{"id":22730,"date":"2025-12-02T10:08:19","date_gmt":"2025-12-02T09:08:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/?p=22730"},"modified":"2025-12-02T10:08:19","modified_gmt":"2025-12-02T09:08:19","slug":"waar-je-op-moet-letten-bij-aanschaf-en-gebruik-van-een-aftakasgenerator","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/artikel\/20251202\/waar-je-op-moet-letten-bij-aanschaf-en-gebruik-van-een-aftakasgenerator\/","title":{"rendered":"Waar je op moet letten bij aanschaf en gebruik van een aftakasgenerator"},"content":{"rendered":"

Met een aggregaat of aftakasgenerator draaien een melk-, koel- en voersysteem bij een stroomstoring gewoon door. Waarop moet je letten bij de aanschaf en installatie van zo\u2019n noodstroomvoorziening? <\/p><\/div>\n\n\n

Bij melkrobots met een hoge bezetting of bij het gebruik van een automatisch voersysteem is een stroomstoring heel vervelend. Gelukkig komen stroomstoringen in Nederland weinig voor. Volgens Netbeheer Nederland was er vorig jaar 27.341 keer sprake van een stroomstoring. Dat lijkt veel, maar per huishouden is het gemiddeld 0,343 keer per jaar, oftewel bijna nihil. Bovendien duurt een stroomstoring in Nederland niet lang: gemiddeld 69,8 minuten in 2024.<\/p>\n\n\n\n

Toch zorgen steeds meer veehouders ervoor dat ze de noodstroomvoorziening op orde hebben, merken verschillende leveranciers van generatoren en aggregaten. Dit komt deels door de verplichting die sinds 1 juli 2024 geldt voor veestallen waarbij de gezondheid en het welzijn van het dier afhankelijk zijn van mechanische ventilatie. Deze stallen moeten zijn voorzien van een alarmsysteem en een noodaggregaat. Voor natuurlijk geventileerde melkveestallen geldt deze verplichting niet. Toch neemt ook bij melkveehouders de belangstelling toe als gevolg van een afnemend vertrouwen in het Nederlandse stroomnet.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

Met een omkeerschakelaar in de meterkast kun je wisselen tussen de stroomaanvoer via het net of via de generator. Zo blijft de aanvoer altijd gescheiden.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Volgens Jos Hoogendoorn, manager agro van generatoren- en aggregatenleverancier Sim Holland, zijn vooral aftakasgeneratoren populair. \u201cDie kosten ongeveer de helft van een dieselaggregaat met een eigen motor. Daarnaast vraagt een aftakasgenerator nauwelijks onderhoud.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Aftakasgeneratoren en dieselaggregaten zijn er in allerlei soorten en maten. Het elektrisch vermogen dat ze kunnen opwekken, wordt uitgedrukt in kVA (kilovoltamp\u00e8re). Dit is het totale vermogen dat het apparaat opwekt. Er treedt echter een rendementsverlies op. Apparaten die op de generator of aggregaat worden aangesloten, benutten het vermogen namelijk niet volledig effici\u00ebnt. De mate waarin het vermogen daadwerkelijk wordt benut, wordt uitgedrukt in de arbeidsfactor: cos \u03c6. Dit is een waarde tussen de 0 en 1. Hoe hoger het getal, hoe effici\u00ebnter het apparaat de stroom gebruikt. Gemiddeld is de arbeidsfactor 0,8 \u2013 dit getal wordt dan ook vaak gehanteerd om het nuttige vermogen van een generator of aggregaat te berekenen. Een aggregaat of generator met een totaal vermogen van 65 kVA heeft dus een nuttig vermogen van (65 x 0,8 =) 52 kW. Dit is vergelijkbaar met een 3×80 amp\u00e8re-netaansluiting die een maximaal elektrisch vermogen van 55 kW levert.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

Een aftakasgenerator kun je ook op een vaste plaats binnen zetten. Via een gat in de buitenmuur kan de aftakas worden doorgevoerd.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Om te achterhalen welke noodstroomvoorziening het best bij het bedrijf past, kun je het gevraagde vermogen van alle verbruikers bij elkaar optellen. Dit is een hele klus en vereist kennis over het gevraagde vermogen van de apparaten en installaties in de stal. Een andere optie is om het vermogen van de hoofdaansluiting als uitgangspunt te nemen \u2013 als dit tenminste niet ver onder- of bovenmaats is. Ga hierbij voor jezelf ook na of het gevraagde vermogen in de nabije toekomst nog gaat groeien. \u201cDriekwart van de aftakasgeneratoren die wij aan melkveehouders verkopen, wekt maximaal 42 kVA op\u201d, zegt Hoogendoorn. \u201cDat is ongeveer gelijk aan een 3×63 amp\u00e8re-aansluiting. Deze generator heeft een bruto aanschafprijs van ongeveer 6.300 euro en vereist een trekker met een vermogen van minstens 55,1 kW (75 pk). Een generator die 63 kVA opwekt, vraagt minstens 84,5 kW (115 pk).\u201d <\/p>\n\n\n\n

