{"id":97208,"date":"2026-05-04T08:16:24","date_gmt":"2026-05-04T06:16:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/?p=97208"},"modified":"2026-05-04T08:16:24","modified_gmt":"2026-05-04T06:16:24","slug":"wat-kunnen-akkerbouwers-met-uv-c-licht","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/artikel\/20260504\/wat-kunnen-akkerbouwers-met-uv-c-licht\/","title":{"rendered":"Wat kunnen akkerbouwers met UV-C-licht?"},"content":{"rendered":"

In groentegewassen in de kas en in wijngaarden is UV-C-licht een effectief wapen tegen schimmels, bacteri\u00ebn en virussen. Hoe werkt die techniek en is UV-C-licht ook in staat om het middelengebruik in open teelten omlaag te brengen? Of kan het wellicht ook worden ingezet om de plantweerstand te vergroten? <\/p><\/div>\n\n\n

Dat zonlicht ziektekiemen kan doden, is al ruim anderhalve eeuw bekend. Maar het duurde nog zeker vijftig jaar voordat duidelijk werd dat het ultraviolette licht hiervoor verantwoordelijk was en dan met name het UV-C-licht. Dit is het ultraviolette licht met de kortste golflengte (200 tot 280 nanometer) en de hoogste energie. Het blijkt dat UV-C-licht het DNA van schimmels, bacteri\u00ebn en virussen beschadigt, waardoor deze micro-organismen zich niet meer kunnen vermenigvuldigen of infecties kunnen veroorzaken.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

In 2009 onderzocht het Praktijk-onderzoek Plant en Omgeving (PPO) al of UV-C-licht in staat was om een kunstmatig ge\u00efnfecteerde phytophthoraschimmelaantasting in aardappelen te bestrijden of af te remmen. De conclusie was dat \u2018enig gewasbeschermend effect\u2019 van twee tot zes behandelingen per week bij een snelheid van 1 of 2 km\/h niet kon worden vastgesteld. De onderzoekers noemen een aantal mogelijke redenen voor de teleurstellende resultaten. Zo werd de machine te laat opgeleverd, waardoor de behandeling niet kon worden getest op het moment dat de aardappelen nog klein waren. Ook bleek dat de testmachine een vol gewas onvoldoende kon belichten.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

UV-C-licht wordt inmiddels met succes toegepast in de gezondheidszorg, de voedingsmiddelenindustrie en om bijvoorbeeld drinkwater te desinfecteren. Ook in de gewasteelt neemt de belangstelling voor de techniek toe \u2013 niet alleen bij biologische telers, maar ook bij conventionele telers als alternatief voor een chemische schimmelbestrijding. In veel teelten staat het middelenpakket onder druk en soms is sprake van resistentie, waardoor de schimmelbestrijdingsmiddelen minder effectief zijn.<\/p>\n\n\n\n

Dit voorjaar presenteerde Agro Techniek uit Noordwijkerhout (ZH.) de Nobels CleanLight, een gedragen werktuig dat met behulp van UV-C de strijd aanbindt met vuur (botrytis) in tulpen. Vorig jaar is het werktuig voor het eerst getest, vertelt Ronald van der Slot van Agro Techniek. \u201cIn tulpen was de ziektedruk vorig jaar te laag om goede resultaten te zien. Ik hoop het natuurlijk niet voor de kwekers, maar een wat hogere ziektedruk zou voor ons project dit jaar welkom zijn.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Kinderschoenen<\/h2>\n\n\n\n

Waar het gebruik van UV-C-licht in tulpen nog in de kinderschoenen staat, wordt de techniek in de aardbeienteelt al jaren volop toegepast om echte meeldauw te bestrijden. Bij de teelt van aardbeien in kassen worden de UV-C-schermen via het buisrailsysteem door de kas getrokken. Voor de stellingenteelt in foliekassen heeft onder andere Nouws Mechanisatie uit Rijsbergen (NB.) een robot ontwikkeld. Aanvankelijk was dat een rupsvoertuig met een dieselmotortje, maar binnenkort levert het bedrijf zijn eerste elektrisch aangedreven UV-Rocket af, die Nouws samen met een Hongaarse partner heeft ontwikkeld. Het belangrijkste voordeel van de elektrische aandrijving is dat de robot stil is en dat is een groot voordeel als de foliekassen dicht bij woonhuizen staan. UV-C-behandelingen moeten namelijk bij voorkeur \u2018s nachts worden uitgevoerd. Dat is omdat de schimmel dan niet in staat is om UV-schade (deels) te herstellen, en overdag wel. Een behandeling in het donker heeft dus meer effect.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
UV Boosting verhoogt weerstand plant<\/div>

Door druivenranken kortstondig bloot te stellen aan een hoge hoeveelheid UV-C-licht, waarbij de lichtbron voortdurend kort wordt onderbroken, ontstaat er een stressreactie die de plant weerbaarder maakt.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Onderzoeker Stef Laurijssen van het Belgische Proefcentrum Hoogstraten bevestigt de goede resultaten in aardbeien. \u201cIn kassen en foliekassen kan de UV-C-behandeling de meeldauwbespuitingen bijna volledig vervangen.\u201d In tomaten en komkommers, waarin hij de methode ook onderzocht, zijn de resultaten minder spectaculair. Toch kan het aantal meeldauwbespuitingen in deze gewassen worden gehalveerd. In basilicum en sla vond de onderzoeker geen meerwaarde.<\/p>\n\n\n\n

