{"id":23122,"date":"2026-03-23T16:41:25","date_gmt":"2026-03-23T15:41:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/?p=23122"},"modified":"2026-03-23T16:41:26","modified_gmt":"2026-03-23T15:41:26","slug":"speenfles-of-speenemmer-wat-zijn-de-aandachtspunten","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/artikel\/20260323\/speenfles-of-speenemmer-wat-zijn-de-aandachtspunten\/","title":{"rendered":"Speenfles of speenemmer – Wat zijn de aandachtspunten?"},"content":{"rendered":"

Kalveren die drinken uit een speen, benutten de voedingsstoffen uit de melk het beste. Een speenemmer is daarbij vaak de eerste keuze, maar een speenfles heeft ook zo zijn voordelen. <\/p><\/div>\n\n\n

De meeste kalveren in Nederland drinken hun melk uit een open emmer of uit een emmer met een speen. Dat laatste heeft de voorkeur omdat dit het dichtst in de buurt komt van de natuurlijke manier van drinken. Onderzoeken, recent en oud, geven aan dat kalveren die hun melk via een speen binnenkrijgen, langer drinken en hun zuigbehoefte beter bevredigen. Dat heeft als neveneffect dat ze vier keer minder zuigen bij andere kalveren of aan voorwerpen in hun omgeving.<\/p>\n\n\n\n

Het zuigen aan een speen stimuleert de slokdarmsleufreflex. Daardoor komt de melk direct in de lebmaag terecht, en niet in de voormagen, zoals de pens. Zou dat wel gebeuren, bijvoorbeeld omdat een kalf te gulzig drinkt en te veel melk in \u00e9\u00e9n keer binnenkrijgt, dan wordt de lactose in de pens omgezet in melkzuur en organische vetzuren. Rottend melkeiwit verandert de microbi\u00eble flora in de pens en verlaagt de pH, wat weer tot pensonsteking of spijsverteringsstoornissen en diarree kan leiden. Dit leidt tot een verminderde groei en een groter risico op ziektes.<\/p>\n\n\n\n

Wel nemen kalveren die uit een open emmer drinken 32,6 procent meer krachtvoer op, zagen dezelfde onderzoekers van de Universiteit van Florida vorig jaar. Maar dat heeft nauwelijks effect op de dagelijkse groei. Een tragere opname, zoals het geval is bij het drinken uit een speenemmer of fles, verhoogt het niveau van de verzadigingshormonen insuline en gastrine. Ook zorgt het drinken uit een speen voor hogere glucoseconcentraties in het bloed van het kalf kort na het voeren. Dat kan wijzen op een betere vertering en dus betere benutting van de melk. Doordat het kalf tijdens het drinken zijn kop onder een hoek houdt, is de slokdarmreflex beter.<\/p>\n\n\n\n

Enfin, het is wel duidelijk. Je kunt melk het beste aanbieden via een speen. Een speenemmer zal veelal de eerste keuze zijn. Een speenfles kan ook. Wat gezondheid betreft blijkt er weinig verschil te bestaan tussen de twee, al hebben nog niet veel onderzoekers zich over die vraag gebogen.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

Een flessenhouder zorgt ervoor dat het kalf zijn kop onder de juiste hoek houdt tijdens het drinken. Die houding stimuleert de slokdarmsleufreflex.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Betere zorg<\/h2>\n\n\n\n

Waarom zou je dan toch voor de fles kiezen? Sowieso voor goede controle op de melkopname en dus betere zorg voor kalveren in hun eerste twee levensweken. Maar ook voor hygi\u00ebne en gemak in de periode daarna, zegt Gerwin Meesters van het Nederlandse Agri-Plastics. Hij verkoopt zowel speenemmers als -flessen, waarbij de flessen vooral bij grotere melkveehouders aftrek vinden of bij veehouders die een kudde hebben die in een korte periode afkalft. \u201cFlessen zijn handzamer. Zeker als je veel kalveren wilt voeren, werkt dat gemakkelijker dan emmers. Ook het reinigen, om bacteriegroei te voorkomen, kost met flessen beduidend minder tijd.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Dat komt vooral doordat de spenen van een melkemmer volledig uit elkaar gehaald moeten worden. De speen van een fles, haal je na de melkbeurt van de fles en gooi je in een spoelbak met alkalisch reinigingsmiddel die de melkfilm verwijdert. Meer is het niet. De flessen zelf zijn ook gemakkelijk te reinigen. Over het algemeen spoelen melkveehouders hun flessen na de eerste melkgift met lauw water, zodat de melkresten worden verwijderd. Daarna reinigen ze de flessen \u2019s avonds, na de tweede gift met water en reinigingsmiddel. Of je zet de flessen na het melken een dag lang vol met water en reinigingsmiddel, terwijl je voor het volgende maal een nieuwe fles pakt. In dat geval heb je wel twee flessen per kalf nodig.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

Een flessenwagen is een handig hulpmiddel als je veel flessen moet vervoeren. Je kunt de flessen en de spenen er ook in reinigen.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

Een fles houdt de melk ook langer op de juiste temperatuur. Meesters: \u201cJe vult de fles tot de rand en doet de speen erop. Er komt dan weinig koude buitenlucht meer in.\u201d Een voordeel, want is de melk kouder dan 8 graden Celsius, dan kan het gebeuren dat de slokdarmsleuf niet helemaal sluit en er toch melk in de pens terechtkomt, blijkt uit Noors onderzoek. Bij warme melk, met een temperatuur rond 38 graden Celsius, is de slokdarmreflex optimaal.<\/p>\n\n\n\n

