{"id":17799,"date":"2021-11-08T12:00:00","date_gmt":"2021-11-08T11:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/?p=17799"},"modified":"2023-03-13T14:52:00","modified_gmt":"2023-03-13T13:52:00","slug":"joz-stikstofkraker-maakt-kunstmest","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/artikel\/20211108\/joz-stikstofkraker-maakt-kunstmest\/","title":{"rendered":"JOZ-stikstofkraker maakt kunstmest"},"content":{"rendered":"

Door mest zo te behandelen dat er kunstmest overblijft, zou je het stikstofoverschot op melkvee-bedrijven kunnen wegwerken. JOZ, de fabrikant van onder meer mestschuiven, bedacht daarvoor Gazoo. Een stikstofstripper die de ammoniakemissie met 80 procent zou reduceren. <\/p><\/div>\n\n\n

Nederland zucht en steunt onder de stikstofproblematiek. De politiek lijkt maar \u00e9\u00e9n oplossing te kennen: inkrimping van de veestapel. Maar wie iets verder kijkt, ziet ook andere oplossingen. Technische oplossingen die de stikstofuitstoot van melkveebedrijven kunnen terugdringen. Zo toonde JOZ eind september voor het eerst officieel de Gazoo. Een apparaat dat de naam draagt van een karakter uit de tekenfilmserie The Flintstones. Het buitenaardse mannetje moet goede daden verrichten voor degene die hem als eerste vindt. Gazoo voert te pas en onpas wonderen uit, waaronder ook het laten verdwijnen van objecten.<\/p>\n\n\n\n

Ook op het erf van melkveehouder Gerjan Roetert uit Wesepe (Ov.) voert Gazoo een klein chemisch wondertje uit. JOZ, het bedrijf uit het Noord-Hollandse Westwoud, plaatste op Roeterts bedrijf de stikstofkraker of -stripper. Het apparaat maakt gebruik van een luchtwasser, zoals die ook in varkensstallen is ge\u00efnstalleerd. Het grote verschil is echter dat deze luchtwasser niet de stallucht, maar de mest wast. Of liever: de stikstofkraker wast de stikstof uit de dunne fractie van de mest.<\/p>\n\n\n\n

Daarin verschilt de installatie dus van de Lely Sphere die dat Maaslandse bedrijf vorig jaar introduceerde. Dat apparaat zuigt namelijk de lucht in de mestkelder af en voert het vervolgens langs een luchtwasser, waardoor de ammoniak wordt omgezet in een vloeibare kunstmeststikstof. Veehouderij Techniek schreef er in november 2020 al over. Lely heeft er ondertussen een plaatsje mee op de Rav-lijst gekregen. De voorlopige emissiefactor van de Sphere bedraagt 3,6 kg NH3 per dierplaats per jaar. Dat zou neerkomen op meer dan 70 procent emissiereductie ten opzichte van een stal met een traditionele roostervloer. Door de mest te wassen kun je dat een nog hogere reductie bewerkstelligen, meent JOZ directeur Arend Kuperus. De JOZ Gazoo dringt de ammoniakuitstoot namelijk met 80 procent terug, claimt hij.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
<\/div>
<\/div>

Langs het luchtwasserpakket sijpelt de dunne fractie vermengd met loog in het eerste deel van de Gazoo van JOZ. Het waswater blijft 12 uur circuleren.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
<\/div>

Een ventilator transporteert de ontstane gasvormige ammoniak naar het tweede deel van de luchtwasser.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Kraken<\/h2>\n\n\n\n

