{"id":18532,"date":"2021-07-29T12:00:00","date_gmt":"2021-07-29T10:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/?p=18532"},"modified":"2023-06-27T13:01:01","modified_gmt":"2023-06-27T11:01:01","slug":"hooien-onder-de-pannen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/artikel\/20210729\/hooien-onder-de-pannen\/","title":{"rendered":"Hooien onder de pannen"},"content":{"rendered":"

Hooi is prima ruwvoer. Jammer dat hooien zo\u2019n gedoe is. Gedoe? Met een drooginstallatie neem je het risico op een misoogst weg en kun je optimaal profiteren van de voordelen. <\/p><\/div>\n\n\n

Tot veertig jaar geleden was hooi een vast onderdeel in het rantsoen voor melkvee. Maar veel veehouders hebben het vervangen door graskuil en snijmais. Dat is vooral gebeurd omdat het inkuilen van gras en mais eenvoudiger en minder risicovol was dan het ouderwetse hooien. Het risico dat je in het Nederlandse weertype een plens water in het hooi krijgt terwijl het nog op het land ligt, is groot. Maar hooien hoeft niet per se op het land plaats te vinden. Met een hooidrooginstallatie in een moderne hooischuur hooi je in een paar dagen een kwalitatief nog hoogwaardiger ruwvoer bij elkaar dan het beste hooi dat je ooit op het land hebt gewonnen.<\/p>\n\n\n\n

Hooimelk<\/h2>\n\n\n\n

De afgelopen jaren hebben een aantal Nederlandse melkveehouders in zo\u2019n installatie ge\u00efnvesteerd. Hun ervaringen zijn uitstekend. Maar de investeringen zijn hoog. En zolang verwerkers hooimelk niet apart willen verwerken en er dus ook geen hogere prijs voor willen betalen, blijft de animo in Nederland gering.<\/p>\n\n\n\n

Melkveehouder Henk Snuverink uit Hengelo (Ov.), die naast zijn melkveebedrijf ook optreedt als Nederlandse agent voor de Oostenrijkse fabrikant van hooidrooginstallaties Lasco, heeft het in dat verband over een kip-eiverhaal in Nederland. \u201cIn Oostenrijk, Frankrijk en het zuiden van Duitsland, krijgen de veehouders een hogere prijs betaald voor hooimelk en dan zie je dat veehouders bereid zijn om te investeren in zo\u2019n installatie.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
<\/div>
<\/div>

Links in de technische ruimte \u00e9\u00e9n van de twee ventilatoren die de gedroogde lucht van de ontvochtigers (rechts) door het hooi blazen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
<\/div>

Met een klep boven de technische ruimte bepaal je of de ontvochtigers lucht vanonder het dak aanzuigen of uit de ruimte boven het hooi.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Heutrocknung? Toch maar even een praatje maken<\/span><\/section>\n\n\n\n

Grofweg zijn er twee typen hooidrogers in omloop. De \u00e9\u00e9n droogt het hooi met verwarmde lucht en de andere doet dat met ontvochtigde lucht. Bij beide technieken wordt de verwarmde danwel gedroogde lucht met ventilatoren via een roostervloer van onder af door het losgestorte gras geblazen. Gemiddeld duurt het een dag of vijf totdat het hooi een drogestofpercentage van 90 procent bereikt.<\/p>\n\n\n\n