Toeleveringsbedrijf Arie de Leeuw uit Gorinchem (ZH.) verkoopt ook vooral aftak-asgeneratoren met een capaciteit van 45 kVA. \u201cHierop kun je twee melkrobots laten draaien\u201d, vertelt vertegenwoordiger Wilco Bikker. \u201cHet is wel verstandig om bijvoorbeeld de robots, koeling, enzovoort \u00e9\u00e9n voor \u00e9\u00e9n aan te zetten om een grote piekbelasting te voorkomen.\u201d<\/p>\n\n\n\n

<\/div>

Robot zonder stroom<\/h3>

\u200bZodra de stroom bij een melkrobot uitvalt, valt de vacu\u00fcmdruk weg en laten de melkbekers los. De melkarm draait weg of zakt naar de grond. Ook openen de in- en uitloophekken, zodat de koe altijd weg kan. Een kleine noodaccu (Uninterruptible Power Supply) voedt nog enige tijd de besturingscomputer, zodat er een waarschuwing kan worden verzonden naar de veehouder. Eventuele data worden ook opgeslagen. Volgens Sigmar Vosjan van DeLaval is er wel een kanttekening. \u201cDe UPS zit jarenlang in de melkrobot en wordt vrijwel nooit gebruikt en getest. Het is dus de vraag hoe goed de accu nog werkt in geval van nood. Om dit te ondervangen, detecteren we met DeLaval Plus problemen op afstand. Melkrobots met dit systeem zijn voortdurend via internet verbonden met de server van DeLaval. Valt de stroom of het internet weg, dan verbreekt de verbinding en weten wij op afstand dat er iets mankeert. Vanuit onze server \u2013 en dus niet vanuit de robot \u2013 wordt er na 15 minuten een bericht naar de veehouder gestuurd\u201d, vertelt Vosjan. Zodra er weer (nood)stroom is, moet de melkrobot handmatig worden opgestart. Je kunt dan direct controleren of alles in orde is.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Het aankoppelen en inschakelen van een aftakasgenerator kost wat meer tijd dan het inschakelen van een dieselgenerator. Zet de generator daarom niet achter in de schuur. Maatschap Pastoors uit Middelstum (Gr.) liet een aftakasgenerator op een vaste plek in de stal plaatsen die permanent is aangesloten op de meterkast. Via een gat in de buitenmuur wordt de aftakas doorgevoerd. Daardoor kan het bedrijf snel handelen. Toch is er volgens Jos Hoogendoorn geen man overboord als er geen ruimte is voor een permanente opstelling. \u201cHet gaat er vooral om dat je weet hoe het apparaat werkt, zodat je snel en correct kunt handelen. Ik adviseer daarom om de generator \u00e9\u00e9n keer per jaar te gebruiken.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Elektronische regeling<\/h2>\n\n\n\n

Stroom op het net heeft een frequentie van 50 Hertz (Hz) en veel apparaten en installaties, zoals melkrobots en voersystemen, zijn daarop afgestemd. Bij een generator of aggregaat is het belangrijk dat de opgewekte stroom deze frequentie heeft. Wijkt die te veel af, dan kunnen elektromotoren te snel of te langzaam gaan draaien, gaan lampen knipperen of kan elektronica beschadigd raken. De frequentie hangt samen met het toerental van de generator. Via analoge of digitale meters op de generator of aggregaat kun je de stroomfrequentie aflezen en het motortoerental van de trekker hierop afstemmen. Sluit je veel apparaten aan op een generator, dan vraagt een generator beduidend meer vermogen en dat kan leiden tot schommelingen in het motortoerental van de trekker. Daarom zijn sommige generatoren voorzien van een automatische voltageregeling (AVR). Deze regeling versterkt of verzwakt automatisch het magnetische veld in de generator, waardoor de spanning constant blijft. De AVR regelt niet de frequentie. Wel is er vaak een elektronische beveiliging. Wijkt de frequentie te ver af van de gewenste 50 Hz, dan schakelt een automaat uit. Dit om te voorkomen dat aangesloten apparatuur beschadigd raakt. \u201cOm de frequentie stabiel te houden, is voldoende vermogen van de trekker noodzakelijk. Laat de aftakas niet op 540E draaien, maar op 540 of 1.000 toeren, afhankelijk van het type generator. Bij 540E draait de trekker minder toeren. Daarmee bespaar je weliswaar brandstof, maar de motor heeft dan meer moeite om een plotselinge vermogenstoename op te vangen\u201d, weet Hoogen-doorn. Bij een dieselaggregaat regelt een toerenregelaar, ook wel governor, of de elektronische aansturing dat de generator altijd even hard draait.<\/p>\n\n\n\n

Bij een aftakasgenerator is het zinvol om de motortemperatuur van de trekker in de gaten te houden. Door de stationaire opstelling is de koeling namelijk niet optimaal. Moderne trekkers met een elektronische motorregeling anticiperen hier vaak zelf op, maar bij oude trekkers moet je dat zelf in de gaten houden.<\/p>\n\n\n\n