Dat wassen van de mest gebeurt in twee stappen. Een mestscheider scheidt de mest uit de kelder in een dikke fractie \u2013 die de veehouder kan gebruiken als strooisel voor in de ligboxen \u2013 en een dunne fractie. Deze dunne fractie wordt opgeslagen in een silo buiten de stal. Zodra de kraan onder deze silo opengaat, stroomt tien kuub dunne fractie naar een grote container: de stikstofkraker. Die bestaat uit twee delen. In de grootste kamer bepaalt een vlotter of er voldoende mest in het systeem is. Zodra dat het geval, sluit de vlotter klep. Deze dunne fractie wordt vervolgens rondgepompt en vermengd met een base, zoals natronloog of calciumhydroxide. Is de pH stabiel dan wordt het mengsel langs het 96 cm dikke kunststof luchtwasserpakket geleid in het midden van de kraker. Zou je dat pakket volledig uitrollen en plat stampen, dan heeft het een oppervlakte van een kwart hectare. Het doel is duidelijk: er moet in deze ruimte zoveel mogelijk ammoniak worden gemaakt. Doordat de pH stijgt door het toevoegen van het loog en er bovendien veel lucht bij het mengsel komt, wordt de stikstof omgezet in ammoniakgas \u2013 het is het principe van een meststripper. pH-sensoren houden dit proces continu in de gaten. Is de juiste pH in het waswater bereikt, dan wordt nieuwe dunne fractie binnen gelaten.<\/p>\n\n\n\n

We willen juist zoveel mogelijk ammoniak maken<\/span><\/section>\n\n\n\n

Hier, in het eerste en grootste deel van de container, ontstaat dus ammoniak. Buiten de container merk je daar niets van. Je ruikt het niet, want het proces vindt plaats in een gesloten ruimte achter een dichte deur. Naast gasvormige ammoniak blijft er ook restwater over. De dunne fractie bevatte al weinig organische stof op het moment dat het de stripper in ging. Wel is noodzakelijk om daarvoor extra fijne zeven in de mestscheider te monteren.<\/p>\n\n\n\n

Het restwater is vrij van ammoniak en goed bruikbaar om de vloer mee te spoelen. Ook dat levert een ammoniakreductie op. Van 62 procent ten opzichte van een gangbare roostervloer met een emissiefactor van 13 kg per dierplaats, om precies te zijn. Bij het spoelen van een dichte vloer bedraagt de ammoniakreductie 63 procent. Zo helpt het restwater dus om de stal emissiearm te maken. Na het spoelen belandt dit spoelwater in de mestkelders onder de stalvloer.<\/p>\n\n\n\n

Tweede kamer<\/h2>\n\n\n\n

Maar daarmee zijn we er nog niet. De gasvormige ammoniak moet immers afgevangen worden voor het bruikbaar is. Dat gebeurt in de tweede fase van het wasproces. En dat proces vindt plaats in het tweede deel van de container. Een kunststof, niet oxiderende ventilator zorgt namelijk voor een continue luchtstroom van de eerste naar de tweede kamer. Zo wordt het ammoniakgas dat in de eerste kamer ontstaat, continu rondgepompt.<\/p>\n\n\n\n

In de tweede kamer is eveneens een luchtwasser geplaatst, al is die een stuk kleiner dan die in de eerste kamer. Een mengsel van bronwater en salpeterzuur of zwavelzuur dat in deze ruimte langs het luchtwasserpakket loopt, neemt de gasvormige ammoniak op. Al sijpelend komt het naar beneden. Op deze manier ontstaat een vloeibare stikstofmeststof. Het spuiwater heeft een stikstofgehalte van 8 procent en een pH van 5. Geleidbaarheidsensoren houden het spuiwater continu in de gaten. Zodra er in een kuub spuiwater 8 kg stikstof zit, gaat het spuiwater de silo in.<\/p>\n\n\n\n

Op deze manier kan het apparaat elke 12 uur 10 kuub dunne fractie strippen. 20 kuub per dag dus. Het komt overeen met de mestproductie van een koe per jaar.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
<\/div>
<\/div>

In het tweede deel van de luchtwasser stroomt water en zuur over het pakket. Het vangt de ammoniak af.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
<\/div>

De dunne fractie stroomt uit een silotank buiten de stal naar JOZ’s Gazoo, nadat je een kraan openzet.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Drie batches<\/h2>\n\n\n\n

Na de eerste proeven bij melkveehouder Roetert blijkt dat binnen zeven uur al 80 procent van de stikstof uit de mest is afgevangen. Dat betekent dat er dagelijks ook drie batches mest volledig geautomatiseerd door het apparaat kunnen lopen, waardoor je per dag dus 30 kuub mest zou kunnen verwerken. Dat zou de maximale capaciteit zijn, aldus fabrikant JOZ.<\/p>\n\n\n\n

