{"id":18508,"date":"2021-07-30T12:00:00","date_gmt":"2021-07-30T10:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/?p=18508"},"modified":"2023-06-27T12:57:12","modified_gmt":"2023-06-27T10:57:12","slug":"met-geslepen-messen-komt-de-messenbalk-terug","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/artikel\/20210730\/met-geslepen-messen-komt-de-messenbalk-terug\/","title":{"rendered":"Met geslepen messen – Komt de messenbalk terug?"},"content":{"rendered":"

De maaibalk staat opnieuw in de belangstelling. De hergroei van het gras is beter en de messenbalk spaart amfibie\u00ebn en insecten. Daarbij is de techniek sinds de jaren vijftig flink verbeterd. <\/p><\/div>\n\n\n

Wie herinnert zich de maaibalk nog? De machine werd vanaf het begin van de 20ste eeuw tot in de jaren vijftig veelvuldig ingezet voor het maaien van gras. Velen hebben het apparaat vervloekt. De vingerbalk, waarbij een mes langs een stilstaande vinger schoof en daarbij het gras afsneed, raakte met regelmaat verstopt. Niet zo gek dus dat de schijven- en trommelmaaier met open armen werden ontvangen.<\/p>\n\n\n\n

Toch worden maaibalken nog steeds gebruikt. Waterschappen en loonwerkers gebruiken hem voor het maaien van riet of ruwe terreinen. Zij maken daarbij gebruik van een verbeterde versie van de maaibalk, waarbij twee messenbalken horizontaal langs elkaar bewegen. Daardoor komen verstoppingen minder snel voor. Een dubbele messenbalk is bovendien licht, waardoor je met een kleine trekker met een laag zwaartepunt toe kunt. Dat spreekt vooral veehouders in bergachtige gebieden aan. Een 3 meter brede maaier met dubbele messenbalk in de fronthef weegt hooguit 400 kg. Een even brede schijvenmaaier weegt twee tot drie keer zoveel. En weegt een vlinderschijvenmaaier 1.900 kg, een 9 meter brede messenbalk in vlinderuitvoering in de achterhef legt maximaal 600 kg in de schaal.<\/p>\n\n\n\n

Ook de vermogensbehoefte is lager, blijkt uit onderzoek van het Oostenrijkse BLT Wiesenburg. Onderzoeker Franz Handler becijferde in BauernZeitung dat een schijvenmaaier tussen 5,1 en 7,2 kW per meter (7 tot 10 pk) aan aftakasvermogen vraagt. Een maaier met dubbele messenbalk heeft maar 2 tot 2,5 kW (2,7 tot 3,4 pk) per meter werkbreedte nodig, Bij een werkbreedte van 9 meter is dat dus maximaal 22,5 kW (30 pk) terwijl voor een schijvenmaaier tussen 45 en 65 kW (60 en 90 pk) nodig is. Dat zie je terug in het trekkergewicht en het dieselverbruik. Een trekker met een 9 meter maaibalkcombinatie verbruikte in een test bij stationair motortoerental slechts 2 liter per hectare.<\/p>\n\n\n\n

Hydraulisch aangedreven<\/h2>\n\n\n\n

Handler benadrukt het belang van het samenspel tussen trekker, maaier en bestuurder. Een te laag toerental van de maaibalk zorgt voor een ongelijkmatig maaibeeld, een te hoog toerental voor enorme slijtage. Omdat de meeste moderne messenbalken hydraulisch worden aangedreven, is het toerental van de balk met een smoorventiel nauwkeurig te regelen. Je leest dat toerental af van een bedieningskastje dat ook het aantal draaiuren van de machine vermeldt. Handig voor het regelmatig slijpen van de messen. Want zijn die bot, dan maait de machine niet alleen slecht, ook de kans op verstoppingen neemt toe. Per meter werkbreedte heb je dan zomaar 1 tot 2 kW (1,4 tot 2,7 pk) extra motorvermogen nodig.<\/p>\n\n\n\n

De lijst met voordelen van de dubbele messenbalk is groot. Het gras komt niet in aanraking met rondvliegende verontreinigingen en de heen-en-weer bewegende messen leiden niet tot opspringende stenen. Komt er een steen tussen de messen, dan stopt de aandrijving, met dank aan een overdrukventiel.<\/p>\n\n\n\n

De maaier vormt standaard geen zwad. Het gras valt neer waar het gemaaid is. Het droogt dus over de volle breedte, wat minstens \u00e9\u00e9n keer schudden uitspaart. Maai je hoog, dan droogt het nog sneller. Een maaibalk knipt het gras ook gelijkmatig af, wat leidt tot een snellere hergroei. De maaihoogte is bij de meeste fabrikanten door middel van glijsloffen instelbaar tussen 4 en 20 cm. Vooral biologische veehouders zijn daarom erg ge\u00efnteresseerd in de maaibalk. Ze kunnen het gras immers niet met kunstmest weer op gang helpen en moeten het hebben van die snelle hergroei. Tegelijkertijd houden ze zo de kruiden- en klaverplanten intact.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
\u2018Meer gras maken van zonlicht\u2019<\/div>

