{"id":22001,"date":"2025-05-28T10:02:51","date_gmt":"2025-05-28T08:02:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/?p=22001"},"modified":"2025-05-28T10:02:51","modified_gmt":"2025-05-28T08:02:51","slug":"gras-beregenen-met-zelfrijdende-haspel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/artikel\/20250528\/gras-beregenen-met-zelfrijdende-haspel\/","title":{"rendered":"Gras beregenen met zelfrijdende haspel"},"content":{"rendered":"

Beregenen blijft een werkwoord, maar met een zelfrijdende haspel kan de veehouder zich een hoop tijd besparen. En met een optionele Raindancer komt er geen water meer naast het perceel terecht. <\/p><\/div>\n\n\n

Door klimaatverandering worden de Nederlandse zomers droger en warmer (al zullen we volgens de deskundigen soms ook rekening moeten houden met plaatselijk zeer zware regenbuien). E\u00e9n en ander betekent dat het voor melkveehouders op droogtegevoelige zandgronden in droge jaren steeds interessanter (dan wel noodzakelijker) wordt om hun grasland te beregenen. Waar het met beregenen lukt om vijf of zes snedes van een perceel in te kuilen, is het zonder beregenen in droge jaren na twee keer maaien wel klaar.<\/p>\n\n\n\n

Uit verscheidene onderzoeken is duidelijk geworden dat melkveehouders het beregenen van grasland niet al te lang moeten uitstellen. Vooral in mei en juni is vocht van belang. In deze periode is er voldoende mest, zon en daglengte, terwijl de temperatuur nog niet al te hoog is. Later in het jaar, bij buitentemperaturen van 25 graden Celsius en meer, wordt het beregenen van grasland minder zinvol. Het gewas verdampt bij die hoge temperaturen 6 tot 7 mm vocht per dag, een verlies dat je met beregenen amper kunt bijhouden. Verspilling van water ligt dan op de loer. Daarbij komt dat grassen niet heel hard groeien bij dit soort hoge temperaturen: je geeft dan vooral het onkruid water.<\/p>\n\n\n\n

<\/div><\/div>

Unieke pivot<\/h3>

Valley Irrigation-dealer APH Group heeft op het melkvee- en varkensbedrijf van Gudo en Ren\u00e9 Verheijen in Ulicoten (NB.) een uniek Valley-pivot-beregeningssysteem ge\u00efnstalleerd, waar de broers helemaal geen omkijken meer naar hebben. Pivots zijn bekend uit de VS, waar ze in cirkels vanuit het middenpunt (center pivot) de percelen van vocht voorzien. Op het bedrijf van de broers staat de center pivot echter naast de boerderij en heeft de installatie twee zogenaamde benderpoints (extra draaipunten) gekregen. Bovendien is aan het eind van de tweede benderarm een uitzwaaiende cornerarm gemonteerd die de perceelshoeken voor zijn rekening neemt. Door de extra draaipunten kan de installatie zich als het ware volledig om de bedrijfsgebouwen vouwen en vanuit \u00e9\u00e9n wateraanvoerpunt alle huiskavels beregenen. De uitvoering had nog wel wat voeten in de aarde, vertelt Mindert Pool van APH Group. Sprinklers die dicht bij het draaipunt zitten (waar de snelheid laag is) moeten bij een traditionele pivot immers minder water afgeven dan aan het eind. Maar als je het pivot point verplaatst naar de tweede positie, dan moet je daar sprinklers uitzetten om overbewatering te voorkomen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Ruwvoertekorten<\/h2>\n\n\n\n

Hoe hoger de kosten voor de aankoop van ruw- of krachtvoer, des te sneller wordt beregenen voor een melkveehouder interessant. In droge jaren dreigen immers al snel tekorten en lopen de ruwvoer- en krachtvoerprijzen snel op. Daarnaast ontstaat door droogte schade aan de zode en gaan benutting van meststoffen en continu\u00efteit van weidegang een rol spelen.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

NB-Ecotech heeft gekozen voor een elektrische aandrijving van de wielen. De taster die de slang volgt, stuurt de vooras.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Na juni kunnen veehouders hun beregeningsinstallaties beter inzetten om hun maispercelen van aanvullend vocht te voorzien. Vooral in de periode van bloei tot aan de korrelzetting is dat gewas gebaat bij voldoende vocht. Vroeg beregenen van mais wordt daarentegen juist afgeraden. In mei, juni gaan de wortels van mais bij droogte namelijk zelf wel op zoek naar vocht. Te vroeg starten met beregenen verstoort dat proces en daardoor raakt het gewas als het ware \u2018verslaafd\u2019 aan beregenen en is de veehouder het hele groeiseizoen de sjaak.<\/p>\n\n\n\n