Bij de hooidrooginstallatie die werkt met verwarmde lucht, is het stalen dak (dat de warmte goed absorbeert) vanbinnen afgetimmerd. De opgewarmde luchtlaag tussen het dak en de betimmering wordt van onderen af door het hooi geblazen en de verzadigde, vochtige lucht wordt afgevoerd. Voor een goed droogresultaat moet de inblaaslucht 5 tot 10 graden hoger liggen dan de omgevingstemperatuur. Als de lucht \u2018s nachts of in het voor- of najaar te koud is (en daardoor onvoldoende vocht kan opnemen) is er bij deze variant een kachel die de inblaaslucht verwarmt. Vaak kiezen veehouders voor het gemak van een pelletkachel, die automatisch vanuit een silo naast de hooischuur wordt gevuld met de samengeperste houtkorrels. Iets bewerkelijker is een snipperkachel met een bunker, vertelt Snuverink. \u201cDie moet je zelf elke twaalf uur bijvullen met houtsnippers.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Hooidrogers met een ontvochtiger werken als een airco: vochtige lucht wordt door een verdamper met koudemiddel geblazen. De lucht koelt sterk af, waardoor het vocht uit die lucht condenseert. De gedroogde lucht wordt vervolgens door het hooi geblazen. Bij een ontvochtiger heb je verder dus geen omkijken naar een kachel. Wel gebruikt zo\u2019n installatie veel stroom. Maar met een flinke batterij zonnepanelen op het staldak, is dat leed te overzien.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

In de cabine van de hooikraan heeft Elderink een warmtecamera, waarmee hij temperatuurverschillen in het hooi kan opsporen. Constateert hij een warme plek, dan dekt hij die toe met hooi van een koude plek.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Goed gevoel<\/h2>\n\n\n\n

E\u00e9n van de Nederlandse veehouders met een hooidrooginstallatie is biologisch melkveehouder Jos Elderink uit De Lutte (Ov.). Hij liep al een jaar of tien rond met de gedachte om te investeren in een hooidroogschuur. De gezondheid van zijn vee speelde daarbij een belangrijke rol. \u201cDe veearts adviseert altijd om een koe die herstelt van een ziekte een beetje hooi te geven. Maar als hooi zo goed is voor een zieke koe, waarom zou je haar dan niet altijd hooi voeren?\u201d Daarnaast speelden er een aantal andere zaken, vertelt de melkveehouder. \u201cDe sleufsilo\u2019s waren op. Dus daar moest ik wat mee. Nieuwe sleufsilo\u2019s moeten tegenwoordig waterdicht zijn en beschikken over een gescheiden afvoer van regenwater en perssappen. Dat is een behoorlijke investering.\u201d Verder wil Elderinks dochter op termijn zelf kaas gaan maken, op voorwaarde dat ze dan met hooimelk aan de slag kan. \u201cTijdens haar opleiding in Dronten kwam ze in aanraking met kaasmakers uit Itali\u00eb en Zwitersland die ook met hooimelk werken. En die hebben haar enthousiast gemaakt.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Elderink bezocht de afgelopen jaren verschillende leveranciers en bekeek een aantal installaties in de praktijk, maar bij geen van die partijen kreeg hij meteen een goed gevoel. Een paar jaar geleden stuitte hij op vakbeurs Agritechnica in Hannover bij toeval op Frigor Tec, een Zuid-Duits bedrijf dat gespecialiseerd is in de opslag van graan. Aan de wand hing een bordje met het opschrift: Heutrocknung. \u201cIk dacht: hier moet ik toch maar even een praatje maken. Bij dat bedrijf werkte een net afgestudeerde jongen bij wie ze thuis in Zuid-Duitsland ook hooi droogden met een hooidrooginstallatie. Ik had meteen een klik met die jongen.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Gras, hooi en geplette granen<\/h2>\n\n\n\n

Vorig jaar juni reed de melkveehouder het eerste gras in zijn nieuwe hooischuur \u2013 een investering van dik 6 ton, inclusief alle apparatuur. Sindsdien vreten zijn 140 melkkoeien en bijbehorend jongvee in het weideseizoen overdag gras en \u2018s avonds op stal hooi. In de winter bestaat het rantsoen alleen nog maar uit hooi en geplette granen als gerst, rogge, haver of triticale. Een deel van die granen teelt hij op zijn eigen bedrijf.<\/p>\n\n\n\n