Peter Oosterhof is biologisch melkveehouder in het Drentse Foxwolde en melkt zo\u2019n 110 koeien met een huiskavel van 55 hectare. Daarnaast heeft Oosterhof 6 hectare maaiweide en 15 hectare natuurland. Sinds dit jaar maait hij al zijn gras met een 3,60 meter brede maaibalk van het Duitse Kema die door Kruse in Ootmarsum wordt ge\u00efmporteerd. De dubbele messenbalk knipt het gras door zijn glijsloffen hoger af dan een gangbare maaier. Daardoor is de hergroei van het gras beter. \u201cZo kunnen we meer gras maken van zonlicht\u201d, zegt Oosterhof. Bovendien is het de wens van de melkveehouder om zo min mogelijk met de trekker over het land te hoeven rijden. E\u00e9n keer maaien met de Kema, \u00e9\u00e9n keer met z\u2019n Elho-bandhark en \u00e9\u00e9n keer met het persen van de balen. Omdat het gras op de 10 cm hoge stoppel blijft liggen, droogt het sneller en is schudden niet nodig. Bijkomend voordeel is dat het gemaaide gewas weinig wordt aangeraakt waardoor ook de klaver intakt blijft. Oosterhof merkt wel dat het gras niet plat mag liggen. Is dat het geval, dan is het maaibeeld niet mooi. En \u00e9\u00e9n van de voordelen van de maaibalk \u2013 het lage geluidsniveau \u2013 is ook meteen een nadeel: het grotere wild gaat niet meer op de vlucht.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Daarnaast is er nog een reden waarom de maaibalk weer in de belangstelling staat. En dat heeft alles te maken met biodiversiteit. Duits onderzoek van Oppermann en Classen toont aan dat een schijven- of trommelmaaier \u2013 zeker als ze zijn uitgerust met een kneuzer \u2013 schadelijker zijn voor insecten, amfibie\u00ebn en andere kleine diertjes dan een messenbalk. Een messenbalk zou 11 procent van de amfibie\u00ebn doden, een schijvenmaaier 14 procent. Ook dieren die lager in het gras zitten \u2013 wantsen en spinnetjes \u2013 worden minder snel gedood door een maaibalk, zeker als een schijvenmaaier is uitgerust met een alles opzuigende kneuzer. Ook bij sprinkhanen was dat te zien. Een maaibalk doodde 9 procent van de dieren, een trommelmaaier 21 procent en een schijvenmaaier met kneuzer 24 procent. Een maaibalk brengt ook grotere dieren, zoals hazen, minder schade toe dan een cirkel- of trommelmaaier al is het nog steeds te hoog. Tijdens onderzoek beschadigde de maaibalk nog 56 procent van de in het gras geplaatste nephazen, blijkt uit onderzoek van Grendelmeier uit 2011. Een schijvenmaaier treft 74 procent van de poppen.<\/p>\n\n\n\n

De messen op de balk moeten vlijmscherp zijn<\/span><\/section>\n\n\n\n
\n
\n
<\/div>
<\/div>

Met een automatische slijpmachine zijn de messen van een maaibalk nauwkeurig te slijpen, zonder dat die messen beschadigen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
<\/div>

Een dubbele messenbalk laat een gelijkmatig maaibeeld zien, waarbij het gras netjes wordt afgeknipt en niet wordt afgescheurd. Dat bevordert de hergroei.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Vlijmscherp houden<\/h2>\n\n\n\n

Nadeel van de dubbele messenbalk is dat je met de trekkerwielen over het gras rijdt. Om dat te voorkomen kun je zwadschijven monteren. Die voorkomen meteen het stropen rondom de binnenvoet. Daarnaast is de capaciteit van de messenbalk lager dan die van een schijven- of trommelmaaier. De maximumsnelheid bedraagt 12 km\/h. Rijd je sneller, dan houden de knippende messen het grasaanbod niet bij. En vergeet niet dat de messen van een dubbele messenbalk vlijmscherp moeten blijven. Hoe vaak je ze moet slijpen hangt vooral van de percelen af. Staat er veel gras, is het houterig, liggen er stenen of molshopen \u2013 het heeft allemaal effect op de messen. In het gunstigste geval moet je de messen om de 100 hectare slijpen, maar zit het tegen dan ben je elke 15 hectare aan de beurt. Het gebruik van een haakse slijper wordt afgeraden. Het risico is groot dat je de juiste slijphoek (41 graden) niet weet vast te houden waardoor de messen minder effici\u00ebnt snijden. Tegelijkertijd verhoogt dit het risico op verbrande plekken op de messenbalk, wat de slijtage verergert. Om dat te voorkomen is er voor zo\u2019n 2.500 euro een handmatige en voor 8.000 euro een volautomatische slijpbank voor de dubbele messenbalk leverbaar. Nog steeds moet je daarvoor de messenbalk demonteren, maar je kunt ze daarna wel egaal slijpen. Het demonteren, automatisch slijpen en weer monteren van de messenbalk neemt ongeveer een uur in beslag. Fabrikanten raden dan ook aan om gedurende het maaiseizoen een tweede messenset achter de hand te houden. Een enkel mes vervangen kan ook. Je hebt daar wel een klinkaparaat voor nodig.Wat jaarkosten per hectare betreft zit er volgens het Oostenrijkse onderzoeksinstituut Wieselburg weinig verschil tussen een moderne maaibalk en een schijvenmaaier. Een triplemaaier-combinatie kost ongeveer 30.000 en 45.000 euro. En daar komt de slijpbank nog bij op. Neem je de lichtere trekker ook mee in de berekening, dan kun je 20 procent goedkoper uit dan met een gangbare maaier. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De maaibalk staat opnieuw in de belangstelling. De hergroei van het gras is beter en de messenbalk spaart amfibie\u00ebn en insecten. Daarbij is de techniek sinds de jaren vijftig flink verbeterd.<\/p>\n","protected":false},"author":4033,"featured_media":18511,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":0,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[88],"tags":[],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-18508","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-voederwinning","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18508","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4033"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18508"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18508\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18818,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18508\/revisions\/18818"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18511"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18508"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=18508"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=18508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}