Losse sproeiers<\/h2>\n\n\n\n

Traditioneel wordt grasland nog vaak beregend met meerdere, losse sproeiers die met buizen of waterslangen aan elkaar zijn verbonden. Beregenen is een werkwoord, wordt wel eens gezegd en daaraan is bij deze beregeningsmethode geen woord gelogen. Reken op circa 4 uur per hectare.<\/p>\n\n\n\n

De laatste jaren lijken deze arbeidsintensieve systemen steeds meer plaats te maken voor (tweedehands) haspels die vooral zijn ontwikkeld voor bouwland waarbij de gewassen zijn gezaaid of gepoot op rechte gewasrijen. Bij deze installaties trek je de sproeiwagen met kanon met een trekker naar het startpunt en vervolgens haalt de haspel de sproeiwagen met kanon in een rechte lijn binnen. Aan het eind van de trek slaat het kanon automatisch af en moet de haspel worden verzet en opnieuw worden aangesloten op de pompunit.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

Bij het uitrollen van de slang trekt de trekker de zelfrijdende beregeningshaspel achterstevoren naar de startplek toe. Om te voorkomen dat de slang in bochten verschuift moet de slang bij het uitrollen volledig gevuld zijn met water. Reken op een gewicht van twaalf tot dertien ton.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Sterk in opkomst zijn de in Denemarken ontwikkelde zelfrijdende beregeningshaspels van onder andere de fabrikanten Fasterholt en FJ-Agro. Ook Nederland telt inmiddels twee fabrikanten die dit soort haspels bouwen: NB-Ecotech uit Markelo (Ov.) en Landbouwtechniek Braakman uit Dalfsen (Ov.), het bedrijf dat de Lenthe-haspel bouwt. Vooral in grasland bieden deze zelfrijdende haspels voordelen.<\/p>\n\n\n\n

Bij deze machines zijn de haspel en het beregeningskanon op een vierwielig onderstel gebouwd. Nadat je het uiteinde van de slang hebt vastgezet en aan de motorpomp hebt bevestigd, kan het afrollen beginnen. Daarbij rijd je met een trekker met de complete installatie naar het startpunt. Daar ontkoppel je de trekker en schakel je de pomp in en start het beregenen. De zelfrijdende haspel rijdt vervolgens zelfstandig terug naar de motorpomp en rolt daarbij de slang op.<\/p>\n\n\n\n

Bochten<\/h2>\n\n\n\n

Belangrijk voordeel van zelfrijdende haspels is dat de slang niet per se in een rechte lijn vanaf de wateraanvoerpomp hoeft te worden uitgetrokken. De machine heeft geen moeite met flauwe bochten. Het vierwielige onderstel volgt met een taster de slang en stuurt dankzij een gestuurde vooras mee in de bochten. Juist door die eigenschap zijn deze installaties uitermate geschikt voor het beregenen van grasland. Wie de slang handig over zijn perceel uitrolt, kan de volledige lengte van de slang benutten en bespaart zich een hoop tijd bij het verzetten.<\/p>\n\n\n\n

Overigens gebruiken de veehouders de machine ook in mais. Dat gaat redelijk goed, al moeten ze in de bochten dan wel accepteren dat de slang wat maisrijen tegen de vlakte trekt.<\/p>\n\n\n\n

Raindancer<\/h3>

Raindancer is elektronica die voorkomt dat er water naast het perceel terechtkomt. De techniek bestaat uit een druksensor, een gps-en solarmodule en een elektromotor voor de sectoraansturing. Nadat op de pc de perceelsgrenzen en de treklijnen zijn ingevoerd, past de techniek langs de perceelsgrenzen de spuithoek aan. Het kanon maakt dan een kleinere bewerkingshoek dan de gebruikelijke 270 graden. Met een nog luxere module kun je ook de intreksnelheid nog verhogen, zodat de installatie bij een kleinere spuithoek toch overal even veel beregent.<\/p><\/div>

