Wordt niet dol in het doolhof van bandmaten. Er is hoop en rekenhulp.

Waarom bestaan er dan zoveel verschillende maatomschrijvingen? Is er een handige omrekentabel voor al die verschillende bandmaten?

Ja, al lijkt het een wirwar van coderingen op de zijkant van een band; er bestaat gelukkig wel iets van een systematische schrijfwijze waarmee bandmaten met elkaar vergeleken kunnen worden. Maar eerst een kijkje in de geschiedenis en het ontstaan van verschillende bandmaten.

Vóór het internationaal afstemmen van normen voor afmetingen, draagvermogens en montagevoorschriften, hadden diverse landen hun eigen – historische – manieren om bandmaten te omschrijven. Zo werkten ze op het Europese vasteland al met millimetermaten, terwijl de Engelsen en Amerikanen nog lang het imperiale stelsel gebruikten. Met het toenemen van de internationale handel, ontstond ook de wens om bandmaten en draagvermogens meer op elkaars markten af te stemmen. Het idee voor de oprichting van een Europees normalisatie-instituut was daarmee geboren en in 1964 werd het ETRTO opgericht (European Tyre and Rim Technical Organisation). Naar goed bestuurlijk gebruik, werden maateenheden uit zowel het metrische als imperiale stelsel gekozen om voortaan uniforme bandmaten te definiëren. En zo komt het dat de moderne manier om een bandmaat te beschrijven, bestaat uit een combinatie van millimeters, inches, percentages en leestekens. Of het nu een grasmaaierband is, of een tractorband of personenwagenband, de moderne uniforme schrijfwijze is breedte (in mm), gevolgd door een schuine streep “/” met daarachter de enkele zijkanthoogte (% van bandbreedte). Dan komt er weer een leesteken of letter voor het constructietype (- voor diagonaal, een R voor radiaal). Als laatste staat de velgdiameter weergegeven (in inches).

Kijk naar het voorbeeld: 270/50-12. Uit deze schrijfwijze kun je meteen de breedte aflezen (270 millimeter), net als de diameter van de velg (12 inches). De hoogte van de zijkant van deze band is 50% van de bandbreedte. Met deze gegevens kun je dus de totale diameter van de band uitrekenen. Die is:

Zijkanthoogte 50% van 270 = 135 mm * 2 (zijkanthoogte boven en onder velg) = 270 mm

Velgdiameter 12 inch * 25,4 mm = 304,8 mm

Totale diameter (op nominale bandspanning en op meetvelg gemonteerd) = 575 mm

De andere, oudere schrijfwijze voor dezelfde bandmaat is 23×10.50-12 en die wordt nog steeds veel gebruikt. Door het precies volgen van de leestekens weet je welke breedte en diameter deze band heeft. Er wordt een X gebruikt tussen het eerste en tweede getal. Daardoor weet je dat deze maatomschrijving begint met de totale diameter van de band. Het getal achter de X geeft de bandbreedte aan. Dat kan in inches of in millimeters, maar niet in een combinatie van inches samen met millimeters. Net als in alle andere omschrijvingen is het achterste getal in de maataanduiding voor de velgdiameter (meestal in inches). Vóór de velgdiameter staat altijd de aanduiding voor het constructietype (- of R, soms een B of een D). Met deze informatie kunnen we narekenen dat beide bandmaten overeenkomen, want 23 * 25,4 = 584 mm totale diameter en 10.50 * 25,4 = 267 mm bandbreedte.

Als hulpmiddel voor het vergelijken of omrekenen van bandmaten kun je de volgende tabel gebruiken. Belangrijk is dus dat je de leestekens en de posities/volgorde van getallen precies volgt om tot een juiste afmeting te komen. Houd wel in gedachten dat rubber een flexibel materiaal is en dat exacte afmetingen altijd zullen afhangen van bandspanning en belasting.

Toelichting tabel