Schakelaar<\/h2>\n\n\n\n

Een generator of aggregaat kun je permanent aansluiten op de meterkast, maar je kunt ook een rode CEE-stekkeraansluiting laten aanleggen. Let er wel op: een CEE-stekker voor een 32-amp\u00e8reaansluiting heeft een buitendiameter van 63 mm en heeft 6 mm dikke pennen. Bij een 63 amp\u00e8re-aansluiting gebruik je een CEE-stekker met een diameter van 83 mm en 9 mm dikke pennen. Hoe hoger de stroomsterkte, hoe dikker de kabel moet zijn. Al is de dikte ook afhankelijk van de kabellengte. Hoe langer de kabel, hoe dikker.<\/p>\n\n\n\n

De aansluiting op de meterkast kun je niet zelf realiseren \u2013 dit moet een gecertificeerde elektromonteur doen. Het is namelijk een vereiste dat er een scheiding komt tussen de aanvoer vanaf het elektriciteitsnet en de noodvoorziening. Dit voorkomt gevaarlijke situaties en ook dat de stroom van de generator of aggregaat wordt teruggeleverd aan het net. Daarom wordt er tussen de hoofdschakelaar en groepenkast een omkeerschakelaar, ook wel 1-0-2-schakelaar, ge\u00efnstalleerd met drie standen: aanvoer vanaf het net, aanvoer vanaf de noodvoorziening of alles uit.<\/p>\n\n\n\n

Preferente groep<\/h2>\n\n\n\n

Verder is het zinvol om de elektrische apparatuur onder te brengen in een preferente en een non-preferente groep om de noodaggregaat of generator niet onnodig zwaar te belasten. Onder de preferente groep valt de apparatuur die tijdens een storing moet blijven werken, zoals bijvoorbeeld de melkrobot, koelapparatuur en noodverlichting. De apparatuur die bij een storing uit kan blijven, behoort tot de non-preferente groep. Het in- en uitschakelen van de groepen kun je handmatig doen door bepaalde installatieautomaten uit te schakelen.<\/p>\n\n\n\n

Een noodaggregaat met een eigen diesel- of benzinemotor komt het beste tot zijn recht op een permanente plek en wanneer het vast is aangesloten op de meterkast. De opstarttijd is dan minimaal. Het is geen vereiste dat het aggregaat binnen staat. Aggregaten met een behuizing zijn bestand tegen weersinvloeden en dempen het lawaai. Daarnaast hoef je buiten geen voorzieningen te treffen voor de afvoer van uitlaatgassen. Je kunt kiezen voor een aggregaat met blokverwarming. Hierbij houdt een elektrisch element de motor op temperatuur, zodat deze eenvoudiger start en direct het volle vermogen kan leveren. Het opstarten van het aggregaat kan ook geautomatiseerd worden met een zogenaamde ATS (automatic transfer switch) die in de meterkast wordt geplaatst of die in de aggregaat is ingebouwd.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

Maatschap Pastoor uit Middelstum (Gr.) heeft een 30-kVA-aftakasgenerator op stevige beugels in de technische ruimte bij de melkstal geplaatst. Zo staat het apparaat altijd klaar in een noodsituatie. Is de generator niet in gebruik, dan is de aftakasdoorvoer in de muur afgedopt.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Voor gevoelige apparatuur kun je een zogenoemd UPS-systeem (Uninterruptible Power Supply) aan een aggregaat koppelen. Dit is een tussenvoorziening die een stroomstoring detecteert en binnen milliseconden stroom levert vanuit een interne accu, zodat aangesloten apparatuur blijft doorwerken. Ondertussen wordt het noodaggregaat of de generator opgestart, waarna deze de stroomvoorziening weer overneemt van de UPS.<\/p>\n\n\n\n

Noodstroomoplossing<\/h2>\n\n\n\n

Volgens Ruben Bourgonjen, bedrijfsontwikkelaar energiesystemen van Sim Holland, worden dit soort UPS-systemen niet veel verkocht in de melkveehouderij. \u201cIk zie wel toekomst in batterijsystemen met een UPS-functie.\u201d Dit zijn grote accupakketten die dienen als noodstroomoplossing, maar ook als opslagsysteem. Overtollige energie van bijvoorbeeld zonnepanelen kun je hierin opslaan en kun je zo op een later moment gebruiken. Via het managementsysteem van de accuopslag kun je instellen hoeveel procent van de energie opgeslagen moet blijven als noodstroom. \u201cWij streven ernaar dat er voldoende energie in het batterijsysteem is opgeslagen om een storing van ruim twee uur te overbruggen. Je kunt er dan eventueel nog een aggregaat bij zetten die het batterijsysteem bijlaadt\u201d, zegt Bourgonjen<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

<\/p><\/div><\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Met een aggregaat of aftakasgenerator draaien een melk-, koel- en voersysteem bij een stroomstoring gewoon door. Waarop moet je letten bij de aanschaf en installatie van zo\u2019n noodstroomvoorziening?<\/p>\n","protected":false},"author":3567,"featured_media":22731,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":69,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[69,95],"tags":[],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-22730","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-achtergrond","category-veehouderij","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22730","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3567"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22730"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22730\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22735,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22730\/revisions\/22735"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22731"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22730"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22730"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22730"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=22730"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=22730"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}