Al snel nadat Elderink twintig jaar geleden besloot om biologisch te gaan boeren, nam hij het besluit om te stoppen met mais. \u201cMais is een bewerkelijk gewas omdat je als biologisch boer het onkruid mechanisch moet bestrijden. Bovendien past mais niet zo goed in het rantsoen. Het product is rijk aan energie, maar arm aan eiwit en mineralen. Met mais in het ratsoen was ik genoodzaakt om veel biologisch eiwit aankopen. Dat is hartstikke duur.\u201d Los daarvan heeft snijmais een negatieve invloed op de kwaliteit van de melk, vertelt Elderink. \u201cDe vetzuurverhouding van hooimelk is veel beter dan die van koeien met snijmais in het rantsoen.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Waarom hooi?<\/strong><\/td><\/tr>
De meeste melkveehouders die hooi voeren aan hun dieren doen dat omdat zij ervaren dat de gezondheid van hun koeien ervan opknapt. Hooi zorgt voor structuur en het stimuleert het herkauwen en koeien vreten het graag. Opmerkelijk is de ervaring van melkveehouder Jos Elderink. Hij constateert dat hij \u2018haast geen klauwproblemen\u2019 meer heeft sinds hij zijn koeien hooi voert. Daarnaast biedt hooi de mogelijkheid om meer eiwit van eigen grond te halen en zo te besparen op de aankoop van duur eiwitrijk krachtvoer. Waar eiwit uit gras snel afbreekt bij inkuilen, kun je de eiwitverliezen beperken door er hooi van te maken. Verder zou hooimelk gezonder zijn en beter smaken. De vetzurensamenstelling van hooimelk is namelijk heel gunstig en hooimelk bevat daarnaast veel meer zogeheten geconjugeerde linolzuren (CLA) dan melk van koeien met een standaardrantsoen. Aan CLA worden diverse gunstige gezondheidseffecten toegeschreven. Een aantal zuivelverwerkers in het buitenland is om die reden bereid om een hogere prijs te betalen voor hooimelk. In Nederland is dat vooralsnog niet het geval.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n
\n
\n
<\/div>
<\/div>

Op een touchscreen bedieningspaneel net buiten de technische ruimte, kan Elderink onder meer de temperatuur en het vochtigheidspercentage van de lucht in de schuur en buiten aflezen. Ook stuur je met deze kast de installatie aan.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
<\/div>

Tijdens de grasoogst lost de opraapwagen het gras los in het gangpad. Met de elektrische hooikraan verdeelt Elderink vervolgens het gras over de compartimenten. Ook vult hij met de kraan de voermengwagen met hooi.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>
<\/div>

De buitengevel van de hooischuur is afgetimmerd met planken. Het dak is van zwart damwandprofiel. Dat neemt veel warmte op die warmte wordt gebruikt om de temperatuur van de inblaaslucht te verhogen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Houten gevels<\/h2>\n\n\n\n

De hooischuur van Elderink meet circa 50 bij 22 meter en is door zijn onbewerkte houten gevelbekleding een opvallende verschijning in het Twentse landschap. In midden van de lange zijde is een schuifdeur die toegang geeft tot het gangpad waar een opraapwagen een dag na het maaien het gras lost. Links en rechts van het gangpad zijn in totaal vier droogcompartimenten gesitueerd van 10 bij 22 meter. De droogcompartimenten hebben een roostervloer van betonijzermatten op 60 cm boven de betonvloer. Om een sterke afkoeling van de inblaaslucht te voorkomen, zijn er op de betonvloer OSB-platen geschroefd, vertelt de veehouder. Boven de droogcompartimenten hangt in de nok van de hooischuur aan een dubbele rails een elektrische Stepa-hooikraan met een uitschuifbare giek. Daarmee verdeelt Elderink het gras over de droogbakken. Hij gebruikt de kraan uiteraard ook weer om de voermengwagen met hooi te vullen.<\/p>\n\n\n\n