<\/div><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Mechanisatiebedrijf Timmerman heeft sinds kort de zelfrijdende Fasterholt-beregeningshaspels in het leveringspakket. Half april organiseerde het bedrijf een demonstratie in Bergentheim (Ov.), waarbij Timmerman de pluspunten van de zelfrijdende beregeningshaspel en die van de Raindancer (zie kader) onder de aandacht van klanten bracht. Aan de hand van twee voorbeeldpercelen van 10 en 14,5 hectare werd al snel duidelijk dat de tijdwinst en het arbeidsgemak groot zijn. Waar op het 10 hectare grote voorbeeldperceel de traditionele trommelhaspel vijf keer verzet en aangekoppeld moet worden aan de wateraanvoerpomp, hoeft dat bij een zelfrijdende Fasterholt maar \u00e9\u00e9n keer. Bij de traditionele machine moet je op dit perceel zes keer het kanon uittrekken, de Fasterholt-machine moet je drie keer afrollen. Bij het 14,5 hectare grote perceel zijn de verschillen nog groter: zes keer verzetten, aankoppelen op de pomp en uittrekken bij een traditionele haspelmachine, tegenover \u00e9\u00e9n keer aankoppelen met de Fasterholt en drie keer uitrollen.<\/p>\n\n\n\n

Minder slijtage<\/h2>\n\n\n\n

Maar de zelfrijdende beregeningshaspel biedt meer voordelen. Zo heeft de slang veel minder te lijden dan die van een traditionele haspelmachine. Waar de zelfrijdende beregeningshaspel de slang simpelweg op- en afrolt, wordt er aan de slang van een traditionele trommelhaspel flink getrokken. En dat gaat niet vanzelf. Een bekend fenomeen is dat de slang van een oude haspelmachine vaak niet mooi rond meer is, doordat er met een te lage druk mee is beregend \u00e9n doordat er altijd stevig aan is getrokken. Het is ook een misvatting dat een slang makkelijker over gras dan over kale grond glijdt. Droog gras biedt zelfs meer weerstand, melden deskundigen. Doordat een zelfrijdende haspel niet aan de slang trekt, maar hem simpelweg neerlegt en oprolt, kunnen de fabrikanten bij deze machines slangen monteren met een dunnere wand bij een evengrote binnendiameter. Gevolg daarvan is dat zij meer meters slang kunnen monteren, zonder dat dit consequenties heeft voor de haspelgrootte. <\/p>\n\n\n\n

Een nadeel is het hoge gewicht. Om te voorkomen dat de slang in de bochten van zijn plek wordt getrokken, moet de slang bij het afrollen al helemaal gevuld zijn met water. Afhankelijk van de gekozen machine, de slangdiameter en -lengte gaat het dan om een totaalgewicht van twaalf tot dertien ton. Naarmate de slang verder afrolt, neemt het gewicht uiteraard af, maar het blijft een flink gewicht. Gelukkig beregen je alleen als de grond droog is.<\/p>\n\n\n\n

Turbineaandrijving<\/h2>\n\n\n\n

Vrijwel alle zelfrijdende haspels die in Nederland leverbaar zijn, worden door waterkracht aangedreven. Bij de machine van Fasterholt drijft de turbine in een bypass-leiding een hydromotor aan die op zijn beurt traploos de achterwielen en de haspel aandrijft. Bij de zelfrijdende beregeningshaspels van FJ-Agro en Lenthe drijft de turbine in een bypass-leiding een mechanische versnellingsbak aan; die van de eenvoudige Lenthe-beregeningshaspel is voor dat doel zelfs uitgerust met een oude achterbrug van een Massey Ferguson.<\/p>\n\n\n\n

Nadeel van een turbineaandrijving is een drukverlies (van circa 1 bar). Drukverlies betekent minder liters water per hectare (capaciteitsverlies) omdat pompvermogen wordt gebruikt voor de aandrijving. Het drukverlies komt bovenop het drukverlies dat sowieso ontstaat door weerstand in de PE-slang. Bij lange slangen met een kleine binnendiameter kan dit verlies snel oplopen tot 5 bar tussen de pomp en het kanon. Elke bar druk die je dan kunt \u2018winnen\u2019, is meegenomen.<\/p>\n\n\n\n

Om die reden heeft NB-Ecotech bij de zelfrijdende Economic-beregeningshaspel gekozen voor een elektrische aandrijving van de wielen, de haspel en de slanggeleider. Voor de voeding zijn twee lithiumaccu\u2019s gemonteerd op een slede aan de voorkant van de machine. E\u00e9n acculading is voldoende om \u00e9\u00e9n keer de slanglengte binnen te halen. Met een set wisselaccu\u2019s kun je dan toch 24\/7 door met beregenen.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

<\/p><\/div><\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Beregenen blijft een werkwoord, maar met een zelfrijdende haspel kan de veehouder zich een hoop tijd besparen. En met een optionele Raindancer komt er geen water meer naast het perceel terecht.<\/p>\n","protected":false},"author":3241,"featured_media":22002,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":76,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[76],"tags":[],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-22001","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gewasverzorging","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22001","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3241"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22001"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22001\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22007,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22001\/revisions\/22007"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22002"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22001"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22001"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22001"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=22001"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=22001"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}