan in de stress. De bekendste stressreactie ontstaat bij aardappelen. Aardappelen gaan meer reducerende suikers maken. Het gevolg bij frites- en chipsaardappelen is dat de bakkwaliteit afneemt. Bij aardappelen is ook onderzocht of CO2 de kiemrust doorbreekt en\/of de kiemgroei stimuleert. Veel van die onderzoeken zijn gedaan met hogere gehaltes van 1 procent CO2 (10.000 ppm) of hoger. In het verleden heeft ook DLV onderzoek gedaan naar de invloed van CO2 en de bakkwaliteit. Daaruit bleek dat 0,5 procent CO2 (5.000 ppm) beter was dan 0,8 procent (8.000 ppm).<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
Naden en kieren<\/div>

Via naden en kieren verdwijnt er veel CO2 uit de bewaring.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

De indicatie uit die onderzoeken is dat telers voor de bakkwaliteit een CO2-gehalte boven de 0,5 procent (5.000 ppm) moeten vermijden. Voor alle andere gewassen ligt die grens mogelijk wat hoger: op 10.000 ppm (1,0 procent).  Sommige telers houden voor de veiligheid de lagere grens van 5.000 ppm (0,5 procent CO2) aan. De vraag is of dit noodzakelijk is.<\/p>\n\n\n\n

Om CO2-schade te voorkomen kunnen telers aan de slag met een CO2-meter die productventilatoren en luiken aanstuurt en zo de lucht in de bewaarplaats ververst. Ook kan deze meter een kleine verversingsventilator aansturen. Een alternatief is om met een handmeter een aantal keren te meten hoe hoog het gehalte stijgt. Dat geeft een indicatie van hoe goed de bewaarplaats is afgesloten en tot welke hoogten het CO2-gehalte kan stijgen. Als uit die metingen blijkt dat het gehalte niet boven de wenswaarde komt, zijn er geen aanvullende acties nodig. Bedenk dat dit regelmatig het geval is, ook in nieuwe bewaarplaatsen. Als het gehalte te hoog wordt, is het mogelijk om regelmatig even de productventilatoren aan te zetten \u2013 enkele minuten draaien is vaak al voldoende. In de praktijk zal dat elke 6 tot 8 uur nodig zijn. Dus ook midden overdag.<\/p>\n\n\n\n

Afzuigen<\/h2>\n\n\n\n

Een alternatief is om de lucht continu af te zuigen, bijvoorbeeld met een buisventilator. Deze zuigt onder in de bewaring de lucht weg. Op het laagste punt zit immers de meeste CO2. Er is dan een capaciteit nodig van ongeveer 0,5 tot 1 kuub per uur per kuub product. Bij een partij van 750 ton winterpeen is dan een capaciteit nodig van 500 tot 1.000 kuub per uur. Hiermee wordt het gehalte continu op een acceptabel niveau gehouden. Daarnaast is de luchtstroom dusdanig, dat de vochtafgifte bijna nihil is.<\/p>\n\n\n\n

In de koelcel kunnen telers gebruikmaken van een PVC-buis van 100 mm bij de zuigzijde van de verdampers. Door onderdruk tijdens het draaien van de ventilatoren komt er voldoende verse lucht binnen. Zorg er dan wel voor dat in een andere wand een overdrukopening wordt aangebracht.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
Uitloop<\/div>

Uitloop van het product kan leiden tot een hogere CO2-productie<\/p><\/div><\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Een te hoog CO2-gehalte in de bewaring wordt bij veel producten als schadelijk beschouwd. Daarom investeren telers in actieve luchtverversing of in apparatuur om het CO2-gehalte te meten. Toch is dat vaak onnodig omdat het CO2-gehalte vaak geen schadelijk niveau bereikt.<\/p>\n","protected":false},"author":3076,"featured_media":96315,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":106,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[698,106],"tags":[],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-96312","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-achtergrond","category-akkerbouw","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96312","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3076"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=96312"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96312\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96316,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96312\/revisions\/96316"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media\/96315"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=96312"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=96312"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=96312"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=96312"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=96312"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}