{"id":18098,"date":"2021-01-28T12:00:00","date_gmt":"2021-01-28T11:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/?p=18098"},"modified":"2023-05-05T21:48:06","modified_gmt":"2023-05-05T19:48:06","slug":"transitiestal-op-maat-extra-aandacht-voor-de-koe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/artikel\/20210128\/transitiestal-op-maat-extra-aandacht-voor-de-koe\/","title":{"rendered":"Transitiestal op maat – Extra aandacht voor de koe"},"content":{"rendered":"

Goede huisvesting is van groot belang in de transitieperiode. Veehouderij Techniek geeft een aantal handvatten voor de ideale transitiestal. <\/p><\/div>\n\n\n

De transitieperiode is een stressvolle periode voor de koe. Dat is niet zo vreemd. Van de ene op de andere dag worden deze koeien niet meer gemolken, verandert hun rantsoen en worden ze uit het koppel gehaald. Dat terwijl het belangrijkste doel van de transitieperiode is om de voeropname te handhaven, de koe rust te geven en haar klaar te stomen voor de volgende lactatie.<\/p>\n\n\n\n

Tot tien jaar geleden waren de transitiekoeien het onderschoven kindje op menig melkveebedrijf. In de nieuwe stal werden bij voorkeur de melkgevende koeien gehuisvest. De transitiekoeien verhuisden naar de oude, donkere stal tot het moment van afkalven. De stalinrichting sloot daar vaak niet meer aan op het formaat van de moderne melkkoe en tot slot was niet of nauwelijks contact met andere dieren uit het koppel. En juist aan deze zaken heeft een transitiekoe behoefte. Al met al was dat dus zeker geen ideale situatie voor een optimale start van een lactatie en, niet te vergeten, het kalf.<\/p>\n\n\n\n

Weer op de agenda<\/h2>\n\n\n\n

In het laatste decennium is de aandacht van veehouders voor transitiekoeien flink toegenomen. Logisch, want het risico op gezondheidsproblemen \u2013 ook later in de lactatie in de vorm van subklinische ketose \u2013  is in deze periode juist groot.<\/p>\n\n\n\n

Onder transitiekoeien vallen grofweg de dieren in de fase van drie weken voor het afkalven tot enkele dagen tot drie weken na het afkalven. Naarmate er meer kennis beschikbaar kwam over het probleem van de negatieve energiebalans bij verse koeien en het daaraan verbonden risico op melkziekte, hebben melkveehouders meer aandacht gekregen voor transitiekoeien en zijn ze zich meer gaan bekommeren om het welzijn van deze dieren.<\/p>\n\n\n\n

Een advies bij nieuwbouw is om afdelingen waar individuele zorg wordt verleend aan koeien, bij elkaar te situeren. Dat betekent dat de transitiekoeien bij voorkeur een plekje krijgen bij de attentiekoeien en \u2013 als het even kan \u2013 bij of rond de melkstal. Veehouder en\/of medewerkers zijn daar toch al twee of drie keer per dag gedurende een langere tijd en kunnen zo de dieren in de transitiestal goed in de gaten houden. Op bedrijven met een melkrobot ligt dat anders. Maar ook daar nemen de melkrobots vaak een centrale plek in binnen de stal. Bij nieuwbouw is de keuze niet moeilijk. Dan worden al die afdelingen onder hetzelfde dak getekend met korte en praktische looplijnen.<\/p>\n\n\n\n

In bestaande stallen is dat lastiger. Verkorten en\/of versmallen van de voergang kan ruimte opleveren voor een aparte afdeling. Datzelfde geldt als de melkstal plaats maakt voor robots. Als de melkstal met techniek- en tankruimte wordt verplaatst naar een nieuw bijgebouw, overweeg dan om daarin ook ruimte te cre\u00ebren voor een transitieafdeling. Het voordeel daarvan is dat de ruimte (lucht, licht en voorzieningen voor de dierverzorgers) specifiek kan worden ingericht op de transitiekoe.<\/p>\n\n\n\n

Probeer de transitieafdeling dus altijd in de buurt van de melkruimte te situeren. Dat is niet alleen prettig voor de veehouder, maar ook voor de verse koeien die gemolken moeten worden. Dat geldt bij robots nog meer, omdat meedraaien van het strohok op de robot dan een serieuze uitdaging wordt. Met een goede voorziening wordt het veel eenvoudiger om de verse koeien tweemaal per dag naar de melkstal of melkrobot te brengen. Denk bij melkrobots aan bijvoorbeeld een voorselectie naar de melkrobot. Zo kan de koe alvast wennen met krachtvoer en gaat zij na de robot via een selectiepoort terug naar de transitieafdeling.<\/p>\n\n\n\n

De Universiteit van Wisconsin-Madison heeft veel onderzoek gedaan naar de best presterende bedrijven en de inrichting van hun transitieafdeling. We bespreken in dit artikel een aantal van de aanbevelingen.<\/p>\n\n\n\n