Laurijssen zocht uit dat in aardbeien een dosering van 90 tot 100 joules per vierkante meter per uur bij drie rondes per week het meest effectief was tegen meeldauw. Vanaf een dosering van 200 joules beginnen roofmijten hinder te ondervinden van de behandeling en bij doseringen vanaf 600, 700 joule ontstond bladverbranding.\u201d Behalve een schimmeldodende werking, verhoogt de UV-C-behandeling ook de weerbaarheid van de plant, ervaart Laurijssen. \u201cHet blad wordt iets dikker en mede daardoor is de plant minder vatbaar voor aantastingen.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Een grotere weerbaarheid is ook wat het Franse bedrijf UV Boosting belooft. Het bedrijf \u2013 inmiddels deels eigendom van het Japanse Kubota \u2013 stimuleert de natuurlijke afweer van planten met een gepatenteerde behandeling met UV-C-licht. Die aanpak verschilt van die van leveranciers die met het UV-C-licht schimmels bestrijden, zegt Steffie van den Dries van Kubota-dochter Kverneland. \u201cZij zoeken naar een energiehoeveelheid waarbij de schimmel doodgaat en de plant niet beschadigt. UV Boosting gebruikt meer energie, maar onderbreekt voortdurend de lichtbron als bij een stroboscoop. Net als bij een griepprik, krijgt de plant daardoor een tikje en gaat meer hormonen aanmaken die een rol spelen bij de afweer.\u201d Omdat bij de methode geen schimmels worden bestreden, hoeft de UV Boosting-behandeling niet \u2018s nachts te worden uitgevoerd. Van den Dries: \u201cVaak gaat het om vier behandelingen vanaf begin mei tot eind juni.\u201d<\/p>\n\n\n\n

De methode heeft zich volgens Van den Dries bewezen in wijnbouw, appels en peren. Om te onderzoeken of de methode ook effect heeft in andere gewassen, gaat zij dit jaar in Nederland testen doen in peen, uien, witlofpennen en wellicht in pompoenen.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
UV-Rocket van Nouws Mechanisatie<\/div>

Nouws Mechanisatie uit Rijsbergen (NB.) ontwikkelde samen met een Hongaarse partner een robot die bij voorkeur \u2018s nachts aardbeien in foliekassen behandelt met UV-C-licht.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Vertaalslag<\/h2>\n\n\n\n

CleanLight uit Veenendaal (Ut.) is al sinds 2005 in de weer met UV-C-licht als gewasbeschermingsmethode, vertelt mede-eigenaar Arjo van der Sluis. Daarbij lag de focus lange tijd op de schimmelbestrijding in gewassen die in kassen groeien. \u201cNu willen we kijken naar de resultaten in de buitenteelten. In Spanje heeft onze partner, de robotbouwer Agrikola, al hele mooie resultaten laten zien bij de bestrijding van valse meeldauw in uien. Nu gaan we ook in Nederland in uien aan de slag.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Als onderdeel van de PPS-aanpak valse meeldauw gaat Wageningen-onderzoeker Bert Evenhuis samen met CeanLight de komende vier jaar kijken naar de mogelijkheden van UV-C-licht in uien tegen valse meeldauw. \u201cDie bestrijding is lastiger dan die van echte meeldauw in aardbeien\u201d, voorspelt Evenhuis. \u201cValse meeldauw gaat in het blad zitten en kun je alleen maar pakken als die eruitkomt om sporen te vormen. Naast de dosering, wordt ook de timing cruciaal.\u201d Toch denkt hij een gaatje in de levenscyclus te hebben gevonden, waarbij een UV-C-lichtbehandeling zinvol zou kunnen zijn. \u201cDe schimmel vormt een spore in de nacht, maar op het moment dat de spore op het gewas terechtkomt, is het gewas vaak alweer droog. Een spore moet dan dus een dag kunnen overleven. Dat is onze kans om de sporen met UV-C-licht aan te pakken.\u201d<\/p>\n\n\n\n

De mogelijkheden om met UV-C-licht ook phytophthora in aardappelen aan te pakken, lijken Evenhuis lastiger. \u201cPhytophthora is dusdanig snel dat een spore die in de nacht is gevormd nog diezelfde bladnatperiode het gewas kan infecteren. Dat betekent dat je daar met UV-C maar een hele kleine kans hebt.\u201d Daar komt volgens Evenhuis nog bij dat een aardappelgewas veel moeilijker goed te belichten is dan een uiengewas.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

<\/p><\/div><\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

In groentegewassen in de kas en in wijngaarden is UV-C-licht een effectief wapen tegen schimmels, bacteri\u00ebn en virussen. Hoe werkt die techniek en is UV-C-licht ook in staat om het middelengebruik in open teelten omlaag te brengen? Of kan het wellicht ook worden ingezet om de plantweerstand te vergroten?<\/p>\n","protected":false},"author":3241,"featured_media":97211,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":698,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[698,106],"tags":[],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-97208","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-achtergrond","category-akkerbouw","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97208","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3241"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97208"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97208\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97213,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97208\/revisions\/97213"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media\/97211"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=97208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=97208"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=97208"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/landbouwmechanisatie\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=97208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}