Tegen de achterwand van het gangpad is plek gecre\u00eberd voor twee ruim bemeten ventilatoren en twee ontvochtigers. Met de installatie kan de melkveehouder 15 tot 20 hectare gras in \u00e9\u00e9n keer drogen. Elderink koos voor ontvochtigers met het oog op het vochtige Nederlandse klimaat. \u201cEen ontvochtiger haalt de vocht uit de lucht en dan blaast de ventilator het door het product. Dat is in mijn ogen effici\u00ebnter dan wanneer je het hooi met een kachel droogt. Die haalt het vocht er niet uit.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Hoewel Elderink dus geen kachel heeft, warmt ook zijn hooidrooginstallatie de lucht op, vertelt hij. Zo komt er bij het condenseren warmte vrij die via een lamellenpakket de inblaaslucht verwarmt tot zo\u2019n 25 graden. Bovendien helpt ook de dakconstructie flink mee. Net als bij veel hooidrooginstallaties met een kachel is het dak van Elderinks hooischuur van zwart damwandprofiel en aan de binnenzijde afgetimmerd met OSB-persplaten. De zon verwarmt de luchtlaag tussen het dak en de betimmering. Op de bedieningskast kun je aangeven of de ontvochtigers de lucht vanonder het dak moeten aanzuigen of vanuit ruimte boven het hooi.<\/p>\n\n\n\n

Het verdelen van het gras over de droogcompartimenten is een precies klusje, dat je niet aan de eerste de beste stagiair kunt overlaten, zegt Elderink. \u201cJe moet het gras met de hooikraan netjes gelijkmatig verdelen. Want als het hooi ongelijk ligt, kiest de lucht de weg van de minste weerstand en ontstaat het risico op broei.\u201d Bij het verdelen maakt Elderink gebruik van een warmtebeeldcamera, waarop hij de temperatuurverschillen in het product kan waarnemen. \u201cIn het begin maakte ik in een hooi van luzerne en gras de fout om de warme delen uit elkaar te trekken. Een medewerker van Frigor Tec leerde mij dat je de warme plekken juist moet toedekken met droog hooi. Want daarmee dwing je de lucht om door die warme plekken te gaan.\u201d Hoewel Elderink het hooi in al zijn vier compartimenten kan drogen, gebruikt hij daarvoor bij voorkeur de compartimenten direct naast het gangpad. \u201cAnders ben je veel tijd kwijt aan het kranen\u201d, vertelt hij. \u201cNadat het hooi droog is, kraan ik het naar de buitenste compartimenten.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Kunstmatig gedroogd hooi is volgens Elderink van veel betere kwaliteit dan traditioneel op het veld gedroogd hooi. \u201cBij traditioneel hooien neemt het gras \u2018s nachts weer vocht op en dat gaat ten koste van de energie en de voederwaarde. Bovendien wordt het hooi na een dag of drie op het land zo droog dat het blad en de kruiden bij het schudden verkruimelen. Dergelijke verliezen heb je niet bij het drogen in een hooidrooginstallatie.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Vingerbalk<\/h2>\n\n\n\n

Om dieren in het veld te ontzien, maar ook om het gras zo min mogelijk te beschadigen, heeft Elderink bovendien ge\u00efnvesteerd in een 9 meter brede maaier met een dubbele messenbalk die in de fronthef van de trekker hangt. Voor het maken van de wiersen koos hij voor een zwader van dezelfde fabrikant: BB Umwelttechnik. Voor het transport van het gras naar de hooischuur investeerde hij in een 50 kuubs opraapwagen van Strautmann met een balkinvoer. \u201cVoor het binnenhalen van het ruwoer hebben we de loonwerker niet meer nodig. We kunnen het helemaal zelf.\u201d <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hooi is prima ruwvoer. Jammer dat hooien zo\u2019n gedoe is. Gedoe? Met een drooginstallatie neem je het risico op een misoogst weg en kun je optimaal profiteren van de voordelen.<\/p>\n","protected":false},"author":3241,"featured_media":18539,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":0,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[88,89],"tags":[],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-18532","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-voederwinning","category-voertechniek","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18532","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3241"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18532"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18532\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18823,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18532\/revisions\/18823"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18539"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18532"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18532"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18532"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=18532"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=18532"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}