Meer ruimte nodig<\/h2>\n\n\n\n

Transitiekoeien hebben meer ruimte nodig dan melkkoeien. Omdat de periode rond afkalven erg stressvol is voor de koe, is het belangrijk dat zij altijd kan vreten en haar drogestofopname op peil kan houden. Er moet per transitiekoe minimaal 75 cm ruimte aan het voerhek gereserveerd zijn: \u00e9\u00e9n vreetplaats. Overbezetting is bij de transitieafdeling uit den boze. 80 tot 90 procent van de koeien gaat vreten zodra er vers voer aan het voerhek wordt verstrekt. Kan een koe niet vreten dan mist zij deze drogestofopname en dat kan zij op een later moment niet altijd meer bij vreten.<\/p>\n\n\n\n

Het meest ideaal is een (vastzet-)voerhek met vaste vreetplaatsen zodat de koe ongestoord kan vreten en er minder competitie is tussen de dieren. Laat vaarzen ruim voor het afkalven alvast wennen aan het voerhek. Half voerbuis en half voerhek is ook een optie, dan kunnen de vaarzen zelf uitzoeken wat ze het prettigst vinden.<\/p>\n\n\n\n

Afmetingen transitiestal<\/h2>\n\n\n\n
Boxbreedtes<\/strong><\/td><\/td><\/tr>
oude koeien<\/td>137 cm<\/td><\/tr>
Vaarzen<\/td>122 cm<\/td><\/tr>
Algemeen (gemengd)<\/td>130 cm<\/td><\/tr>
Minimale afmetingen strohok<\/strong><\/td><\/td><\/tr>
Groepshuisvesting<\/td>10 m\u00b2 per koe<\/td><\/tr>
individueel afkalkhok <\/td>16 m\u00b2 per koe<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>
<\/div>

Volgens het onderzoek in Wisconsin-Madison maakt het niet veel uit of de dieren in ligboxen of een strohok rusten. Bij boxen heeft diepstrooisel de voorkeur.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Transitiekoeien hebben bredere ligboxen nodig<\/span><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
<\/div>

Een voorbeeld van een transitiestal met een dubbele boxrij. Vanaf de voergang zijn snel de liggende transitiedieren te scannen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Ligboxen of strohok<\/h2>\n\n\n\n

Rust is van groot belang voor transitiekoeien. Het streven is minimaal 12 uur per dag, maar dat is van veel factoren afhankelijk. Net als bij de vreetplaatsen moet er ook voldoende ligruimte zijn. In het geval van een ligboxenstal moet er minimaal \u00e9\u00e9n ligplaats per koe beschikbaar zijn. Ligboxen of een vrijloophok (strohok) maakt niet zoveel uit. Het belangrijkste is dat de ligplaats ruim en comfortabel is, zodat ze er graag gaat liggen om te rusten.<\/p>\n\n\n\n

Houd in het geval van ligboxen een iets grotere boxmaat aan dan bij melkkoeien: 130 cm boxbreedte is een mooie maat. Is het bedrijf groot genoeg dan is het wellicht een idee om aparte groepen te maken voor vaarzen en oudere koeien. Oudere dieren hebben namelijk bredere boxen nodig dan vaarzen. Zou je een aparte groep maken voor oudere koeien, zet de boxen dan op ongeveer 137 cm. Dat is te ruim voor vaarzen, wat resulteert in meer mest in de (diepstrooisel)boxen. De aparte vaarzengroep heeft zo\u2019n 15 cm minder brede boxen nodig in de transitieperiode: 122 cm. De hierboven genoemde ligboxmaten gelden voor een Holstein-veestapel. Voor Jersey\u2019s wordt een veel kleinere boxmaat aangehouden. Probeer bij grote groepshokken minimaal om elke vijftien ligboxen een brede doorgang naar het voerhek te hebben.<\/p>\n\n\n\n

Uit het onderzoek blijkt dat transitiekoeien een uur langer rusten in een diepstrooiselbed dan op een ondergrond van rubbermatten, koematrassen of waterbedden. Volgens onderzoekers wordt dit veroorzaakt doordat een diepstrooiselbed comfortabeler is. Maar ook omdat een diepstrooiselbed meer support geeft aan het dier. Een kreupele koe heeft in diepstrooiselboxen minder moeite om overeind te komen. Bij strooisels kun je denken aan gescheiden mest of zand, maar een mix van allerlei grondstoffen kan natuurlijk ook.<\/p>\n\n\n\n

Wordt de transitiestal een strohok, reken dan op voldoende vierkante meters per koe in het liggedeelte. Minimaal 10 vierkante meter per koe is het advies en rond het afkalven het liefst nog iets meer: 15 vierkante meter. Bij zowel ligboxen als een vrijloophok geldt dat de bedding comfortabel moet liggen en dat de laag voldoende dik moet zijn.<\/p>\n\n\n\n

