{"id":17224,"date":"2023-01-11T11:35:23","date_gmt":"2023-01-11T10:35:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/?p=17224"},"modified":"2023-01-11T11:35:23","modified_gmt":"2023-01-11T10:35:23","slug":"winnende-droomstal-geeft-koe-de-ruimte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/artikel\/20230111\/winnende-droomstal-geeft-koe-de-ruimte\/","title":{"rendered":"Winnende droomstal geeft koe de ruimte"},"content":{"rendered":"

Koeien moeten de ruimte krijgen als ze gaan liggen en staan. In de wei is dat niet zo\u2019n probleem, maar in de stal worden ze daar vooral door de ligboxafscheidingen regelmatig bij gehinderd. Daarom bedacht Rinse Andringa van de Nederlandse stalinrichter Cowhouse de Dreamstall. Het bedrijf won er en passant twee Eurotier-prijzen mee. <\/p><\/div>\n\n\n

et onderzoek van Marina von Keyserlingk en Dan Weary van de Canadese universiteit van British Columbia van 2021, windt er geen doekjes om. Koeien liggen graag op een plek waar ze niet gehinderd worden door de ligboxen. Als ze mogen kiezen, liggen ze liever op een plek zonder boxafscheidingen of op een 2 meter brede ligplaats met aan kettingen opgehangen planken die dienst doen als afscheiding. Ze liggen dan in meer verschillende posities, met de achterpoten languit bijvoorbeeld of met de kop tegen de buik. Ze staan ook minder lang te treuzelen voor ze gaan liggen waardoor ze langer liggen minder snel klauwproblemen oplopen.<\/p>\n\n\n\n

Het onderzoek was niet de aanleiding voor Rinse Andringa om een nieuwe ligbox te bedenken, maar het sterkte hem wel in het idee dat hij op de goede weg was met zijn Dreamstall. Andringa is sinds 2000 directeur van zijn eigen bedrijf: de Friese stalinrichter Cowhouse International. Direct vanaf de oprichting verkocht en installeerde hij de Canadese Comfort Zone ligbox \u2013 een ontwerp met een groot open front en een hoge positie van de schoftboom. Het moest ertoe leiden dat de koe gemakkelijker kon gaan liggen en staan. Want, zo weet Andringa, als een koe ligt, produceert ze meer melk. Anderhalve kg per uur om precies te zijn. Het liefst ligt een koe zo\u2019n twaalf tot dertien uur per dag.<\/p>\n\n\n\n

Andringa verwijst naar de zes regels die hij leerde van de Canadese voorlichter Neil Anderson. Koeien moeten de vrijheid hebben om: 1) hun poten rechtuit te kunnen strekken; 2) om op hun zij te kunnen liggen zonder dat ze daarbij gehinderd worden bij hun nek en kop; 3) om de kop tegen hun zij te leggen; 4) om op te staan terwijl de poten, uier en staart nog op het ligbed rusten; 5) om te staan of te liggen zonder pijn of angst zichzelf te bezeren aan de ligbox en tot slot 6) om te rusten op een schoon, droog en zacht bed. Deze zes geboden spookten continu door Andringa\u2019s hoofd en al snel kwam hij erachter dat de bestaande ligboxen de koeien deze vrijheden niet boden. De schoftboom \u2013 zelfs als die hoog is gemonteerd en een golvend design heeft \u2013 hindert de koe nog altijd. Ook de boxafscheidingen zijn een hindernis. Niet in de laatste plaats omdat de ligplaatsen te krap zijn.<\/p>\n\n\n\n

Koeien kunnen hun
natuurlijke gedrag vertonen<\/span><\/section>\n\n\n\n

Stapje voor stapje bedacht Andringa de afgelopen tien jaar een nieuw ligboxconcept; een concept dat ook aan zijn zelfbedachte zevende gebod moest voldoen: de vrijheid om te staan en te rusten in alle natuurlijke posities. Om dat natuurlijke gedrag van de koe te realiseren, moest de schoftboom verdwijnen en moesten de ligplaatsen breder worden. Want ook erg flexibele ligboxen hinderen het dier nog steeds. Het verdwijnen leidt wel tot een paar praktische problemen. Zo geeft de schoftboom een gangbare ligbox zijn stevigheid. En als de ligplaatsen breder worden, gaan koeien dwars liggen. En dat leidt er dan weer toe dat de koe zijn ligplaats bevuilt.<\/p>\n\n\n\n

Kunststof<\/h2>\n\n\n\n

Een staande koe wil met de kop omhoog haar omgeving verkennen. In bestaande ligboxen met een schoftboom kan dat niet. Daarom bedacht Andringa twee ballen op een verende metalen koker. Ertussen is een 40 cm brede opening. Als de koe de box in loopt, weerhouden de kunststof ballen tegen haar schouder haar ervan om door te lopen. Dat leidt er dan meteen toe dat ze haar ligbox niet kan bevuilen. Toch kan ze haar kop goed op en neer bewegen, zonder dat zij gehinderd wordt door een buis tegen haar nek. Daardoor kan ze ook gemakkelijk gaan liggen. Want gaat een koe liggen dan verplaatst ze haar gewicht naar voren en beweegt haar kop zo maar een halve meter naar voren. Hindert een muur haar daarbij, dan zal die muur toch echt moeten verdwijnen, is het advies van Andringa. Wil de koe gaan staan dan geven de, alleen naar boven bewegende en verende, ballen mee. Vooruit lopen om de box te verlaten, lukt niet. De koe komt dan klem te zitten tussen de twee ballen. Ze stapt dus achteruit om de box te verlaten. In een noodsituatie, bijvoorbeeld als een koe wordt besprongen door een tochtige koppelgenoot, kan ze wel rechtdoor lopen. De ballen veren met veel tegendruk naar boven. Ze komt niet klem te zitten en beschadigt haar rug niet.<\/p>\n\n\n\n