Om de flessen naar de individueel gehuisveste kalveren te transporteren, is een bierkrat vaak al voldoende, maar heb je meer flessen dan is er de flessenwagen. Meesters bouwt een luxe versie van rvs. Je zet de flessen erin en kunt ze vervolgens vullen met melk. Bijvoorbeeld vanuit een stationaire kalvermelkmenger met een vulpistool, maar ook vanuit een melkshuttle. De wagen kun je met de hand naar de kalveren trekken, maar ook met een quad of een trekker. Bij de kalveren zet je de laadbak schuin, trek je een fles uit de wagen, waarna de volgende naar beneden zakt. De fles plaats je in de houder van het kalverhok. Lege flessen verzamel je weer in de flessenwagen en rijd je naar het reinigingspunt, waar je ze met een hogedrukspuit reinigt. Je haalt de speendoppen eraf, en spoelt de flessen. Het plateau kan in zijn geheel op zijn kop gezet worden, zodat het water uit de vergrendelde flessen loopt. Het maakt een wasmachine overbodig.<\/p>\n\n\n\n

Speenflessen kosten 5 tot 45 euro per stuk. Het grote prijsverschil wordt vooral verklaard door de grootte. Veel flessen hebben een inhoud van 1, 2, 3 of 4 liter. Dat is eigenlijk net iets te weinig, volgens de laatste stand van het onderzoek. Daarin wordt immers geadviseerd rond 10 liter melk per dag te voeren. Wil je dat met een speenfles doen, dan moet je drie keer per dag voeren. Er zijn ook grote verschillen in uitvoering, zoals een ingebouwd handvat bij flessen van Shoof en Gewa. De laatste, maar ook Hiko, heeft flessen met een extern handvat. Ze behoren tot de duurste, maar zijn ook gemakkelijker schoon te maken. Verder is er een verschil in de manier waarop de flessen ontlucht worden. Onder andere bij Agri-Plastics zit het ontluchtingsmembraan in de speen zelf. Voordat dit membraan gaat lekken, is de speen al vervangen. Bij het reinigen van de speen wordt het membraan meegewassen. Dat moet goed gebeuren, want een verstopt membraan betekent dat een kalf hard moet zuigen. Bij flessen van Gewa en Shoof zit het ontluchtingsventiel in de fles zelf. Het raakt niet snel verstopt, maar is het ventiel lek, dan kan het druppelen en onhygi\u00ebnische omstandigheden opleveren.<\/p>\n\n\n\n

Doorstroomsnelheid<\/h2>\n\n\n\n

De speen heeft niet zo\u2019n heel lang leven. Meesters spreekt van 300 liter en adviseert hem een kalf lang mee te laten gaan \u2013 na acht weken moet hij vervangen worden. Een studie van de Universiteit van Wisconsin uit 2021 onderschrijft dat. Want hoewel de speen naar verloop van tijd zachter wordt en de doorstroomsnelheid toeneemt, neemt ook de zuigkracht van het kalf toe, naarmate het ouder wordt en dus sneller drinkt. Een goede speen heeft een kleine kruisvormige opening van ongeveer 2 mm. Het zorgt ervoor dat het kalf minder snel drinkt, zodat het de natuurlijke zuigtijd bij de moederkoe benadert. Een nieuwe speen kost afhankelijk van de fles, tussen 3 en 7 euro.<\/p>\n\n\n\n

Een flessenhouder is een noodzaak, als je de fles tijdens het voeren niet wilt vasthouden. Daarnaast zorgt een houder ervoor dat de speenfles op de juiste hoogte en onder een hoek van 45 graden voor de neus van het kalf hangt. Dat doen ze beter dan de meeste speenemmers. De houders zijn er in alle soorten en maten. Van metaal en van kunststof. En eentje die je universeel kunt gebruiken of alleen past op een merk kalverhut. De prijzen vari\u00ebren van 13 euro voor een metalen versie die op elk gaashek past tot 21 euro voor een kunststofversie voor een kalverhut. Let er wel op dat de houder bij de fles past.<\/p>\n\n\n\n

Een overstap van emmers op speenflessen kost bij Agro-Plastics dus per kalverhok gemiddeld genomen zo\u2019n 35 euro. Dat is inclusief fles, speen en houder. Een flessenwagen kost 5.500 tot 6.000 euro voor 30 flessen.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>

De slokdarmsleufreflex<\/h3>

De slokdarmsleuf, ook wel netmaagsleuf genoemd, is een onderdeel van de maagwand van het jonge kalf. Zij bevindt zich in de netmaag, de tweede voormaag. De twee gespierde plooien in de netmaag, liggen in ruststand open. Zuigen aan een speen, de smaak van melk en het zien of ruiken van voer zorgen ervoor dat ze samentrekken. Zo vormen ze een gesloten buis en onstaat de verbinding tussen slokdarm en de lebmaag.<\/p><\/div><\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>

<\/p><\/div><\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kalveren die drinken uit een speen, benutten de voedingsstoffen uit de melk het beste. Een speenemmer is daarbij vaak de eerste keuze, maar een speenfles heeft ook zo zijn voordelen.<\/p>\n","protected":false},"author":4033,"featured_media":23123,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wds_primary_category":89,"wds_primary_post_tag":0,"wds_primary_dossier":0,"wds_primary_artikel_type":0,"footnotes":""},"categories":[75,89],"tags":[],"dossier":[],"artikel_type":[27],"class_list":["post-23122","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dierverzorging","category-voertechniek","artikel_type-artikelen"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23122","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4033"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23122"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23122\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23126,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23122\/revisions\/23126"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23123"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23122"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23122"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23122"},{"taxonomy":"dossier","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/dossier?post=23122"},{"taxonomy":"artikel_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mechaman.nl\/veehouderij-techniek\/wp-json\/wp\/v2\/artikel_type?post=23122"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}