Hittestress<\/h2>\n\n\n\n

Het voorkomen van hittestress is in de transitieperiode extra belangrijk. Om zoveel mogelijk rusttijd te realiseren, moet het klimaat in de stal goed zijn. Liggend krijgt een koe het sneller warm dan wanneer ze staat. Warmte kan de ligtijden tot vier uur per dag verkorten. Zorg er dus voor dat de ruimte goed geventileerd en bij voorkeur is voorzien van ventilatoren. Zorg voor voldoende luchtverplaatsing zodat de koeien kunnen afkoelen.<\/p>\n\n\n\n

Om de koeien goed in conditie te houden, is voldoende beweging tussen vreten en liggen belangrijk. Zorg daarom voor extra voorzieningen als een koeborstel. Verder drinkt een koe in de droogstand veel water. Het advies is minimaal twee (vlotter)drinkbakken, maar naarmate de groep groter is, is, zijn meer waterbakken geen overbodige luxe. Om koeien ongehinderd te laten bewegen, is het ook belangrijk dat de looppaden voldoende breed zijn (minimaal 3,5 meter) en dat er voldoende ruimte is achter het voerhek: minimaal 4,0 meter.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

Zorg bij de (individuele) afkalfhokken voor voldoende brede doorgangen, zodat je er eenvoudig met een kalvertaxi of minimelker kunt komen. Ook mechanisch uitmesten wordt eenvoudiger met brede doorgangen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Inrichten transitieafdeling<\/h2>\n\n\n\n

Op welke plek in de stal kun je de transitieafdeling het best inrichten? Zoals gemeld heeft een plek in de buurt van de melkstal of robot de voorkeur, omdat je daar regelmatig langs loopt. Het belangrijkste is dat je altijd goed zicht hebt op de dieren en je in \u00e9\u00e9n oogopslag kunt zien of een koe aan het kalven is of niet, zonder dat je daarvoor het hok in hoeft te gaan.<\/p>\n\n\n\n

Dit is soms een uitdaging, zeker als groep groter is. Zitten er veel koeien in \u00e9\u00e9n groot strohok dan is het lastiger om in een oogopslag de koeien te scannen. Probeer als het mogelijk is kleinere groepen te maken van maximaal vijf dieren met ongeveer dezelfde afkalfdatum. Op die manier hoef je je aandacht niet te verdelen over meer hokken. Nadat alle dieren in het hok hebben gekalfd, kun je gelijk het hele hok uitmesten en klaarmaken voor de volgende lichting.<\/p>\n\n\n\n

Wil je ligboxen in de transitieafdeling dan zijn kleinere groepen lastiger. Om de koeien dan toch goed in de gaten te kunnen houden, is het aan te raden om twee rijen ligboxen te maken: \u00e9\u00e9n achter het voerhek en eentje met een loopgang daarachter. De koeien liggen dan met de achterkant naar het voerhek. Zo kun je beide rijen ligboxen met koeien in de gaten houden en kun je goed zien of ze al gaan kalven. E\u00e9n rij boxen zou het mooiste zijn maar dan spring je niet erg effici\u00ebnt om met de ruimte. Je hebt dan immers al snel 2,5 vreetplaats per ligbox nodig.<\/p>\n\n\n\n

Verlichting<\/h2>\n\n\n\n

Denk ook aan goede verlichting. Het lijkt een open deur, maar te weinig (led)lampen zorgen voor te weinig zicht en schaduwen waardoor je wellicht belangrijke zaken over het hoofd ziet.<\/p>\n\n\n\n

Is een koe aan het kalven dan zou je haar later kunnen afzonderen in een individueel strohok. Maar zorg ervoor dat het dier nog voldoende contact houdt met de rest van het (transitie)koppel. Een individueel afkalfhok moet minimaal 16 vierkante meter groot zijn. Dat maakt het ook mogelijk om extra voorzieningen te maken voor spullen die je vaak gebruikt bij het afkalven. Een ruime doorgang is een must voor bijvoorbeeld een kalvertaxi of minimelker en voor het machinaal uitmesten natuurlijk. Zorg voor een rustige plaats in de stal waar de koeien zich op hun gemak voelen. Tegen het afkalven zal de koe de neiging hebben zich terug te gaan trekken.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Goede huisvesting is van groot belang in de transitieperiode. Veehouderij Techniek geeft een aantal handvatten voor de ideale transitiestal.<\/p>\n","protected":false},"author":3859,"featured_media":18100,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":0,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[82,83],"tags":[],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-18098","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-stalinrichting","category-stallenbouw","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18098","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3859"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18098"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18098\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18328,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18098\/revisions\/18328"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18100"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18098"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18098"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18098"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=18098"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=18098"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}