Zwevende afscheidingen<\/h2>\n\n\n\n

Een breder ligbed maakte Andringa door de boxafscheiding te vervangen door een horizontaal frame met kunststof buizen. Deze zwevende afscheidingen \u2013 twee per ligplaats \u2013 zijn aan elkaar bevestigd met een tussenruimte van 90 cm. Stapt een koe de ligbox in, dan wordt ze dus \u2018rechtgezet\u2019. Daardoor moet ze recht gaan liggen, is het idee en kan ze haar ligbed niet bevuilen. De boxafscheidingen hangen op een hoogte van 76 cm boven de ligbox. Daarbij hangen ze bij de schouder van de koe iets lager dan bij het kruis. Omdat er zoveel vrije ruimte onder de afscheiding is en omdat ze zo hoog hangen, kunnen de koeien er ook breeduit onder gaan liggen, in alle voor haar natuurlijke posities. Het risico bestaat dat een tochtige of wilde koe met een poot in de afscheiding terechtkomt. Mocht ze met haar volle gewicht op terecht komen, dan breekt een bout aan de voorkant van het frame waarin de afscheiding hangt. De afscheiding valt dan naar beneden, zodat de koe eruit kan stappen. Op de breekbout is ook een rubberdop gemonteerd, die het geluid dempt.<\/p>\n\n\n\n

Door de zwevende boxafscheiding ontstaat geen bed van de vaak gehanteerde 1,20 meter breed \u2013 wat maar 3 cm meer is dan de breedte van een liggende koe \u2013 maar van 1,40 tot 1,60 meter. Dat brede ligbed slokt wel meer ruimte op in de stal dan een tot nu toe gangbare ligbox. Zo\u2019n 15 procent. Wel iets om rekening mee te houden bij renovatie van de bestaande stal.<\/p>\n\n\n\n

Tijdens een bezoek aan de demostal in het Friese S\u00fbwald blijkt dat de koeien de Dreamstall verkiezen boven de gangbare ligboxen. De koeien liggen vaker met de poten languit. Opzij en naar voren. Om het de dieren mogelijk te maken om de poten naar voren te strekken, is in de stal een nieuwe ligbedverlenger van Cowhouse te vinden. Die is voor de knieboom gemonteerd en 14 cm hoger dan de matras in de box, zodat het ondersteuning geeft aan de poten en de kop van de koe.<\/p>\n\n\n\n

Onderscheiden<\/h2>\n\n\n\n

De vakjury die tijdens de Duitse veehouderijbeurs Eurotier prijzen uitreikt voor de beste innovaties, is gecharmeerd van de Dreamstall. Het kende er de zilveren medaille aan toe. Daarnaast gaf het Duitse Bundesverband Praktizierender Tier\u00e4rtze, de vereniging van Duitse dierenartsen, Cowhouse de Animal Welfare Award voor de vinding die bijdraagt aan een beter dierenwelzijn. Vooralsnog is de ligboxafscheiding niet te koop. Andringa wil nog wat vereenvoudigingen doorvoeren, die de productie ervan goedkoper en de installatie gemakkelijker moet maken. In de zomer van 2023 zouden de eerste ge\u00efnstalleerd kunnen worden. De prijs? Zo\u2019n 300 euro per ligplaats zonder matras. Dat is fors. Andringa is er echter van overtuigd dat een veehouder dit terugverdient met een hogere melkproductie per koe.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

Twee kunststof ballen zorgen ervoor dat de koe met alle vier de poten in de ligbox kan staan en tegelijkertijd de kop omhoog kan houden. Rechtdoor lopen kan niet.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

Het prototype van de Dreamstall is deels bevestigd op de vloer, deels op de knieboom van een ligboxenstal in het Friese S\u00fcwald.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

De boxafscheiding bestaat uit twee kunststof buizen die met stalen buizen aan elkaar zijn bevestigd. De ruimte tussen de aan elkaar bevestigde buizen bedraagt 50 tot 70 cm. De ruimte tussen de twee frames is 90 cm. Zo komt de ligruimte per koe uit op 1,40 tot 1,60 meter.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Koeien moeten de ruimte krijgen als ze gaan liggen en staan. In de wei is dat niet zo\u2019n probleem, maar in de stal worden ze daar vooral door de ligboxafscheidingen regelmatig bij gehinderd. Daarom bedacht Rinse Andringa van de Nederlandse stalinrichter Cowhouse de Dreamstall. Het bedrijf won er en passant twee Eurotier-prijzen mee.<\/p>\n","protected":false},"author":4033,"featured_media":17225,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":0,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[82],"tags":[],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-17224","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-stalinrichting","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17224","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4033"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17224"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17224\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17230,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17224\/revisions\/17230"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17225"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17224"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17224"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17224"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=17224"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=17224"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}