Door fertigatie van grasland – waarbij naast water ook meststoffen worden toegediend via slangen – stijgt de drogestofopbrengst van het perceel met 16 procent en de eiwitopbrengst met 22 procent. Dat blijkt uit voorlopige onderzoeksresultaten van WUR, die opdrachtgever Smartdrip vandaag presenteerde.
Uit het onderzoek dat WUR uitvoerde op Klaver 4, het Melkvee Innovatie Centrum van krachtvoerleverancier Gijs in het Gelderse Laren, blijkt dat de drogestofopbrengst gedurende groeiseizoen 2025 op een gangbaar bemest perceel 11.890 kg droge stof bedroeg. Op een geïrrigeerd perceel, waarbij dus alleen water door de slangen vloeit maar de bemesting met drijfmest en kunstmest op gangbare manier plaatsvond, was dat 13.637 kg. Vijftien procent hoger dus. Bij de SDI-e methode, waarbij naast water ook drijfmest en kunstmest via de fertigatieslangen wordt toegediend bedroeg de drogestofopbrengst 13.884 kg; 16 procent hoger. De eiwitopbrengst steeg flink waardoor de stikstofefficiëntie op het perceel respectievelijk 14 en 24 procent steeg. Er spoelde dan op de percelen waar slangen in werden gelegd 6 en 24 procent minder nitraat uit ten opzichte van het gangbaar bemeste en beregende perceel.
Daarmee zou fertigatie een belangrijke methode zijn om de problemen in de veehouderij aan te pakken, geeft Erik Reefhuis aan. Hij noemt het toenemende gebrek aan zoet water, de hoge grondprijs maar ook de krappe bemestingsruimte. Dat alles maakt het noodzakelijk om veel ruwvoer van een hectare grasland te oogsten. “We zijn in Nederland erg goed in de teelt van gras. Andere teelten eiwitgewassen zoals veldbonen zijn vaak lastig. Dus laten we ons vooral toeleggen op de teelt van gras.” Reefhuis is niet alleen eigenaar van krachtvoerleverancier Gijs, maar ook mede-eigenaar van het nieuwe bedrijf Smartdrip dat zich volledig richt op het aanleggen van fertigatiesystemen in grasland en het advies dat daarbij hoort.
Al in 2021 startte Reefhuis met de aanleg van druppelirrigatie op een proefperceel van Klaver 4. Na vier jaar proefdraaien en pionieren vindt Reefhuis het samen met Smartdrip-directeur Kees de Groot tijd om de techniek op meer percelen aan te leggen.
De flexibele kunststofslangen komen op een diepte van 20 centimeter in het grasland te liggen. Daarmee liggen ze nog net in de bewortelde zone. Smartdrip legt de slangen met een daarvoor ontworpen Italiaanse machine die vier slangen tegelijkertijd in het perceel legt. De slangen liggen op 75 centimeter afstand van elkaar en hebben een doorsnede van 20 millimeter. Aan de voorkant zijn ze met elkaar verbonden, net als aan de achterkant. Een pomp brengt water, drijfmest en vloeibare kunstmest naar de slangen. Daarvoor is het belangrijk dat de drijfmest ontdaan wordt van vaste delen. Daarvoor moet de drijfmest eerst gescheiden worden, waarna het door een microfilter geperst wordt. Deze gefilterde dunne fractie is vervolgens bruikbaar als meststof. Hoeveel meststoffen en water er wordt toegediend, hangt onder meer af van de grondsoort en het weer. Sensoren houden dat in de gaten, waarna een rekenmodel automatisch water en mest zou moeten toedienen. Dat rekenmodel is er nog niet.
Reefhuis gaat ervan uit dat de slangen 10 tot 15 jaar in het perceel kunnen blijven liggen. Daarna moeten ze verwijderd of vervangen worden. Dat ze op een diepte van 20 centimeter liggen maakt gangbaar ploegen onmogelijk, maar graslandvernieuwing zou met alternatieve grondbewerkingsmethoden nog steeds mogelijk zijn. Net als een andere wisselteelt.
Hoewel fertigatie dus grote voordelen kent is het niet goedkoop. Reefhuis en De Groot gaan uit van 10.000 tot 15.000 euro per hectare, inclusief installatie. Bij het systeem hoort ook een containerunit waarin de pomp, het doseerapparaat, het filter en een computer zijn geplaatst, die tussen 40.000 en 50.000 euro kost en die zo’n 10 hectare kan bedienen. “Al deze kosten verdien je terug door de hogere grasopbrengst, maar ook door minder arbeid. Je hoeft niet meer met de trekker het land op om te bemesten”, aldus Reefhuis. “Daardoor treedt ook minder verdichting op. Het perceel heeft langer rust en dat zien we terug in een lossere grond en meer bodemleven.”
Een kunststofslang met een doorsnede van 20 millimeter wordt door de zode getrokken op een diepte van 20 centimeter. Vervolgens stroomt er op gezette tijden – liefst aangestuurd door een weerstation en een algoritme – water, gefilterde drijfmest en vloeibare kunstmest.