Derde stap<\/h2>\n\n\n\n

Uiteindelijk wil JOZ nog een derde stap aan het proces toevoegen. Bij het scheiden van mest in een dikke en dunne fractie komt namelijk het broeikasgas methaan vrij. Door de dikke fractie op te vangen in een dichte ruimte, kun je de vrijgekomen methaan afzuigen en naar de stikstofkraker brengen. Daar kan een gloeispiraal het methaan verhitten en verbranden. Bij dit affakkelen komt alleen CO2 vrij.<\/p>\n\n\n\n

Twee processoren sturen het volledige proces aan dat via een app is te volgen. Zowel voor de boer als voor de fabrikant die op afstand storingen kan analyseren.<\/p>\n\n\n\n

JOZ heeft momenteel \u00e9\u00e9n Gazoo ge\u00efnstalleerd. Het is bezig met nog twee installaties. Uiteindelijk moeten er volgend jaar acht draaien, waarna het systeem na een proefstalstatus een voorlopige erkenning zou moeten krijgen.<\/p>\n\n\n\n

De stikstofkraker levert veel voordelen op, waarvan ondernemingsruimte misschien wel de belangrijkste is. Ook het produceren van eigen stikstofmeststof is een belangrijke troef. Dat maakt immers de aankoop van kunstmest overbodig. Nadelen zijn er ook. Het apparaat verbruikt energie. De pompen die in totaal 4 kWh aan stroom verbruiken, draaien dag en nacht. En er zijn elk jaar drie vaten van 1.000 liter zwavelzuur en zes evengrote vaten natronloog nodig. Een gezamenlijke kostenpost van zo\u2019n 4.000 euro per jaar.<\/p>\n\n\n\n

Installatie in vier jaar terugverdiend<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>
<\/div>

Gerjan Roetert melkt 220 koeien op 108 hectare in het Overijsselse Wesepe. De melkproductie bedraagt 19.000 liter per hectare. Roetert moet veel mest afvoeren en voer aankopen. “Daarmee loop je vast”, vertelt hij en daarom besloot de melkveehouder meer voer van eigen land te telen. Naast gras teelt hij nu ook 45 hectare ma\u00efs en 6 hectare voederbieten, waarna hij uit de derogatie viel. De afvoer van mest bleef echter een doorn in het oog. Door de installatie van de Gazoo hoeft Roetert geen 2.000 kuub mest meer af te voeren. Dat alleen al bespaart hem jaarlijks 20.000 tot 30.000 euro. Bovendien – en misschien wel net zo mooi – hoeft hij ook geen kunstmest meer aan te kopen. Het spuiwater spuit hij met een gebruikte veldspuit over het gras. Het levert hem jaarlijks nog eens een besparing van 15.000 tot 20.000 euro op. De totale investering van de stikstofkraker bedraagt tussen de 150.000 en 200.000 euro. Zonder subsidie zou hij het systeem binnen vier jaar terugverdienen. Maar bij Roetert, die 40 procent subsidie ontving, gaat het nog iets sneller. “Zonder die tegemoetkoming had ik het niet aangedurfd.”<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

De schematische weergave van JOZ’s Gazoo. De mest uit de kelder gaat naar de scheider. De dikke fractie wordt gebruikt als ligmateriaal. De dunne fractie gaat naar de stikstofkraker. Daar ontstaat ammoniak dat in de luchtwasser wordt afgevangen door een zuur. De vloeistof die daardoor ontstaat bevat 8 procent stikstof.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Door mest zo te behandelen dat er kunstmest overblijft, zou je het stikstofoverschot op melkvee-bedrijven kunnen wegwerken. JOZ, de fabrikant van onder meer mestschuiven, bedacht daarvoor Gazoo. Een stikstofstripper die de ammoniakemissie met 80 procent zou reduceren.<\/p>\n","protected":false},"author":4033,"featured_media":17806,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":0,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[69],"tags":[230],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-17799","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-achtergrond","tag-joz","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17799","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4033"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17799"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17799\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17823,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17799\/revisions\/17823"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17806"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17799"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17799"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17799"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=17799"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=17799"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}